Đằng sau khoản lãi 602 tỷ đồng của Đèo Cả là hơn 7.000 tỷ đồng lãi vay chưa trả

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, doanh thu thuần quý III của Đèo Cả đạt 1.114,4 tỷ đồng, tăng 22% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 212,8 tỷ đồng, tăng gần 40%. Lũy kế 9 tháng, doanh thu thuần đạt 2.991,6 tỷ đồng, tăng 15,3%; lợi nhuận sau thuế đạt 602 tỷ đồng, tăng 26,3%. Dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh đạt 808 tỷ đồng, gấp khoảng 2,5 lần cùng kỳ. Doanh thu thu phí BOT đạt 1.835,3 tỷ đồng, tăng 12,8%, tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, với tổng nợ phải trả lên tới 28.097,5 tỷ đồng, tương đương gần 68% tổng nguồn vốn, những khoản lãi vay lớn và nghĩa vụ tài chính trong tương lai là vấn đề đáng quan tâm bên cạnh kết quả lợi nhuận.

Lãi vay nằm trên bảng cân đối nhiều hơn trên báo cáo lợi nhuận

Chi phí lãi vay 9 tháng ghi nhận vào kết quả kinh doanh là 758,8 tỷ đồng, tăng 12,4%, bằng 53% lợi nhuận gộp. Hệ số khả năng trả lãi, tính bằng lợi nhuận trước thuế cộng lãi vay chia cho lãi vay, là 1,9 lần, nhỉnh hơn mức 1,8 lần cùng kỳ. Nếu chỉ nhìn đến đây, gánh nặng lãi vay có vẻ trong tầm kiểm soát.

Thuyết minh chi phí chờ phân bổ lại cho thấy một con số khác. Khoản lãi vay chờ phân bổ, tức lãi vay được ghi nhận như tài sản để phân bổ dần vào chi phí các kỳ sau, đã lên 9.380,9 tỷ đồng, tăng 755,1 tỷ đồng chỉ trong 9 tháng. Phần tăng thêm này gần bằng toàn bộ 758,8 tỷ đồng lãi vay đã tính vào chi phí. Cộng hai khoản, gánh nặng lãi vay phát sinh tương ứng với 9 tháng vào khoảng 1.514 tỷ đồng, gấp 2,2 lần lợi nhuận trước thuế 687,0 tỷ đồng. Nếu 755,1 tỷ đồng tăng thêm được tính ngay vào chi phí trong kỳ, lợi nhuận trước thuế 9 tháng sẽ âm khoảng 68 tỷ đồng.

Ở chiều nợ, chi phí lãi vay phải trả dài hạn đã lên 7.008,9 tỷ đồng, tăng 751,6 tỷ đồng trong 9 tháng, bằng gần 40% dư nợ vay gốc. Theo thuyết minh, đây là lãi vay phát sinh tại các công ty con thực hiện dự án cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn và cụm hầm Đèo Cả - Cổ Mã - Cù Mông - Hải Vân, sẽ được chi trả bằng nguồn thu phí và theo tiến độ dòng tiền thực tế của dự án. Nói cách khác, lãi chưa trả đang được cộng dồn, và cộng với 17.705,5 tỷ đồng vay gốc, nghĩa vụ với các bên cho vay đã vào khoảng 24.737 tỷ đồng. Dòng tiền kinh doanh 808,0 tỷ đồng trông mạnh một phần cũng vì khoản lãi này chưa phải chi bằng tiền.

Trong ảnh là dự án cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn, dự án này và cụm hầm Đèo Cả - Cổ Mã - Cù Mông - Hải Vân đang gánh chi phí lãi vay phải trả dài hạn là 7.008,9 tỷ đồng. (Nguồn: Website Đèo Cả)

Rủi ro tài chính đáng chú ý của Đèo Cả nằm ở mức độ tập trung dư nợ và nguồn thu. VietinBank, qua chi nhánh Hà Nội và Đà Nẵng, cho vay khoảng 16.863,4 tỷ đồng, chiếm 95,2% tổng dư nợ, với lãi suất theo từng giấy nhận nợ và tài sản bảo đảm chủ yếu là quyền thu phí của dự án BOT. Khoảng 77% dư nợ có kỳ hạn trên 5 năm. Tài sản cố định hữu hình dùng để thế chấp là 26.232,0 tỷ đồng, tương đương 96,9% giá trị còn lại. Trong khi đó, doanh thu khu vực Bắc Giang, Lạng Sơn, nơi có dự án lớn nhất với nguyên giá tạm tính 10.403,9 tỷ đồng, giảm 10,2% trong 9 tháng, từ 423,3 tỷ đồng xuống 380,2 tỷ đồng. Doanh nghiệp cũng không thực hiện phân tích độ nhạy lãi suất, với lý do rủi ro thay đổi lãi suất là không đáng kể.

