Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng và đoàn công tác 515 đánh giá cao vai trò của Đại học Texas Tech trong Dự án TTU-VWAI
Tại hội thảo ngày 15/11/2026 ở Đại sứ quán Việt Nam tại Washington, D.C., Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng và lãnh đạo đoàn công tác Ban Chỉ đạo Quốc gia 515 ghi nhận những đóng góp chuyên môn của Đại học Texas Tech trong việc tìm kiếm quân nhân Việt Nam mất tích trong chiến tranh.Từ danh sách 52 địa điểm nghi có mộ liệt sĩ tập thể ưu tiên do phía Việt Nam chuẩn bị, các đại biểu trao đổi về những việc có thể phối hợp ngay trong chuyến nghiên cứu tại Hoa Kỳ, từ lựa chọn tài liệu đến đối chiếu chứng cứ để phục vụ xác minh ở Việt Nam.

Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng (giữa) và lãnh đạo đoàn công tác Ban Chỉ đạo Quốc gia 515 tại hội thảo ngày 15/11/2026 ở Đại sứ quán Việt Nam tại Washington, D.C.
1- Sự ghi nhận từ một nhu cầu cấp thiết
Hơn nửa thế kỷ sau khi chiến tranh kết thúc, vẫn còn những gia đình đi tìm người thân từ những dòng ngắn ngủi trong giấy báo tử, một địa danh được đồng đội nhắc lại hoặc một tên đơn vị đã nhiều lần thay đổi phiên hiệu. Thời gian tác động trực tiếp đến từng cuộc tìm kiếm. Người từng biết đường vào một khu căn cứ có thể đã qua đời. Một đoạn suối, một lối mòn hay dấu tích của một trạm quân y có thể đã biến đổi. Những tư liệu được lưu giữ ở bên kia Thái Bình Dương vì thế có thể bổ sung phần thông tin mà gia đình và địa phương đã tìm nhiều năm.
Đặt công việc ấy trong quan hệ hợp tác nhân đạo Việt Nam – Hoa Kỳ, Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng nhấn mạnh tiềm năng của nguồn tư liệu lịch sử tại Hoa Kỳ đối với công tác tìm kiếm ở Việt Nam. Ông ghi nhận đóng góp của các chuyên gia Đại học Texas Tech và Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson thuộc trường. Dự án "Tìm kiếm người Việt Nam Mất tích trong Chiến tranh" (TTU–VWAI) đem đến hội thảo kinh nghiệm tiếp cận các bộ sưu tập, đọc hồ sơ quân sự và đánh giá mức độ liên quan của từng tài liệu với một vụ việc cụ thể.
Đề nghị của Đại sứ hướng vào những khâu đoàn Việt Nam đang cần hỗ trợ. Ông mong các chuyên gia Texas Tech chia sẻ kinh nghiệm, cùng xác định tài liệu nào cần ưu tiên, nên tiếp cận nguồn hồ sơ nào trước và có thể dựa vào đâu để đánh giá, đối chiếu thông tin. Một trận đánh có thể được ghi trong nhiều bộ hồ sơ, ở các cấp chỉ huy khác nhau. Người hiểu cách tổ chức kho lưu trữ và cách các đơn vị lập báo cáo có thể giúp đoàn tìm đến đúng nhóm tài liệu ngay từ đầu, dành thêm thời gian cho những trường hợp còn thiếu căn cứ.
Đại sứ cũng đề cập vai trò kết nối của cơ quan đại diện Việt Nam tại Hoa Kỳ. Cơ quan lưu trữ, trường đại học, tổ chức xã hội và cộng đồng cựu chiến binh nắm giữ những phần tư liệu khác nhau. Có điều còn lưu trong văn bản, có chi tiết chỉ người từng có mặt tại địa bàn mới nhớ. Đại sứ bày tỏ mong muốn duy trì liên hệ giữa những người có thể cung cấp thông tin với các cơ quan phụ trách tìm kiếm. Ký ức và tài liệu do cựu chiến binh hai nước lưu giữ là một phần của sự hợp tác ấy.
