Đại sứ LB Nga: Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển quan hệ Việt Nam-LB Nga

Đại sứ LB Nga tại Việt Nam Gennady Stepanovich Bezdetko

Ông đánh giá như thế nào về những bước phát triển gần đây trong quan hệ Việt Nam-LB Nga, đặc biệt trong bối cảnh hai nước tiếp tục củng cố và làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện?

Đại sứ LB Nga tại Việt Nam Gennady Stepanovich Bezdetko: Trong giai đoạn hiện nay, quan hệ LB Nga - Việt Nam đang phát triển năng động trên nhiều lĩnh vực và phương diện, dựa trên nền tảng vững chắc của tình hữu nghị và sự hiểu biết lẫn nhau được vun đắp trong nhiều năm.

Một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với việc củng cố và không ngừng phát triển quan hệ giữa hai nước là đối thoại chính trị thường xuyên, thực chất ở các cấp, trong đó có cấp cao nhất.

Trong năm nay, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã hai lần thăm Nga. Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã thăm Moskva với tư cách Đặc phái viên của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm.

Một số đoàn đại biểu cấp cao của Nga do lãnh đạo các cơ quan nghị viện, các địa phương, các bộ và cơ quan liên bang, các cơ sở khoa học và giáo dục, các hiệp hội công thương dẫn đầu đã đến thăm Việt Nam. Hợp tác trong các lĩnh vực thương mại - đầu tư, khoa học - công nghệ và nhân văn đã có thêm động lực mới.

Đại diện hai nước tích cực tiếp xúc bên lề các sự kiện đa phương. Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã tham dự Diễn đàn Kinh tế quốc tế Saint Petersburg; Bộ trưởng Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn tham dự Diễn đàn Kinh tế phương Đông tại Vladivostok. Tôi tin tưởng rằng điều này góp phần thiết lập đối thoại hữu ích và hiệu quả giữa các nhà lãnh đạo của hai bên cũng như cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Chúng tôi coi chuyến thăm Nga sắp tới của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là một dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Nga - Việt Nam. Chúng tôi kỳ vọng hai bên sẽ thảo luận thực chất toàn bộ các vấn đề trong chương trình nghị sự song phương, thống nhất những hướng hợp tác mới trong dài hạn và đưa ra các quyết định cụ thể nhằm tiếp tục củng cố vững chắc quan hệ hai nước.

Kinh tế, thương mại và đầu tư được hai bên xác định là một trong những lĩnh vực cần tiếp tục thúc đẩy. Theo ông, những yếu tố nào hiện nay có thể tạo thêm động lực mới cho hợp tác kinh tế Việt Nam-Nga và đâu là những lĩnh vực hai bên còn nhiều tiềm năng để tiếp tục mở rộng hợp tác?

Đại sứ LB Nga tại Việt Nam Gennady Stepanovich Bezdetko: Quả thực, đây là những lĩnh vực then chốt để khai thác hiệu quả tiềm năng hợp tác thực tế giữa Nga và Việt Nam, còn việc phát triển các lĩnh vực này đã được xác định là ưu tiên cơ bản trong các văn kiện của Tuyên bố chung về những định hướng lớn của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện trong giai đoạn mới, được thông qua vào tháng 5/2025 nhân chuyến thăm Moskva của đồng chí Tô Lâm và Kế hoạch tổng thể đến năm 2030 được ký bên lề chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Chính phủ LB Nga M.V. Mishustin vào tháng 1/2025.

Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu, mà ngày 5/10 năm nay chúng ta sẽ kỷ niệm 10 năm Hiệp định có hiệu lực, là một công cụ quan trọng bảo đảm sự hợp tác kinh tế giữa hai nước trong điều kiện phức tạp của thế giới hiện nay.

Mặc dù còn có những khó khăn, kim ngạch thương mại trong những năm gần đây vẫn tăng trưởng ổn định. Năm 2025, tổng kim ngạch tính theo giá trị tăng 6%, còn trong sáu tháng đầu năm nay tăng 14%. Lãnh đạo hai nước đã đề ra mục tiêu nâng chỉ số này lên 15 tỷ USD trong trung hạn. Chúng tôi dự định kiên trì tiến tới mục tiêu đó.

