Dâng hương tưởng niệm 584 năm ngày mất Anh hùng dân tộc, Danh nhân Văn hóa thế giới Nguyễn Trãi

Lễ tưởng niệm 584 năm Ngày mất của Ngày mất của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi là một trong những nghi lễ trọng tâm của Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc mùa Thu năm 2026. Tại Khu di tích Côn Sơn diễn ra các nghi lễ dâng hương chùa Côn Sơn, rước văn và tưởng niệm Nguyễn Trãi. Đây là những nghi lễ được duy trì qua nhiều năm, góp phần bảo tồn không gian văn hóa, tín ngưỡng và thực hành di sản gắn với vùng đất Côn Sơn.

Nghi lễ rước văn từ chùa Côn Sơn lên Đền thờ Nguyễn Trãi (ảnh Hoàng Giang)

Diễn văn tưởng niệm do ông Nguyễn Minh Hùng - Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng - trình bày đã ôn lại thân thế, sự nghiệp và những đóng góp to lớn của Nguyễn Trãi đối với lịch sử dân tộc, qua đó bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với một bậc Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa kiệt xuất của đất nước. 

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Nguyễn Minh Hùng đọc diễn văn tưởng niệm (ảnh Hoàng Giang)

Nguyễn Trãi, hiệu Ức Trai, sinh năm 1380 tại Kinh thành Thăng Long, là con của Nguyễn Phi Khanh và cháu ngoại của quan Tư đồ Trần Nguyên Đán. Tuổi thơ của ông gắn bó với Côn Sơn - vùng đất có ý nghĩa đặc biệt trong cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Trãi. Tại đây, ông có những năm tháng sống, học tập, suy ngẫm về thời cuộc và hình thành nhiều tư tưởng, tình cảm sâu sắc đối với quê hương, đất nước.

Cung tuyên văn tế (ảnh Hoàng Giang)

Năm 1400, khi mới 20 tuổi, Nguyễn Trãi đỗ Thái học sinh và ra làm quan dưới triều nhà Hồ. Khi đất nước rơi vào ách đô hộ của nhà Minh, ông tham gia cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, dâng Bình Ngô sách, góp sức cùng Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơn tiến hành cuộc kháng chiến giành lại độc lập cho dân tộc.

Sau thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, Nguyễn Trãi là tác giả của Bình Ngô đại cáo, áng văn chính luận đặc sắc được xem là bản tuyên ngôn độc lập của dân tộc, đồng thời là một tác phẩm có giá trị đặc biệt trong lịch sử văn học Việt Nam. Trong những năm tháng phụng sự đất nước dưới triều Lê, ông tiếp tục có nhiều đóng góp trên các lĩnh vực chính trị, văn hóa, tư tưởng, ngoại giao, góp phần xây dựng một quốc gia Đại Việt vững mạnh.

Không chỉ là một nhà chính trị, nhà quân sự, nhà ngoại giao tài năng, Nguyễn Trãi còn để lại một di sản văn hóa đồ sộ với những giá trị sâu sắc về lịch sử, văn học, triết học và tư tưởng. Những tác phẩm của ông thể hiện tư tưởng nhân nghĩa, lấy dân làm gốc, khát vọng xây dựng đất nước thái bình, thịnh trị và tinh thần gắn bó sâu sắc với thiên nhiên, con người Việt Nam.

Đối với Côn Sơn, Nguyễn Trãi có mối quan hệ đặc biệt. Đây là nơi gắn bó với ông từ thuở nhỏ, đồng thời là nơi ông từng dựng nhà, sáng tác nhiều tác phẩm có giá trị, trong đó có Côn Sơn ca. Ông cũng có đóng góp trong việc tu bổ, mở rộng chùa Côn Sơn, góp phần tạo dựng và bồi đắp giá trị văn hóa của vùng đất này. Bởi vậy, trong tâm thức nhiều thế hệ người Việt, nhắc đến Côn Sơn là nhắc đến Nguyễn Trãi - một nhân cách lớn của lịch sử dân tộc.

Năm 1980, nhân kỷ niệm 600 năm Ngày sinh Nguyễn Trãi, UNESCO đã vinh danh ông là Danh nhân văn hóa thế giới, ghi nhận những đóng góp nổi bật của Nguyễn Trãi đối với văn hóa Việt Nam và nhân loại.

Tại Lễ tưởng niệm, các đại biểu thành kính dâng hương trước anh linh Nguyễn Trãi, tưởng nhớ và tri ân những cống hiến to lớn của ông đối với sự nghiệp dựng nước, giữ nước và phát triển văn hóa dân tộc. Nghi lễ cũng là dịp để các thế hệ hôm nay tiếp tục nhận thức sâu sắc hơn về những giá trị tư tưởng, văn hóa mà Nguyễn Trãi để lại, đặc biệt là tư tưởng nhân nghĩa, tinh thần yêu nước, thương dân và khát vọng xây dựng đất nước hòa bình, thịnh trị.

Nhân dân và du khách xếp hàng dâng hương tưởng niệm Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi (ảnh Hoàng Giang)

Trước đó, theo thông lệ của lễ hội, Lễ rước văn từ chùa Côn Sơn về Đền thờ Nguyễn Trãi được tổ chức với sự tham gia của đông đảo Nhân dân và du khách. Nghi lễ góp phần tái hiện không gian văn hóa truyền thống, thể hiện sự thành kính của cộng đồng đối với danh nhân gắn bó sâu sắc với vùng đất Côn Sơn. Năm 2025, Lễ tưởng niệm 583 năm Ngày mất Nguyễn Trãi cũng được tổ chức tại Đền thờ Nguyễn Trãi với các nghi lễ cung tuyên văn tế, dâng hương và rước văn.

Lễ tưởng niệm năm nay diễn ra trong khuôn khổ Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc mùa Thu năm 2026, được tổ chức từ ngày 26/9 đến 4/10, tức từ ngày 16 đến 24 tháng 8 năm Bính Ngọ. Lễ hội gắn với hai sự kiện tưởng niệm lớn là 584 năm Ngày mất của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi và 726 năm Ngày mất của Anh hùng dân tộc Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn.

Đặc biệt, Lễ hội năm nay diễn ra trong không gian của Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc sau khi được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa thế giới. Trên địa bàn Hải Phòng có 5 di tích thành phần thuộc Quần thể Di sản gồm chùa Côn Sơn, đền Kiếp Bạc, chùa Thanh Mai, động Kính Chủ và chùa Nhẫm Dương. Đây là điều kiện quan trọng để thành phố tiếp tục bảo tồn, phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, đồng thời kết nối các điểm đến, phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng.

Tối 26/9, tại Khu di tích Kiếp Bạc sẽ diễn ra chương trình Lễ tưởng niệm 726 năm Ngày mất của Anh hùng dân tộc Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, khai hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - mùa Thu năm 2026 và công bố Bộ nhận diện thương hiệu Di sản thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Bộ nhận diện được xây dựng trên ba giá trị cốt lõi “Trí tuệ - Hòa hợp - Lan tỏa”, hướng tới tạo dựng hình ảnh nhận diện thống nhất cho Quần thể Di sản thế giới trên địa bàn Hải Phòng, Quảng Ninh và Bắc Ninh.