2- Đoàn công tác 515 mang theo danh sách 52 địa điểm ưu tiên
Đại tá Lê Văn Sơn, Trưởng đoàn công tác, cho biết việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được đẩy mạnh ở Việt Nam. Khó khăn được ông nêu tại hội thảo nằm ngay ở chất lượng thông tin ban đầu. Khi nơi hy sinh hoặc nơi chôn cất được ghi thiếu chính xác, công việc khảo sát có thể kéo dài mà lực lượng tìm kiếm vẫn chưa xác định được khu vực cần tập trung. Thêm một tài liệu đúng về thời gian, đơn vị hoặc vị trí có thể giúp việc chuẩn bị cho mỗi đợt tìm kiếm sát với địa bàn hơn.
Vì vậy, đoàn mang tới cuộc trao đổi danh sách 52 địa điểm nghi có mộ liệt sĩ tập thể cần ưu tiên do phía Việt Nam chuẩn bị. Theo phần trình bày của Đại tá Bùi Yên Tĩnh, Phó Trưởng đoàn, những hồ sơ này tổng hợp thông tin từ các nguồn Việt Nam và Hoa Kỳ, gồm thời gian, địa điểm, đơn vị tham chiến và những tình tiết có thể liên quan đến việc chôn cất. Chúng đã được chia sẻ với những tổ chức và cá nhân liên quan tại Hoa Kỳ để tìm thêm thông tin. Mỗi hồ sơ đặt ra những câu hỏi riêng. Một trường hợp có thể cần kiểm tra lại mốc thời gian. Trường hợp khác cần làm rõ một địa danh, một tọa độ hoặc hoạt động của đơn vị có mặt tại khu vực sau trận đánh.

Tiến sĩ Stephen F. Maxner và Tiến sĩ Alex-Thái Đình Võ – Hai đồng Chủ nhiệm Dự án TTU-VWAI đến từ Đại học Texas Tech, đã trực tiếp tham gia hội thảo và có những tham luận, ý kiến đóng góp thiết thực.

Lãnh đạo Đoàn công tác 515 và Đại sứ Việt Nam tại Hội thảo.
Đại tá Bùi Yên Tĩnh trình bày cách chồng xếp các lớp thông tin mà phía Việt Nam sử dụng. Nhật ký tác chiến, bản đồ, không ảnh, dữ liệu địa lý và lời kể nhân chứng được đặt cạnh nhau để xem chúng gặp nhau ở đâu và còn vênh nhau ở điểm nào. Một địa danh người dân quen gọi có thể khác cách ghi trên bản đồ quân sự. Khi có thêm ảnh chụp từ trên không hoặc một mốc địa hình còn nhận diện được, nhóm nghiên cứu có thêm căn cứ để kiểm tra cách hiểu ban đầu. Đây là công việc mà kinh nghiệm của đội ngũ trong nước và năng lực khai thác hồ sơ Hoa Kỳ của Texas Tech có thể bổ trợ cho nhau.
Phó Trưởng đoàn ghi nhận sự chuẩn bị của Texas Tech cho chương trình làm việc tại Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Hoa Kỳ (NARA). Ông đề nghị các bên trao đổi trước về quy trình, thứ tự ưu tiên và cách tổ chức nhân sự. Bên cạnh văn bản, kho lưu trữ còn có không ảnh, ảnh tĩnh và phim tư liệu. Trong thời gian làm việc có hạn, thỏa thuận trước về câu hỏi cần giải đáp và người phụ trách từng nhóm hồ sơ sẽ giúp đoàn sử dụng hiệu quả cả tài liệu lẫn sự hỗ trợ của nhân viên lưu trữ.
3- Sáu báo cáo mở ra những việc có thể tiếp tục
Trong cuộc hội thảo kéo dài khoảng ba giờ, Tiến sĩ Steve Maxner giới thiệu nền tảng lưu trữ của Texas Tech và công việc chuẩn bị tại NARA. Tiến sĩ Alex-Thái Đình Võ trình bày về cách đối chiếu các nguồn chứng cứ, những nghiên cứu trường hợp và nhu cầu trao đổi thông tin hai chiều. Hai phần trình bày cho thấy một báo cáo có thể giúp đoàn biết điều gì đã được kiểm tra, tài liệu nào đang được dùng làm căn cứ và câu hỏi nào cần đưa về địa phương hoặc tiếp tục tra cứu tại Hoa Kỳ.
