Đắk Lắk: Từ Làng Lò nghĩ về những làng du lịch cộng đồng

Phong cảnh tuyệt đẹp và thanh bình ở Làng Lò

Từ sức hút bình dị Làng Lò…

Nằm ở khu vực hạ lưu sông Bàn Thạch, Làng Lò (phường Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk) sở hữu vị trí địa lý khá đắc địa khi kết nối thuận tiện với chuỗi danh thắng nổi tiếng như Mũi Điện, Vũng Rô, núi Đá Bia và đô thị Tuy Hòa. Tuy nhiên, điều làm nên thương hiệu của Làng Lò không nằm ở những công trình đồ sộ, mà chính là kho tàng văn hóa biển được gìn giữ gần như nguyên vẹn qua bao thế hệ.

Đến với Làng Lò, du khách bị cuốn hút bởi cấu trúc làng biển truyền thống với những nếp nhà ngói đỏ cổ kính, nhịp sống can trường của nghề đánh bắt hải sản lâu đời, cùng sự tôn nghiêm của Lăng thờ Ông Nam Hải. Những giá trị văn hóa bản địa đặc sắc, kết hợp với lối sống chân tình, mộc mạc của ngư dân xứ Nẫu tưởng chừng như bình dị, lại chính là "đặc sản" mà du khách đô thị hiện đại đang khát khao tìm kiếm.

Sự khởi sắc của Làng Lò những năm gần đây ghi nhận dấu ấn đậm nét từ sự năng động của các dòng vốn trí tuệ trẻ. Nhiều người trẻ từ các địa phương khác đã chọn nơi đây để khởi nghiệp, mang theo tư duy quản trị và kinh nghiệm thực tế từ các mô hình du lịch cộng đồng thành công trong nước và quốc tế.

Du khách đến trải nghiệm biển Đông Đắk Lắk ngày càng nhiều

Họ biết cách "thổi hồn" và kể câu chuyện của làng biển trên các nền tảng số, tạo nên hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội. Trước đó, việc một số đạo diễn tên tuổi lựa chọn Làng Lò làm bối cảnh cho các bộ phim truyện cũng góp phần đưa hình ảnh hoang sơ, thơ mộng của địa phương đến gần hơn với công chúng.

Việc khai thác bài bản các giá trị văn hóa, cảnh quan và nghề truyền thống đã từng bước hình thành nên các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn chặt với đời sống ngư nghiệp, tạo sinh kế bền vững cho người dân bản địa.

Về định hướng phát triển, ông Huỳnh Nguyễn Ngọc Giang, Chủ tịch UBND phường Hòa Hiệp cho biết, mục tiêu của địa phương là từng bước đưa Lễ hội Cầu ngư trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc trưng, kết hợp hài hòa với không gian du lịch cộng đồng Làng Lò để thu hút du khách.

Mới đây, Làng Lò đã được Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam lựa chọn là 1 trong 5 đại diện của nước nhà tham gia tranh giải "Làng Du lịch tốt nhất thế giới" năm 2026 do Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism) tổ chức.

Một góc Làng Lò

Một cơ sơ du lịch tại Làng Lò

Đánh giá về cột mốc ý nghĩa này, ông Lê Phúc Long, Phó Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Đắk Lắk nhận định, việc được lựa chọn tham gia một giải thưởng tầm cỡ quốc tế là cơ hội vàng để địa phương quảng bá rộng rãi hình ảnh điểm đến ra thế giới. Đây sẽ là động lực mạnh mẽ để thúc đẩy du lịch cộng đồng phát triển theo hướng chuyên nghiệp, xanh và bền vững.

Từ câu chuyện thành công bước đầu của Làng Lò, một bức tranh lớn hơn đang được mở ra. Từ các làng biển ven bờ, các làng nghề truyền thống lâu đời, các cộng đồng dân tộc thiểu số cho đến vùng cao nguyên mát lành của Vân Hòa... tất cả đều sở hữu những dư địa văn hóa đặc sắc.

"Hiện tượng Làng Lò" chính là gợi ý hoàn hảo cho việc hình thành một mạng lưới liên kết các làng du lịch cộng đồng trên toàn vùng trong tương lai gần.

… đến những gợi mở cho du lịch cộng đồng

Nếu lấy Làng Lò làm hình mẫu, Đông Đắk Lắk hoàn toàn có thể hình thành nhiều làng du lịch cộng đồng đặc sắc.

Trước hết là làng biển Long Thủy. Nằm gần Tuy Hòa, Long Thủy sở hữu vị trí kết nối thuận lợi với nhiều thắng cảnh nổi tiếng như Hòn Yến, Hòn Đụn, Hòn Nưa, Bãi Xép hay các khu nghỉ dưỡng cao cấp ven biển…

Không gian làng biển dưới những rặng dừa xanh, nghề làm nước mắm truyền thống, chợ hải sản Long Thủy, những món ăn từ biển và văn hóa lễ hội cầu ngư tạo nên một hệ sinh thái văn hóa biển đặc sắc.

