Đảng Dân chủ Tự do chiến thắng trong cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản:Cơ hội thúc đẩy làn sóng đổi mới

Đương kim Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae sẽ có không gian chính trị với nhiều thuận lợi để triển khai chương trình nghị sự tới năm 2028. Ảnh: CNN

Kết quả bầu cử Hạ viện cho thấy, đảng LDP của Thủ tướng Takaichi Sanae giành được 316 trong tổng số 465 ghế, vượt xa mức 233 ghế cần để có đa số. Đây là chiến thắng áp đảo nhất trong lịch sử Nhật Bản từ sau Chiến tranh thế giới lần thứ II, một phần do các đảng đối lập thể hiện sự chia rẽ sâu sắc. Với tổng cộng 352 ghế nếu tính cả liên minh với đảng Duy Tân Nhật Bản (JIP), liên minh cầm quyền sở hữu quyền lực mạnh mẽ để định hình chương trình nghị sự trong nhiều năm tới.

Chiến thắng này thể hiện niềm tin rõ rệt của cử tri Nhật Bản dành cho LDP và đương kim Thủ tướng. Ngay sau chiến thắng, thị trường tài chính Nhật Bản và toàn cầu phản ứng mạnh mẽ. Chỉ số chứng khoán Nikkei đã lập đỉnh lịch sử, vượt mốc 56.000 điểm trong phiên giao dịch ngay sau bầu cử, phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư vào một chính sách tài khóa chủ động và kích thích kinh tế mạnh mẽ trong thời gian tới. Thực tế, một trong những cam kết trung tâm của Thủ tướng Takaichi Sanae là thúc đẩy chính sách tài khóa chủ động nhằm hỗ trợ tăng trưởng và giảm gánh nặng chi tiêu cho người dân.

Nhà lãnh đạo này cũng khẳng định sẽ triển khai kế hoạch tạm ngừng thu thuế tiêu dùng 8% đối với thực phẩm trong vòng 2 năm - một biện pháp được đánh giá sẽ hỗ trợ chi phí sinh hoạt cho các hộ gia đình trong bối cảnh mức độ lương tăng chậm và giá cả tăng cao. Tuy nhiên, các biện pháp này đặt ra thách thức về nguồn tài chính để bù đắp thâm hụt, khi Nhật Bản vốn đã có tổng nợ công cao nhất trong các nước phát triển.

Chiến thắng áp đảo của LDP cũng mở ra cơ hội để Nhật Bản có những thay đổi mang tính chiến lược, đặc biệt là trong an ninh và quốc phòng. Tokyo hiện đang phải đối mặt với bối cảnh địa chính trị thay đổi nhanh ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nhất là những căng thẳng liên quan tới vấn đề Đài Loan (Trung Quốc). Với đa số áp đảo tại Hạ viện, Thủ tướng Takaichi Sanae có dư địa để thúc đẩy tăng chi tiêu quốc phòng lên mục tiêu 2% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), nâng cao khả năng tự vệ của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (JDF), thậm chí mở rộng quyền hợp tác xuất khẩu vũ khí - những điểm từng nằm trong chương trình nghị sự trước đây.

Một trong những mục tiêu dài hạn nhưng nổi bật khác là sửa đổi Hiến pháp hòa bình của Nhật Bản. Hiến pháp hiện tại từ sau Thế chiến II ngăn cản Nhật Bản xây dựng lực lượng quân đội thực thụ. Tuy nhiên, bà Takaichi Sanae không ít lần bày tỏ mong muốn mở rộng năng lực quốc phòng trong bối cảnh an ninh khu vực diễn biến phức tạp. Song, thay đổi như vậy đòi hỏi sự ủng hộ tối thiểu 2/3 trong cả hai viện Quốc hội (Thượng viện và Hạ viện), sau đó là trưng cầu dân ý. Chặng đường này không hề dễ dàng nhưng đã trở nên gần hơn sau chiến thắng áp đảo của liên minh cầm quyền.

Giai đoạn "bước ngoặt" với nhiều mục tiêu nói trên chắc chắn tiềm ẩn không ít thách thức, đòi hỏi đảng LDP và bà Takaichi Sanae sẽ phải tìm cách duy trì sự ủng hộ trong dài hạn. LDP từng có bài học lớn về vấn đề này, khi trải qua giai đoạn mất đa số tại cả hai viện do bê bối quỹ đen và sự thất thế ở các cuộc bầu cử trước đó, khiến nhiều quan chức trong đảng phải từ chức. Đây cũng là lời nhắc nhở về việc phải xử lý khéo léo các vấn đề như chi tiêu công, cải cách cơ cấu và các chính sách xã hội truyền thống.

Bên cạnh đó, Chính phủ của Thủ tướng Takaichi Sanae lúc này còn đối mặt với bối cảnh kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm, rủi ro suy thoái cục bộ tại một số nền kinh tế lớn và biến động địa chính trị kéo dài tại châu Âu và Trung Đông, có thể ảnh hưởng tới nhu cầu xuất khẩu, dòng vốn đầu tư và tâm lý thị trường, làm giảm hiệu quả của các gói kích thích trong nước...

Dù vậy, với chiến thắng hiện tại, đương kim Thủ tướng Nhật Bản và đảng cầm quyền có thuận lợi là “khoảng trống chính trị” đủ rộng để triển khai chương trình nghị sự tới năm 2028 mà không phải đối mặt bầu cử ngay, nhưng điều đó cũng đồng nghĩa họ cũng phải chịu trách nhiệm với hậu quả của các quyết sách lớn.

Nhìn chung, chiến thắng chấn động của LDP chắc chắn sẽ mở ra thời kỳ thay đổi chiến lược của Nhật Bản. Tuy nhiên, với những thách thức và thuận lợi đan xen sẽ đòi hỏi một đường lối điều hành khôn khéo để chèo lái đất nước vừa phát triển bền vững, vừa giữ vai trò ổn định tại khu vực và quốc tế.

Hoàng Linh (Theo Kyodo, Japan Times, CNN)