Về thanh khoản ngắn hạn, bảng rủi ro thanh toán của doanh nghiệp cho thấy 2.826,2 tỷ đồng nghĩa vụ tài chính đến hạn trong vòng 12 tháng, trong khi tiền và tương đương tiền chỉ còn 470,1 tỷ đồng, giảm 101,6 tỷ đồng so với đầu năm, hệ số thanh toán ngắn hạn 0,66 lần. Doanh nghiệp cho rằng mức độ tập trung rủi ro trả nợ là thấp và các khoản vay đến hạn có thể được tái tục với các bên cho vay hiện tại. Đó là một giả định, và khả năng tái tục phụ thuộc gần như hoàn toàn vào một ngân hàng.

Tiền cổ đông góp vào và dòng tiền giữa các công ty cùng hệ sinh thái

Trong 9 tháng, Đèo Cả thu 497,2 tỷ đồng từ phát hành cổ phiếu, vay mới 230,7 tỷ đồng và trả nợ gốc 994,9 tỷ đồng. Cùng kỳ, doanh nghiệp chi 691,3 tỷ đồng góp vốn vào đơn vị khác, gấp 2,6 lần cùng kỳ, trong khi chi mua sắm tài sản cố định chỉ 27,3 tỷ đồng. Khoản phải trả 495,4 tỷ đồng cho Công ty Cổ phần Tập đoàn Đèo Cả về chuyển nhượng cổ phần, tồn tại từ đầu năm, đã về 0 tại ngày 30/9/2026. Số tiền này gần bằng đúng số tiền thu được từ phát hành cổ phiếu trong kỳ.

Tập đoàn Đèo Cả chỉ nắm 16,20% quyền biểu quyết, trực tiếp 7,21% và gián tiếp qua Công ty CP Đầu tư Hải Thạch B.O.T, nhưng theo thuyết minh vẫn là công ty mẹ vì nắm đa số thành viên Hội đồng quản trị. Giao dịch trong hệ sinh thái này chiếm tỷ trọng lớn. Doanh thu từ các bên liên quan 9 tháng là 753,9 tỷ đồng, bằng 25,2% tổng doanh thu, riêng doanh thu xây lắp từ bên liên quan chiếm 69,9% doanh thu xây lắp. Phải thu khách hàng là bên liên quan 448,1 tỷ đồng, cũng chiếm 69,9% tổng phải thu khách hàng. Đáng chú ý, doanh thu xây lắp 9 tháng tăng 68 tỷ đồng nhưng giá vốn xây lắp gần như không đổi (796,4 tỷ đồng so với 796,6 tỷ đồng), nên lợi nhuận mảng này tăng từ 41,1 tỷ đồng lên 109,3 tỷ đồng, biên từ 4,9% lên 12,1%.

Ngoài ra, Đèo Cả còn ghi nhận nhiều khoản đầu tư, phải thu và hợp tác kinh doanh với các doanh nghiệp tham gia dự án BOT cần được làm rõ, trong đó có Công ty CP Đầu tư Xây dựng DCC và Công ty CP Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh.

Khoản phải thu 206,8 tỷ đồng từ Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng DCC, là tiền nhận chuyển nhượng cổ phần để tăng tỷ lệ góp vốn vào dự án cao tốc Cam Lâm - Vĩnh Hảo theo nghị quyết ngày 29/7/2025, vẫn nằm ở mục phải thu khác sau hơn một năm, và cao hơn mức đầu tư tối đa 200 tỷ đồng nêu trong nghị quyết. DCC trong kỳ được chuyển từ nhóm bên khác sang nhóm bên liên quan.

Với Công ty Cổ phần Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, Đèo Cả vừa góp vốn 240,5 tỷ đồng với tư cách công ty liên kết, vừa góp 165,8 tỷ đồng theo hợp đồng hợp tác kinh doanh, vừa có khoản phải thu khác 102,0 tỷ đồng (đầu năm 6,4 tỷ đồng), đồng thời nhận tiền ứng trước 354,1 tỷ đồng từ công ty này và giai đoạn 2 của dự án. Doanh nghiệp không trích lập dự phòng cho các khoản đầu tư vào doanh nghiệp BOT với lý do hợp đồng BOT đảm bảo bảo toàn vốn và lãi cho nhà đầu tư.

Với cổ đông, lợi nhuận tăng 26% nhưng lãi cơ bản trên cổ phiếu chỉ tăng 5,3%, từ 887 đồng lên 934 đồng, do số cổ phiếu bình quân tăng 19,6% sau đợt phát hành tăng vốn và chia cổ tức bằng cổ phiếu. Ngoài ra, nguyên giá các dự án BOT lớn vẫn là giá tạm tính, trong đó 4.058,2 tỷ đồng tài sản hình thành từ nguồn vốn nhà nước hỗ trợ đang chờ quyết toán và không trích khấu hao.

Đèo Cả có thể ghi nhận lợi nhuận tăng và dòng tiền kinh doanh dương, nhưng những con số đẹp chưa kể hết câu chuyện. Phía sau là gần 9.381 tỷ đồng lãi vay chờ phân bổ, hơn 7.008 tỷ đồng lãi vay chưa trả cùng sự phụ thuộc lớn vào một ngân hàng và các giao dịch nội bộ. Lợi nhuận hôm nay đã rõ, còn áp lực tài chính những năm tới sẽ được giải quyết ra sao vẫn là câu hỏi dành cho doanh nghiệp.