Du khách thích thú với thiên nhiên thanh bình ở Đông Đắk Lắk

Đặc biệt, Long Thủy còn sở hữu đội hò bá trạo chuyên nghiệp – loại hình diễn xướng dân gian gắn với tín ngưỡng cư dân biển. Nếu được tổ chức bài bản, nơi đây hoàn toàn có thể trở thành một "bảo tàng sống" về văn hóa biển miền Trung.

Xa hơn về phía Bắc là khu vực Lao Mái Nhà. Hòn đảo cùng tên được ví như "đảo Robinson" của Phú Yên với cảnh quan hoang sơ và hệ sinh thái biển hấp dẫn.

Thực tế, người dân làng Phước Đồng đã tham gia nhiều hoạt động du lịch như homestay, dịch vụ tàu thuyền, lặn ngắm san hô và ẩm thực biển. Điều còn thiếu là một mô hình quản lý cộng đồng thống nhất, liên kết các dịch vụ để tạo nên sản phẩm du lịch hoàn chỉnh.

Một điểm đến giàu tiềm năng khác là khu vực Gành Đá Dĩa. Đây vốn là danh thắng nổi tiếng trên bản đồ du lịch Việt Nam. Tuy nhiên, giá trị của khu vực này không chỉ dừng lại ở những khối đá bazan kỳ thú.

Làng Phú Hạnh không xa Gành Đá Dĩa vẫn lưu giữ nhiều di sản đá độc đáo như hàng rào đá, lối đi bằng đá, giếng đá, mộ đá và các công trình dân sinh bằng đá. Kết nối với đầm Ô Loan, nhà thờ Mằng Lăng, thành An Thổ, làng gốm cổ Quảng Đức hay đồi Cổ Thạch sẽ hình thành một quần thể du lịch cộng đồng – văn hóa – lịch sử đặc sắc hiếm có.

Ở phía Bắc vùng biển Đông Đắk Lắk, làng muối Tuyết Diêm cũng là một ứng cử viên sáng giá. Nghề làm muối nơi đây đã nổi tiếng từ thời Pháp thuộc. Những cánh đồng muối phản chiếu ánh mặt trời tạo nên cảnh quan độc đáo, không khác những điểm check-in nổi tiếng ở nhiều quốc gia.

Kết hợp với ẩm thực đầm Cù Mông, nghề làm nước mắm truyền thống và không gian làng biển, Tuyết Diêm hoàn toàn có thể trở thành điểm đến du lịch trải nghiệm hấp dẫn.

Món Vếch, đặc sản ẩm thực ở Làng Lò

Không chỉ có các làng biển, du lịch cộng đồng ở Đông Đắk Lắk còn có thể mở rộng sang vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Làng Xí Thoại là một ví dụ tiêu biểu. Đây là nơi sinh sống của cộng đồng Chăm H’roi với di sản văn hóa trống đôi – cồng ba – chiêng năm nổi tiếng. Các lễ hội truyền thống, nghề dệt thổ cẩm, rượu cần, ẩm thực dân tộc cùng hệ thống di tích cách mạng tạo nên nguồn tài nguyên du lịch đặc sắc. Khác với các làng biển, Xí Thoại có thể phát triển theo hướng du lịch văn hóa cộng đồng gắn với bản sắc dân tộc.

Trên cao nguyên Vân Hòa, khí hậu mát mẻ quanh năm, những vườn cây ăn trái, các di tích lịch sử cách mạng và lễ hội đua ngựa Gò Thì Thùng đã tạo nên sức hút riêng.

Những năm gần đây, các mô hình du lịch nông nghiệp, farmstay và nghỉ dưỡng sinh thái xuất hiện ngày càng nhiều. Nếu được quy hoạch đồng bộ, Vân Hòa có thể trở thành làng du lịch cộng đồng kiểu mẫu của khu vực cao nguyên ven biển.

Từ những tiềm năng ấy, vấn đề đặt ra không phải là có đủ tài nguyên hay không, mà là cách thức tổ chức phát triển. Kinh nghiệm từ nhiều địa phương cho thấy, du lịch cộng đồng chỉ thành công khi người dân thực sự là chủ thể.

Chính quyền đóng vai trò kiến tạo chính sách; doanh nghiệp hỗ trợ thị trường; giới nghiên cứu tham gia bảo tồn di sản; còn cộng đồng dân cư là người trực tiếp cung cấp sản phẩm du lịch.

Biển hoang sơ ở Đông Đắk Lắk hút khách du lịch

Đông Đắk Lắk đang đứng trước cơ hội hình thành một chuỗi làng du lịch cộng đồng đa dạng từ biển, đảo, làng nghề đến vùng đồng bào dân tộc và cao nguyên sinh thái.

Nếu được quy hoạch bài bản, liên kết thành tuyến điểm du lịch thống nhất và ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số trong quảng bá, những làng quê hôm nay có thể trở thành những điểm đến nổi bật trên bản đồ du lịch Việt Nam.

Từ thành công bước đầu của Làng Lò, có thể tin rằng một tương lai mới đang mở ra cho du lịch cộng đồng ở Đông Đắk Lắk – nơi mỗi ngôi làng không chỉ là nơi cư trú của cư dân mà còn là không gian văn hóa sống động để du khách khám phá và trải nghiệm.