Đàm phán của Liên hợp quốc về kiểm soát 'robot sát thủ' gây thất vọng
Các cuộc đàm phán của Liên hợp quốc (LHQ) nhằm kiểm soát các hệ thống vũ khí hoạt động với ít hoặc không có sự giám sát của con người vừa khép lại ngày 21/11 với cam kết tiếp tục thảo luận để xây dựng các quy tắc mới trong vòng hai năm tới. Tuy nhiên, kết quả này bị đánh giá là mờ nhạt và khiến nhiều tổ chức nhân quyền thất vọng sâu sắc.

Các nhà hoạt động thuộc Chiến dịch ngăn chặn robot sát thủ (Campaign to Stop Killer Robots) – một liên minh các tổ chức phi chính phủ phản đối vũ khí tự hành gây sát thương – tổ chức một cuộc biểu tình tại Cổng Brandenburg ở Berlin, Đức. Ảnh Reuters
Trước đó, những bên ủng hộ đã kêu gọi thiết lập các quy tắc mang tính ràng buộc pháp lý trong thời gian ngắn để quản lý các hệ thống vũ khí có khả năng tự nhận diện và tấn công mục tiêu với nhiều mức độ tự chủ khác nhau - thường được gọi là "robot sát thủ".
Dù có khoảng 100 quốc gia ủng hộ lập trường này, nhưng các cường quốc sản xuất vũ khí lớn như Mỹ, Nga và Israel đều phản đối. Sự bất đồng này đã dẫn đến một thỏa thuận tương đối mờ nhạt, bỏ ngỏ câu hỏi liệu các biện pháp trong tương lai có mang tính ràng buộc về mặt pháp lý hay không.
Hội nghị của các quốc gia thành viên Công ước về một số vũ khí thông thường (CCW) đã diễn ra tại Geneva (Thụy Sĩ) từ đầu tuần, trong bối cảnh mối lo ngại ngày càng gia tăng về việc sử dụng các hệ thống vũ khí tự hành sát thương trong các cuộc xung đột hiện nay, bao gồm ở Ukraine, Sudan và Trung Đông. Tổng Thư ký LHQ, Giáo hoàng cùng Hội Chữ thập đỏ Quốc tế đều đã lên tiếng kêu gọi ban hành các quy định mạnh mẽ và có tính ràng buộc pháp lý đối với loại vũ khí này.
Bất chấp những hạn chế, Chủ tịch hội nghị đến từ Thụy Sĩ, ông Julien Thoeni, vẫn ca ngợi thỏa thuận này là một thành tựu đáng kể đối với nỗ lực giải trừ quân bị nhân đạo sau hơn một thập kỷ đàm phán.
"Điều này cho thấy ngay cả trong một thế giới chia rẽ sâu sắc như hiện nay, ngoại giao đa phương vẫn có thể mang lại những kết quả cụ thể," ông Thoeni phát biểu với các phóng viên khi cuộc đàm phán kết thúc.
Về phía các tổ chức bảo vệ nhân quyền, nhiều nhóm đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ kết quả hội nghị, cho rằng sự trì hoãn này đồng nghĩa với việc công nghệ hiện đang có cơ hội vượt mặt các nỗ lực ngoại giao.
Trước bế tắc hiện tại, một số nhà quan sát và cựu quan chức quân sự cho rằng các quốc gia nên chuẩn bị tâm thế để cân nhắc một tiến trình đàm phán mới nằm ngoài khuôn khổ hiện tại của LHQ - vốn đòi hỏi sự đồng thuận tuyệt đối từ tất cả 128 quốc gia thành viên mới có thể thông qua quyết định.



