ĐBQH đề nghị cân nhắc việc hoãn xuất cảnh, cắt điện nước để cưỡng chế xử phạt

Quan điểm trên được một số đại biểu Quốc hội đưa ra tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, nhiệm kỳ khóa XVI khi góp ý vào dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), sáng 29/9.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Phó Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng) bày tỏ thống nhất cao với mục tiêu sửa đổi, bổ sung các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt nhằm khắc phục tình trạng có quyết định xử phạt nhưng không thi hành được.

“Tuy nhiên, dự thảo bổ sung những biện pháp có phạm vi tác động rất rộng, như: ngừng cung cấp điện, nước, dịch vụ internet, viễn thông; niêm phong địa điểm; tạm hoãn xuất cảnh. Đây là các biện pháp cần được thiết kế thận trọng, bởi rất có thể hậu quả của chúng có thể vượt ra ngoài cá nhân, tổ chức phải chấp hành quyết định”, bà Nga nhìn nhận.

Bà Nga dẫn ví dụ, việc ngừng cung cấp điện, nước tại một địa điểm có thể ảnh hưởng đến người thuê cùng tòa nhà hoặc những người cùng sử dụng hạ tầng nhưng không liên quan vi phạm.

Tương tự, ngừng dịch vụ viễn thông, internet có thể làm gián đoạn giao dịch, học tập và hoạt động kinh doanh của nhiều chủ thể khác.

“Khi cân nhắc một biện pháp cưỡng chế, chúng ta phải trả lời được cả hai câu hỏi: biện pháp đó có giúp thi hành quyết định hay không, và ai sẽ phải gánh chịu tác động của nó?”, đại biểu nêu vấn đề.

Từ đó, đại biểu Nga đề nghị dự thảo Luật xác định rõ loại nghĩa vụ có thể áp dụng từng biện pháp cưỡng chế; điều kiện chứng minh biện pháp ít ảnh hưởng hơn không đạt hiệu quả; phạm vi, thời hạn áp dụng; thẩm quyền quyết định và trách nhiệm thông báo.

Dự thảo Luật cũng cần quy định quyền yêu cầu dừng biện pháp, cách khôi phục quyền lợi khi áp dụng sai và đặc biệt là cơ chế bảo vệ người thứ ba không vi phạm.

Đại biểu Thạch Phước Bình.

Cùng quan tâm đến các biện pháp cưỡng chế mới, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) đề nghị việc tạm hoãn xuất cảnh chỉ được áp dụng khi có căn cứ cụ thể cho thấy cần ngăn chặn việc trốn tránh thi hành quyết định xử phạt.

Cùng đề cập nguy cơ biện pháp cưỡng chế ảnh hưởng đến người không liên quan, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cho rằng khi ngừng cung cấp điện, nước, cần loại trừ hoặc có cơ chế bảo vệ người thứ ba không có lỗi cùng sử dụng hạ tầng.

Theo ông Bình, việc áp dụng biện pháp này phải được khoanh vùng để không ảnh hưởng quá mức đến khu dân cư, cơ sở dùng chung hoặc các dịch vụ thiết yếu.

Đối với việc ngừng dịch vụ internet, viễn thông, đại biểu đề nghị xác định đây là biện pháp cuối cùng, chỉ giới hạn vào chủ thể, dịch vụ hoặc tài khoản liên quan trực tiếp đến hành vi vi phạm; không để ảnh hưởng rộng đến hoạt động của bên thứ ba không có lỗi.

Với biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị chỉ áp dụng khi có căn cứ cụ thể cho thấy cần ngăn chặn việc trốn tránh thi hành quyết định xử phạt. Quyết định phải nêu rõ căn cứ, thời hạn, đầu mối yêu cầu xem xét lại và được hủy bỏ ngay khi không còn căn cứ.

Đối với người đại diện theo pháp luật của tổ chức, ông Bình cho rằng không nên hạn chế quyền đi lại chỉ dựa vào chức danh nếu chưa xác định trách nhiệm cá nhân hoặc nguy cơ trốn tránh.

“Các biện pháp cưỡng chế mới được nêu trong thảo luận Quốc hội gần đây cũng được nhiều đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ do ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân và tổ chức”, ông Bình nói.

Đề nghị cân nhắc việc tăng đồng loạt mức phạt tối đa

Đại biểu Mai Thị Phương Hoa (Đoàn Ninh Bình) dẫn dự thảo Luật quy định mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính là 1,5 tỷ đồng với cá nhân, 3 tỷ đồng với tổ chức (tăng 1,5 lần so với Luật hiện hành).

Bà Hoa dẫn lại dự thảo Bộ luật Hình sự quy định mức phạt tiền tối đa đến 12 tỷ đồng với cá nhân (tăng 1,2 lần) và 40 tỷ đồng với pháp nhân thương mại (giữ nguyên).

Đại biểu Mai Thị Phương Hoa.

“Như vậy, mức tối đa của dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) tăng cao hơn so với dự thảo Bộ Luật Hình sự (sửa đổi). Việc tăng mức tiền xử phạt là khá cao so với khả năng tài chính và khả năng chi trả của nhiều cá nhân, doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay”, bà Hoa nói.

Trong khi đó, dự thảo Luật còn quy định nhiều biện pháp cưỡng chế như ngừng cung cấp điện, nước, internet, tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân, tổ chức không chấp hành quyết định xử phạt. Cùng các biện pháp khắc phục hậu quả như khôi phục tình trạng ban đầu, buộc tháo dỡ công trình và hình thức phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động.

Do đó, đại biểu Hoa đề nghị cân nhắc, đánh giá kỹ mức phạt tiền tối đa để vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa tránh ảnh hưởng quá lớn đến đời sống, sản xuất, kinh doanh của người dân và doanh nghiệp. Điều này càng cần được lưu ý trong bối cảnh Nhà nước đang thực hiện các biện pháp để khoan sức dân nhằm thúc đẩy tăng trưởng 2 con số.

“Trước mắt chỉ tập trung tăng mức phạt tiền đối với vi phạm liên quan đến hành vi vi phạm về sức khỏe cộng đồng, về an toàn thực phẩm và về môi trường theo đúng tinh thần chỉ đạo của Đảng trong thời gian gần đây”, bà Mai Thị Phương Hoa góp ý.

Đại biểu Thạch Phước Bình cũng đề nghị chưa tăng đồng loạt mức phạt tiền tối đa với cá nhân, tổ chức nếu chưa có đánh giá tác động theo lĩnh vực, nhóm chịu tác động.

Theo ông Bình, mức phạt cần gắn với tính chất, mức độ vi phạm, hậu quả, lợi ích bất hợp pháp thu được và khả năng khắc phục. Đồng thời, cần ưu tiên áp dụng thực chất các biện pháp như khôi phục tình trạng ban đầu, tháo dỡ công trình sai phạm, khắc phục ô nhiễm và buộc nộp lại khoản lợi bất hợp pháp.

Đại biểu cũng đề nghị giữ trong dự thảo Luật mức phạt tối đa theo từng lĩnh vực đã được xác định. Trường hợp phát sinh lĩnh vực mới, có thể giao Chính phủ đề xuất mức phạt sau khi được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý.

“Mức trần chế tài tác động trực tiếp đến quyền tài sản và nghĩa vụ của người dân, doanh nghiệp nên cần giới hạn rõ trong luật”, ông Bình nêu quan điểm.