Chúng tôi ghi nhận vai trò điều phối quan trọng của Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác kinh tế - thương mại và khoa học - kỹ thuật, với kỳ họp tiếp theo dự kiến được tổ chức vào quý IV năm nay. Chúng tôi tin tưởng rằng việc tăng cường quan hệ kinh tế đáp ứng lợi ích căn bản của nhân dân hai nước. Việt Nam là một quốc gia phát triển năng động, có vị trí địa lý thuận lợi, nguồn nhân lực dồi dào và là một trong những trung tâm sản xuất, logistics của Đông Nam Á. Trong khi đó, Nga sở hữu các công nghệ hiện đại, những năng lực độc đáo trong lĩnh vực năng lượng, công nghiệp, giao thông vận tải, tri thức khoa học và tài nguyên thiên nhiên. Những yếu tố này tạo điều kiện thuận lợi cho sự hợp tác cùng có lợi trong dài hạn.

Tổ hợp nhiên liệu - năng lượng theo truyền thống vẫn là một trong những lĩnh vực ưu tiên của hợp tác Nga - Việt Nam. Liên doanh Vietsovpetro hoạt động trên thềm lục địa Việt Nam từ năm 1981 là một ví dụ về hợp tác hiệu quả. Từ năm 2008, tại Khu tự trị Nenets đã có liên doanh "đối ứng" là Rusvietpetro hoạt động. Năm ngoái, hai bên đã ký Hiệp định liên Chính phủ về mở rộng khu vực hoạt động trong lĩnh vực thăm dò địa chất và khai thác dầu khí trên thềm lục địa Việt Nam và trên lãnh thổ LB Nga. Hiệp định này cải thiện điều kiện hoạt động của cả hai công ty.

Hai bên đang nghiên cứu khả năng cung cấp khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga cho Việt Nam và xây dựng hạ tầng sản xuất cần thiết với sự tham gia của Công ty cổ phần đại chúng NOVATEK. Những cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực liên quan mới cũng đang mở ra, trong đó có năng lượng carbon thấp và các nguồn năng lượng tái tạo.

Tháng 3 năm nay, hai bên đã ký Hiệp định liên Chính phủ về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên trên lãnh thổ Việt Nam với sự tham gia của Tập đoàn Nhà nước Rosatom. Hiệp định đặt nền tảng pháp lý cho việc triển khai dự án quy mô lớn này, bao gồm xây dựng hai tổ máy điện theo thiết kế của Nga, bảo dưỡng kỹ thuật, cung cấp nhiên liệu và đào tạo nhân lực. Hai bên đã hoàn tất các thủ tục trong nước để văn kiện có hiệu lực và đang tích cực triển khai công tác chuẩn bị.

Chúng tôi nhận thấy tiềm năng lớn cho hợp tác hiệu quả trong các lĩnh vực chế tạo máy, công nghiệp chế biến, giao thông vận tải, đóng tàu, nông nghiệp, công nghiệp thủy sản và công nghệ số. Chúng tôi sẵn sàng tăng cường hợp tác trong lĩnh vực lương thực - thực phẩm. Năm ngoái, kim ngạch cung ứng nông sản hai chiều tăng 16%.

Hợp tác trong các lĩnh vực dược phẩm, y tế và du lịch có triển vọng tốt đẹp. Theo số liệu mới nhất, Việt Nam đã trở thành một trong ba điểm đến du lịch được người Nga ưa chuộng nhất. Số công dân Nga đến Việt Nam đang tiến gần mốc 1 triệu người. Việc tăng số chuyến bay thẳng và mở rộng mạng đường bay tác động tích cực đến sự gia tăng lượng khách du lịch. Trong năm 2025 đã khai trương 31 chuyến bay trên 15 đường bay mới.

