PGS, TS Triệu Thế Hùng: Chuyển hóa tầm nhìn chính trị thành thể chế, nguồn lực cho văn hóa

PGS, TS Triệu Thế Hùng nhấn mạnh: Ở mỗi bước ngoặt lớn, dân tộc ta luôn tìm thấy ở văn hóa nơi kết tinh ý chí và sức mạnh để vượt qua thử thách. Ngày 25-2-2026, Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm) đã nhấn mạnh rằng, hai Nghị quyết số 79-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW cùng hướng tới một mục tiêu kép: Vừa tăng cường nội lực vật chất, vừa củng cố nội lực tinh thần, bởi vì, một quốc gia chỉ có thể phát triển bền vững khi có nền tảng văn hóa đủ vững, con người đủ bản lĩnh và xã hội đủ niềm tin.

 PGS, TS Triệu Thế Hùng, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội phát biểu. 

PGS, TS Triệu Thế Hùng chỉ ra, Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt ra tầm nhìn mới về văn hóa, còn Nghị quyết số 28/2026/QH16 là dấu mốc quan trọng trong quá trình thể chế hóa nhanh, trực tiếp và có tính đột phá. Nghị quyết chọn những vấn đề cấp thiết nhất, thiết lập cơ chế đặc thù, vượt trội, cho phép thí điểm trong thời hạn xác định. Tuy nhiên, cần thẳng thắn nhìn nhận rằng, hai nghị quyết này mới là tầm nhìn và hành lang pháp lý.

Từ đó, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, từ Nghị quyết số 80-NQ/TW đến chương trình hành động quốc gia, không chỉ là hành trình đưa một chủ trương vào cuộc sống. Đó là hành trình xác lập văn hóa như hệ điều tiết của phát triển, nguồn năng lượng tinh thần của dân tộc và sức mạnh kiến tạo tương lai Việt Nam.

Chương trình hành động quốc gia nên được cấu trúc theo 8 trụ cột liên thông: Hoàn thiện thể chế; xây dựng con người và môi trường văn hóa; bảo tồn và phát huy di sản; phát triển văn học, nghệ thuật; công nghiệp văn hóa và thị trường; chuyển đổi số; phát triển nhân lực; ngoại giao văn hóa và sức mạnh mềm. Mỗi trụ cột cần có nhiệm vụ ưu tiên đủ sức tạo chuyển biến, tránh dàn hàng ngang.

Cùng với đó, cần thiết lập cơ chế theo dõi, đánh giá theo hướng quản lý kết quả, dữ liệu văn hóa quốc gia minh bạch, mở, liên thông; chuyển trọng tâm từ đo đầu vào sang đo đầu ra, tác động thực tế trong đời sống nhân dân; công khai tiến độ, kết quả để xã hội giám sát, Quốc hội thẩm tra định kỳ.

 Các đại biểu dự hội thảo. 

Từ góc độ cơ quan dân cử, PGS, TS Triệu Thế Hùng cho rằng, trách nhiệm của Quốc hội không dừng ở việc thông qua nghị quyết, mà phải đồng hành suốt quá trình thực thi, qua 4 vai trò: Giám sát tối cao; hoàn thiện pháp luật đồng bộ; phân bổ, giám sát nguồn lực đúng mục tiêu và lắng nghe ý kiến nhân dân, cử tri, cộng đồng sáng tạo.

“Nhìn xa hơn, tầm nhìn đến năm 2045 không chỉ là chỉ tiêu GDP hay số di sản được UNESCO công nhận, mà là một xã hội mà giá trị văn hóa thẩm thấu vào thể chế, thị trường, đời sống”, PGS, TS Triệu Thế Hùng nói và đề xuất 6 đột phá về: Thể chế, con người, nguồn lực, công nghệ và dữ liệu, quản trị và đo lường, hội nhập và sức mạnh mềm. Trên cơ sở đó, PGS, TS Triệu Thế Hùng kiến nghị các nội dung cụ thể đối với Chương trình hành động quốc gia về phát triển văn hóa Việt Nam.

Đó là, ưu tiên ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành những cơ chế đặc thù; thí điểm có kiểm soát ở một số địa phương, với tiêu chí đánh giá và cơ chế nhân rộng rõ ràng; thiết lập cơ chế đối thoại chính sách thường niên giữa cơ quan nhà nước với nghệ sĩ, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo, cộng đồng thực hành di sản và công chúng…

"Nghị quyết số 80-NQ/TW đã mở ra một tầm nhìn lớn về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 28/2026/QH16 đã tạo bước chuyển quan trọng từ định hướng chính trị sang hành lang pháp lý. Mắt xích còn lại, chính là chương trình hành động quốc gia, phải biến tầm nhìn và thể chế ấy thành năng lực thực thi, thành tác động có thể cảm nhận và đo lường được trong đời sống nhân dân", PGS, TS Triệu Thế Hùng nhấn mạnh.