Đánh giá kỹ lưỡng về mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành hội nghị sáng 29/9. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Tiếp tục chương trình Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, nhiệm kỳ khóa XVI, sáng 29/9, tại Nhà Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung thảo luận, cho ý kiến về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Trước mắt tăng mức phạt tiền đối với vi phạm về an toàn thực phẩm và môi trường

Liên quan quy định mức phạt tiền, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Mai Thị Phương Hoa cho biết, dự thảo Luật quy định mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính là 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Như vậy, mức xử phạt tối đa tăng lên 1,5 lần so với luật hiện hành.

Theo đại biểu Mai Thị Phương Hoa, mức xử phạt tối đa của dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) cũng tăng cao hơn so với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Việc tăng mức tiền xử phạt là khá cao so với khả năng tài chính và khả năng chi trả của nhiều cá nhân, doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay.

Trong khi đó, dự thảo còn một loạt các quy định các biện pháp cưỡng chế như ngừng cung cấp điện nước, Internet, tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân, tổ chức chây ì không chấp hành quyết định xử phạt; các biện pháp khắc phục hậu quả như khôi phục tình trạng ban đầu, buộc phá dỡ công trình và các hình thức phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động...

Đại biểu Mai Thị Phương Hoa (Đoàn Ninh Bình) phát biểu. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Do đó, đại biểu Mai Thị Phương Hoa đề nghị cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng nhiều mặt về mức xử phạt vi phạm hành chính, mức phạt tiền tối đa để vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật vừa không ảnh hưởng quá nhiều đến đời sống, sản xuất kinh doanh của người dân, doanh nghiệp, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi Nhà nước đang thực hiện một loạt các biện pháp nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số.

Nêu đề xuất phương án, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng trước tiên chỉ tập trung tăng mức phạt tiền đối với vi phạm liên quan sức khỏe cộng đồng, an toàn thực phẩm và môi trường theo đúng tinh thần chỉ đạo của Đảng trong thời gian gần đây.

Có chung mối quan tâm đến mức phạt và thời hiệu xử phạt, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn thành phố Huế) nhận định, việc nâng mức phạt có thể cần thiết đối với những lĩnh vực mà lợi ích thu được từ hành vi vi phạm lớn hoặc hậu quả xã hội nghiêm trọng. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa mức trần của khung phạt và mức phạt cụ thể trong từng vụ việc.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn thành phố Huế) phát biểu. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Theo đại biểu, khoản 4, Điều 24 đã xác định mức tiền phạt cụ thể phải căn cứ vào khung tiền phạt và các tình tiết của vụ việc. Vì vậy, cần tiếp tục rà soát đồng bộ các điều khoản khác trong dự thảo để bảo đảm thống nhất về mức phạt và thẩm quyền xử phạt.

Về thời hiệu xử phạt, khoản 1 Điều 6 dự thảo Luật quy định thời hiệu xử phạt từ 1-3 năm và giao Chính phủ quy định chi tiết trong từng lĩnh vực. Điểm d khoản 1 và khoản 3 Điều này cũng đặt ra cơ chế không tính vào thời hiệu đối với trường hợp “cố tình trốn tránh, cản trở”.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị quy định rõ hơn tiêu chí và phạm vi của thời hiệu 3 năm; Chính phủ quy định chi tiết nhưng không mở rộng vượt quá giới hạn mà Quốc hội đã quyết định. Đồng thời, cần phân biệt không chấp hành quyết định với cố tình cản trở quá trình xử lý. Chỉ khi có hành vi thực tế nhằm cản trở việc xử lý thì mới nên phát sinh hệ quả pháp lý làm kéo dài thời hiệu.

Cân nhắc giữ thẩm quyền của Tòa án đối với biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc

Đóng góp ý kiến đối với quy định về giáo dục bắt buộc và đưa đi cai nghiện bắt buộc, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng cho biết, theo các Điều 90, 91 và 126 của dự thảo Luật, một phần thẩm quyền hiện do Tòa án thực hiện được chuyển sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã. Mục tiêu của đề xuất là rút ngắn thời gian xử lý, phân định trách nhiệm rõ hơn và đáp ứng yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương hiện nay.

Tuy nhiên, theo nữ đại biểu, cần nhìn đầy đủ tính chất của quyết định được chuyển giao. Đưa một người vào cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc đi cai nghiện bắt buộc không chỉ là thay đổi nơi thực hiện một thủ tục hành chính. Quyết định đó buộc họ rời môi trường sống và sinh hoạt tại một cơ sở trong thời gian dài. "Vì vậy, điều cần cân nhắc là khi chuyển thẩm quyền từ Tòa án sang cơ quan hành chính thì cơ chế nào sẽ bảo đảm hồ sơ được xem xét khách quan", đại biểu nêu ý kiến.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) phát biểu. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đặc biệt đề nghị cân nhắc giữ thẩm quyền của Tòa án đối với biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc. Đây cũng là nội dung Bộ Tư pháp đã lưu ý trong quá trình thẩm định. Nếu cơ quan soạn thảo tiếp tục đề xuất chuyển thẩm quyền, cần trình Quốc hội đánh giá tác động riêng đối với quyền của người bị áp dụng, năng lực giải quyết hồ sơ ở cấp xã và cơ chế kiểm soát quyết định sau khi ban hành.

Cũng liên quan vấn đề thẩm quyền, khoản 1 Điều 91 dự thảo Luật quy định Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền quyết định giáo dục tại xã, phường, đặc khu; đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc; đưa đi cai nghiện bắt buộc. Tòa án nhân dân khu vực quyết định biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng.

Đồng tình với chủ trương phân cấp, bởi chính quyền cơ sở là nơi gần dân, sát dân và trực tiếp nắm tình hình, song đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho rằng, đây không phải những quyết định quản lý hành chính thông thường, một số quyết định có thể tác động rất sâu đến quyền và lợi ích của cá nhân. Do đó, ngoài việc quy định ai có thẩm quyền, cần quy định rõ quyết định dựa trên những căn cứ nào và phải giải thích ra sao.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị bổ sung quy định tại khoản 2 Điều 90 theo hướng: quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã phải thể hiện tối thiểu hành vi vi phạm, căn cứ pháp lý, chứng cứ chủ yếu, ý kiến của người bị đề nghị, kết quả cuộc họp tư vấn và lý do lựa chọn biện pháp.

Đối với cai nghiện bắt buộc, các bảo đảm về thủ tục cũng cần được thiết kế đồng bộ với quy định tại Điều 126 để việc phân cấp thực sự đi cùng với trách nhiệm giải trình.

Cũng trong khuôn khổ chương trình Hội nghị sáng nay, các đại biểu đã cho ý kiến đối với ba dự án khác thuộc lĩnh vực hành chính, tư pháp, gồm: Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) và Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).