Texas Tech giới thiệu sáu báo cáo nghiên cứu để chuyển giao cho Ban Chỉ đạo 515. Bốn báo cáo về địa điểm lần lượt đề cập khu vực Bệnh viện K76A, Suối Tre – Đồng Rùm, Căn cứ Hỏa lực Gold và Cồn Tiên. Hai báo cáo còn lại nghiên cứu hồ sơ và kỷ vật liên quan đến cựu chiến binh Nguyễn Đức Văn và liệt sĩ Trương Công Hổ. Hai báo cáo địa điểm được phát triển từ những kết quả trước đó của tổ chức Mission POW–MIA, có bổ sung tư liệu và đối chiếu của nhóm Texas Tech. Một hồ sơ có thể tiếp tục được hoàn thiện qua nhiều đợt nghiên cứu, với đóng góp của nhiều người.
Từ các báo cáo của Texas Tech, phía Việt Nam có thêm đầu mối để khảo sát hoặc liên hệ với người có thông tin. Từ hồ sơ do Việt Nam lập, các nhà nghiên cứu tại Hoa Kỳ có thể biết địa phương đã kiểm tra những gì, nguồn nào còn thiếu, vì sao một đầu mối cần được xem xét lại. Nếu thực địa đưa đến một phát hiện mới, phát hiện ấy lại có thể hướng nhà nghiên cứu tới một bộ hồ sơ khác.

Sáu báo cáo do Texas Tech giới thiệu và 52 địa điểm ưu tiên do đoàn Việt Nam chuẩn bị cho thấy thông tin có thể đi theo cả hai chiều.
Hội thảo còn có sự tham gia của đại diện Đại học Georgia, Cơ quan Tìm kiếm Tù binh và Quân nhân Mất tích của Hoa Kỳ (DPAA) và các đối tác khác. Đại diện phía Hoa Kỳ nhìn nhận việc các cơ quan và tổ chức hai nước cùng có mặt là biểu hiện của hợp tác song phương trong tìm kiếm và xác định danh tính người Việt Nam mất tích. Đại học Georgia bày tỏ mong muốn đóng góp năng lực khoa học, kỹ thuật, có thể bổ trợ cho các giai đoạn khảo sát và xác minh. Các cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam giữ vai trò điều phối và triển khai các hoạt động tìm kiếm, quy tập ở Việt Nam.
Sự quan tâm chung tại Washington có thể được tiếp nối bằng những việc cụ thể. Với từng hồ sơ, hai phía có thể cùng chỉ ra tài liệu gốc đang ở đâu, thông tin nào còn cần kiểm tra và kết quả xác minh sẽ được phản hồi như thế nào. Một cuộc tìm kiếm kéo dài qua nhiều năm thường có nhiều nhóm người tham gia. Nếu người tiếp nhận biết đồng nghiệp đã đọc bộ hồ sơ nào, đã gặp nhân chứng nào và khảo sát tới đâu, công sức đã bỏ ra sẽ được giữ lại trong hồ sơ và tiếp tục phục vụ lần tìm kiếm sau.
Sự đánh giá cao của Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng và đoàn công tác 515 dành cho Texas Tech gắn với một mong đợi cụ thể của Việt Nam. Những người hiểu kho lưu trữ và những người hiểu địa bàn có thể cùng giải đáp từng câu hỏi mà gia đình chưa có lời giải. Có khi kết quả của một đợt nghiên cứu là tìm thêm một tài liệu về đơn vị. Có khi một chứng cứ mới giúp thu hẹp khu vực cần khảo sát hoặc tìm được thân nhân của người để lại kỷ vật. Đối với một gia đình đã chờ nhiều thập niên, mỗi thông tin có căn cứ đều có giá trị riêng, bởi nó làm rõ thêm số phận của một người họ vẫn nhớ và vẫn tìm.
Hà Nội, 22/11/2026
Đặng Vương Hưng
(Thành viên của Dự án TTU-VWAI)