Các mối liên hệ giữa địa phương hai nước đóng góp lớn vào việc thúc đẩy toàn bộ các quan hệ song phương. Các thành phố Moskva, Saint Petersburg, Kazan và Yekaterinburg đang tích cực phát triển giao lưu nhiều mặt với các tỉnh, thành phố của Việt Nam.

Đối với vấn đề thanh toán song phương, việc mở rộng sử dụng đồng tiền quốc gia, hoàn thiện các cơ chế thanh toán và tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp là những nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với việc cắt giảm đáng kể chi phí giao dịch và thúc đẩy mạnh mẽ thương mại hai chiều.

Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang đóng vai trò ngày càng quan trọng đối với sự phát triển của Việt Nam. Trên cơ sở truyền thống hợp tác lâu đời giữa hai nước, theo ông, đâu là những cơ hội mới để Việt Nam và Nga mở rộng hợp tác trong lĩnh vực này?

Đại sứ LB Nga tại Việt Nam Gennady Stepanovich Bezdetko: Hợp tác trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có bề dày lịch sử và truyền thống lâu năm. Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ nhiệt đới hỗn hợp Nga - Việt sẽ kỷ niệm 40 năm thành lập vào tháng 3/2027, đang tiến hành nhiều nghiên cứu đa dạng, trong đó có nghiên cứu biển, sinh thái, biến đổi khí hậu, y học, khoa học vật liệu, đào tạo nhân lực và các lĩnh vực khác. Tính cấp thiết của các nghiên cứu khoa học ứng dụng trong lĩnh vực công nghệ sinh học, phòng chống các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và bảo đảm an toàn cho các loại cây trồng có ý nghĩa chiến lược đã gia tăng gấp nhiều lần. Trong nhiều thập niên, Trung tâm Nhiệt đới đã triển khai các dự án và chương trình nghiên cứu chung phục vụ lợi ích của hai nước, là công cụ hợp tác độc đáo trong lĩnh vực chuyên ngành và trong quá trình tạo ra tri thức khoa học.

Hướng hợp tác này mang tính ưu tiên. Không phải ngẫu nhiên năm 2026 được tuyên bố là "Năm hợp tác Nga - Việt Nam trong lĩnh vực khoa học và giáo dục". Điều này tạo cơ hội thuận lợi để mở rộng trao đổi học thuật và hình thành các mối liên kết công nghệ dài hạn.

Chúng tôi đặc biệt chú trọng thúc đẩy hợp tác trong các ngành công nghệ cao, nhất là trong bối cảnh "Cách mạng công nghiệp 4.0". Các cơ quan và tổ chức có thẩm quyền của hai bên đang thiết lập hợp tác trong việc ứng dụng các yếu tố của "thành phố thông minh", cơ chế cung cấp dịch vụ công theo hệ thống "một cửa", bảo đảm an toàn cơ sở dữ liệu, cũng như áp dụng các giải pháp số trong giao thông vận tải và khu vực công nghiệp.

Trí tuệ nhân tạo và an ninh thông tin thuộc nhóm những lĩnh vực hợp tác được ưu tiên. Trong bối cảnh địa chính trị hiện nay, việc tập hợp tiềm lực và trao đổi kinh nghiệm tiên tiến trong các ngành chiến lược là yêu cầu cấp thiết.

Chúng tôi coi trọng hợp tác sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình. Sự hợp tác này bao quát nhiều lĩnh vực, trong đó có y học, dược phẩm, sản xuất vật liệu mới và nông nghiệp. Nga sở hữu một trong những tiềm lực khoa học - công nghệ lớn nhất thế giới trong lĩnh vực này.

Chúng tôi đặc biệt coi trọng hợp tác xây dựng Trung tâm Khoa học và Công nghệ hạt nhân tại Việt Nam. Công tác thống nhất dự án này đang được tiếp tục. Tháng 11/2025, đơn vị chuyên trách của Tập đoàn Nhà nước Rosatom đã cung cấp lô nhiên liệu tiếp theo cho Lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu Đà Lạt, đủ để sử dụng trong nhiều năm tới. Một số biện pháp khác được quy định trong Lộ trình phát triển công nghệ nguyên tử đến năm 2030 do Rosatom và Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp triển khai.

