Đắk Lắk siết quản lý hoạt động khoáng sản

Tăng cường quản lý, chống thất thu ngân sách

Hiện tỉnh Đắk Lắk có khoảng 128 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, chủ yếu khai thác đá, cát và đất sét. Trong năm 2025, tổng số thuế phát sinh từ các doanh nghiệp này đạt 207,5 tỷ đồng, tăng 171% so với cùng kỳ năm trước. Riêng công tác kiểm tra tại 46 doanh nghiệp đã xử lý tăng thu cho ngân sách 12,4 tỷ đồng.

Những con số trên cho thấy lĩnh vực khai thác khoáng sản đang đóng góp đáng kể cho nguồn thu ngân sách của địa phương. Tuy nhiên, theo đánh giá của UBND tỉnh Đắk Lắk, tình trạng khai thác, vận chuyển, tập kết khoáng sản trái phép tại một số địa bàn vẫn còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách và ảnh hưởng đến công tác quản lý tài nguyên.

Theo đánh giá của UBND tỉnh Đắk Lắk, tình trạng khai thác, vận chuyển, tập kết khoáng sản trái phép tại một số địa bàn vẫn còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách

Đặc biệt, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, một số tổ chức, cá nhân có dấu hiệu lợi dụng thời điểm các đơn vị hành chính cấp xã mới đi vào vận hành để thực hiện hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản trái quy định.

Bên cạnh đó, việc sáp nhập một số sở, ngành cũng kéo theo sự điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ trong quản lý nhà nước về khoáng sản, đặt ra yêu cầu cần nhanh chóng hoàn thiện cơ chế phối hợp và tăng cường giám sát.

Theo UBND tỉnh Đắk Lắk, lĩnh vực khai thác khoáng sản hiện vẫn còn tồn tại một số hạn chế như khai thác chưa đúng quy định, khai thác trái phép, kê khai sản lượng, giá tính thuế và nghĩa vụ tài chính chưa sát thực tế. Đây là những vấn đề có nguy cơ gây thất thu ngân sách nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Trước thực trạng đó, UBND tỉnh Đắk Lắk ban hành Đề án tăng cường quản lý, chống thất thu ngân sách nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản trên địa bàn. Theo đó, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của đề án là tăng cường quản lý giấy phép và tiền cấp quyền khai thác khoáng sản; tập trung kiểm soát chặt trữ lượng, giá tính tiền cấp quyền, thời điểm nộp và quyết toán nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp khai thác.

Trong hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản, tỉnh Đắk Lắk yêu cầu các tổ chức, cá nhân chỉ được khai thác khi có đầy đủ thiết kế mỏ, báo cáo kinh tế, kỹ thuật được phê duyệt. Đồng thời, bắt buộc lắp đặt các thiết bị kiểm soát sản lượng như trạm cân, camera giám sát nhằm minh bạch hoạt động khai thác.

Các hành vi khai thác trái phép, khai thác vượt công suất hoặc lợi dụng hoạt động thăm dò để khai thác khoáng sản sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Các hành vi khai thác trái phép, khai thác vượt công suất hoặc lợi dụng hoạt động thăm dò để khai thác khoáng sản sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Đối với hoạt động vận chuyển, tiêu thụ và kinh doanh khoáng sản, cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp mua bán khoáng sản không rõ nguồn gốc, không xuất hóa đơn hoặc có hành vi trốn thuế.

Tỉnh Đắk Lắk cũng yêu cầu khoáng sản lưu thông trên thị trường phải có nguồn gốc rõ ràng; phương tiện vận chuyển đúng tải trọng và được giám sát hành trình đầy đủ.

Nâng cao hiệu quả giám sát hoạt động khai thác

Trong công tác quản lý thuế, ngành thuế tỉnh sẽ tập trung theo dõi các doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao như doanh nghiệp lỗ liên tục, quy mô khai thác lớn nhưng số thuế nộp thấp hoặc có chênh lệch bất thường giữa sản lượng khai thác với chi phí điện, nước, nhân công.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Đắk Lắk Hồ Thị Nguyên Thảo, đề án sẽ góp phần tăng cường trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản, nâng cao chất lượng quản lý thuế đối với hoạt động thăm dò, khai thác, vận chuyển và kinh doanh khoáng sản.

Qua đó, bảo đảm việc khai thác, sử dụng khoáng sản đúng quy định, kê khai và nộp thuế đầy đủ, góp phần tăng thu cho ngân sách địa phương, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực này.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý, thanh tra và chống thất thu ngân sách cho thấy quyết tâm của tỉnh Đắk Lắk trong việc siết chặt quản lý tài nguyên khoáng sản theo hướng minh bạch, hiệu quả và bền vững hơn.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng Thuế tỉnh Đắk Lắk, ngành thuế sẽ đẩy mạnh thu thập, xử lý thông tin để phân tích, đánh giá rủi ro hồ sơ thuế của các doanh nghiệp khai thác khoáng sản phục vụ công tác kiểm tra. Việc thanh tra, kiểm tra sẽ được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm.

Song song đó, Thanh tra tỉnh Đắk Lắk cũng vừa ban hành kế hoạch thanh tra chuyên đề về công tác quản lý thăm dò, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác và vận chuyển đối với các mỏ vật liệu xây dựng tại khu vực phía Tây của tỉnh.

Đợt thanh tra tập trung đánh giá việc chấp hành các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động khoáng sản; công tác cấp phép, đấu giá quyền khai thác; quản lý khai thác, vận chuyển khoáng sản cũng như việc lập quy hoạch sử dụng đất đối với các mỏ vật liệu xây dựng.

Cơ quan chức năng đồng thời kiểm tra việc chấp hành quy định của Nhà nước đối với các đơn vị khai thác khoáng sản nhằm kịp thời phát hiện những bất cập trong cơ chế quản lý, từ đó kiến nghị giải pháp hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản.

Theo quy hoạch, khu vực phía Tây tỉnh Đắk Lắk hiện có 196 khu vực đất san lấp, 157 khu vực đá, 42 khu vực cát làm vật liệu xây dựng, 35 khu vực sét sản xuất gạch, 1 khu vực chì kẽm và 7 khu vực than bùn. Hiện địa bàn này có 66 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực, chủ yếu là khai thác sét sản xuất gạch, cát và đá làm vật liệu xây dựng.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý, thanh tra và chống thất thu ngân sách cho thấy quyết tâm của tỉnh Đắk Lắk trong việc siết chặt quản lý tài nguyên khoáng sản theo hướng minh bạch, hiệu quả và bền vững hơn.

Không chỉ hướng đến mục tiêu tăng thu ngân sách, những giải pháp này còn góp phần bảo vệ tài nguyên, lập lại trật tự trong hoạt động khai thác khoáng sản và tạo môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh cho các doanh nghiệp hoạt động đúng quy định pháp luật.