Đánh thức cội nguồn, phát triển du lịch tâm linh

Kết nối các điểm đến tâm linh

Thời gian qua, các giá trị văn hóa, tín ngưỡng ở nhiều địa phương trong tỉnh đang có thêm điều kiện được kết nối. Từ Đền Hùng, du khách có thể tiếp tục hành trình đến Tây Thiên, khám phá không gian Phật giáo, rồi tìm hiểu văn hóa Mường tại các điểm đến như đền Bồng Lai và vùng lòng hồ sông Đà. Sự liên kết giữa các điểm đến không chỉ mở rộng hành trình của du khách mà còn tạo thêm cơ hội khai thác những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc của địa phương.

Xã Đại Đình chú trọng quản lý, khai thác du lịch tại Khu di tích Tây Thiên.

Theo đồng chí Nguyễn Hoàng Hà - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Đại Đình, địa phương luôn chú trọng bảo vệ, giữ gìn đồ thờ, cổ vật, hiện vật tại Khu di tích Tây Thiên. Tại các điểm di tích, lực lượng thường trực hướng dẫn Nhân dân, du khách làm lễ và ghi nhận công đức bảo đảm khách quan, minh bạch. Các phương án phòng chống cháy nổ, thiên tai, mưa bão được chuẩn bị nhằm bảo đảm an toàn cho di tích và du khách.

Cùng với phần lễ, các hoạt động phần hội được tổ chức phong phú, thu hút đông đảo người dân và du khách. Thống kê trong 9 tháng đầu năm 2026, Khu danh thắng Tây Thiên và các cơ sở thờ tự lân cận ước đón khoảng 450.000 lượt khách. Thu từ đóng góp tự nguyện tại các đền thuộc Khu danh thắng Tây Thiên khoảng 14 tỷ đồng, tăng 27% so với cùng kỳ năm 2025.

Kết quả này cho thấy sức hút của Tây Thiên, đồng thời phản ánh dư địa để địa phương phát triển các sản phẩm du lịch gắn với tâm linh, văn hóa và cảnh quan.

Toàn tỉnh hiện có 984 di tích đã xếp hạng các cấp, trong đó có 6 di tích quốc gia đặc biệt, 176 di tích quốc gia và 802 di tích cấp tỉnh, cùng hàng trăm lễ hội truyền thống. Đây là nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển du lịch, nhất là du lịch văn hóa tâm linh.

Mỗi điểm đến có giá trị riêng nhưng có thể bổ trợ trong cùng một hành trình. Nếu Đền Hùng gắn với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và tâm thức hướng về cội nguồn, Tây Thiên gắn với Phật giáo và tín ngưỡng thờ Quốc Mẫu, thì đền Bồng Lai và vùng lòng hồ sông Đà lại mang đậm dấu ấn văn hóa bản địa.

Đổi mới trải nghiệm

Một thay đổi đáng chú ý trong phát triển du lịch tâm linh là xu hướng chuyển từ dâng hương, tham quan đơn thuần sang trải nghiệm chiều sâu văn hóa.

Ở Tây Thiên, hành trình chiêm bái có thể kết hợp vãn cảnh, nghe giảng pháp, tìm hiểu lịch sử, văn hóa. Vùng lòng hồ sông Đà lại tạo thêm lựa chọn với cảnh quan sông nước và không gian văn hóa cộng đồng.

Cùng với di tích, các giá trị văn hóa phi vật thể đang được đưa vào hành trình trải nghiệm. Hát Xoan - loại hình nhạc lễ dân gian gắn với tín ngưỡng thờ Hùng Vương, tạo điểm nhấn cho các chương trình tìm hiểu văn hóa vùng Đất Tổ. Diễn xướng Mo Mường góp phần giúp du khách tiếp cận đời sống tinh thần và những câu chuyện văn hóa của cộng đồng Mường.

Khi di sản vật thể, phi vật thể và cảnh quan tạo thêm lý do để du khách ở lại lâu hơn. Đây cũng là hướng đi nhằm giảm tính mùa vụ, đưa các điểm đến tâm linh từ chỗ tập trung khách vào mùa lễ hội sang khả năng phục vụ quanh năm.

Nghi thức rước kiệu Quốc Mẫu Hoàng Bà và Thành Hoàng tại Lễ hội Khai hạ xã Mường Bi.

Trong 8 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đón trên 12 triệu lượt khách, doanh thu đạt hơn 12,7 nghìn tỷ đồng, tăng 11% so với cùng kỳ. Mục tiêu của tỉnh năm 2026 đón khoảng15 triệu lượt khách, trong đó có 705 nghìn lượt khách quốc tế; khách lưu trú đạt 4.950 nghìn lượt và tổng doanh thu từ du lịch khoảng 16,3 nghìn tỷ đồng.

Để đạt mục tiêu, việc tạo ra sản phẩm có khả năng giữ chân khách và gia tăng chi tiêu có ý nghĩa quan trọng. Du lịch tâm linh khi được kết nối với du lịch sinh thái, cộng đồng, văn hóa và nghỉ dưỡng sẽ tạo thành chuỗi trải nghiệm đa dạng hơn.

Bảo tồn nguyên bản, phát triển du lịch bền vững

Lượng khách tăng vừa là cơ hội, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý di sản. Với các không gian tâm linh, giá trị cốt lõi nằm ở tính nguyên bản, sự tôn nghiêm và bản sắc văn hóa. Vì vậy, khai thác du lịch phải đi đôi với bảo tồn.

Theo đồng chí Đồng chí Bùi Xuân Trường- Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, du lịch tâm linh là thương hiệu và là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế văn hóa của tỉnh. Phát triển loại hình này phải dựa trên nguyên tắc tôn trọng tính nguyên bản và độ tôn nghiêm của di sản, không vì lợi ích kinh tế trước mắt mà ảnh hưởng đến giá trị vốn có.

Đền Chúa Thác Bờ đón hàng vạn du khách mỗi năm, đặc biệt tấp nập vào mùa lễ hội đầu xuân từ mùng 2 Tết đến hết tháng 4 âm lịch.

Cùng với bảo tồn, tỉnh định hướng hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối các không gian tâm linh trọng điểm từ Đền Hùng đến Tây Thiên và vùng lòng hồ sông Đà. Công nghệ số hóa di sản như thực tế ảo, thuyết minh tự động qua mã QR được đẩy mạnh để du khách tiếp cận thông tin lịch sử, văn hóa thuận tiện hơn. Đội ngũ thuyết minh viên được chuẩn hóa, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng trong bảo vệ không gian văn hóa tâm linh.

Ngành du lịch tỉnh đang hướng tới hành trình khám phá văn hóa, từ những điểm đến riêng lẻ, một không gian du lịch tâm linh liên kết đang từng bước hình thành. Khi di sản được bảo tồn nguyên bản, hạ tầng được kết nối, công nghệ được ứng dụng phù hợp và cộng đồng tham gia sâu hơn, giá trị văn hóa tâm linh sẽ trở thành nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch, góp phần thực hiện mục tiêu đưa Phú Thọ trở thành điểm đến văn hóa, tâm linh hấp dẫn của miền Bắc.