Giáo dục và đào tạo nhân lực là một trong những lĩnh vực hợp tác có truyền thống lâu đời giữa Việt Nam và Liên bang Nga, với nhiều thế hệ cán bộ, chuyên gia Việt Nam từng được đào tạo tại Liên Xô và Nga. Trong bối cảnh nhu cầu nguồn nhân lực của Việt Nam đang thay đổi, theo ông, hai nước cần làm gì để phát huy nền tảng này và mở rộng hợp tác đào tạo trong những lĩnh vực mới?

Đại sứ LB Nga tại Việt Nam Gennady Stepanovich Bezdetko: Nguồn vốn con người có lẽ là "nguồn lực" đáng tin cậy và lâu dài nhất của hai nước chúng ta. Nhiều công dân Việt Nam đã được đào tạo tại Liên Xô và Nga, trở thành những nhà hoạt động chính trị, nhà khoa học, kỹ sư, nhà quản lý, chuyên gia có trình độ cao và doanh nhân nổi tiếng trong nhiều lĩnh vực, đóng góp quan trọng vào sự phát triển của đất nước mình.

Cần gìn giữ những truyền thống tốt đẹp này, đồng thời điều chỉnh hợp tác giáo dục cho phù hợp với điều kiện hiện nay và nhu cầu của hai bên. Chúng tôi sẵn sàng tiếp tục hỗ trợ những người bạn Việt Nam đào tạo chuyên gia có trình độ trong khuôn khổ ngân sách do Chính phủ Liên bang Nga cấp. Xin nhắc lại rằng khoản ngân sách này dành cho 1.000 suất học bổng mỗi năm. Trong khuôn khổ quan hệ gần gũi truyền thống trên lĩnh vực nhân văn, chúng tôi đang nỗ lực phổ biến tiếng Nga và tiếng Việt. Đây là tiền đề quan trọng để gìn giữ truyền thống hữu nghị và đoàn kết giữa nhân dân hai nước trong dài hạn.

Chúng tôi hướng tới phát triển các chương trình giáo dục và khoa học chung, triển khai hệ thống văn bằng kép và các dự án trao đổi học thuật. Một ví dụ nổi bật về hợp tác trong lĩnh vực giáo dục và khoa học là Diễn đàn Hiệu trưởng các trường đại học Nga và Việt Nam lần thứ ba, được tổ chức ngày 22/5/2026 tại Trường Đại học Giao thông vận tải Hà Nội. Diễn đàn trở thành nơi thảo luận các vấn đề hợp tác thời sự nhằm tập hợp nỗ lực của những trường phái khoa học hàng đầu của Nga và Việt Nam. Cuộc gặp trong khuôn khổ Liên minh các trường đại học kỹ thuật Nga - Việt cũng đã được tổ chức, quy tụ các trường đại học hàng đầu trong lĩnh vực tương ứng nhằm gia tăng số lượng sinh viên được đào tạo về kỹ thuật. Hiện có hơn 500 thỏa thuận hợp tác đang được triển khai.

Nhân dịp này, tôi xin mời thanh niên Việt Nam tích cực tham gia các chương trình giáo dục chung, các kỳ thi Olympic quốc tế và các cuộc thi do Nga tổ chức, hướng tới triển vọng được theo học bậc đại học tại những cơ sở giáo dục đại học tốt nhất của Nga.

Nếu chúng ta kết hợp được nguồn vốn con người tích lũy qua nhiều thập niên với những chiến lược đổi mới sáng tạo mới và các thành tựu của tiến bộ công nghệ, hợp tác giáo dục sẽ trở thành một động lực bổ sung thúc đẩy các dự án khoa học, công nghệ và kinh tế quy mô lớn giữa Nga và Việt Nam.