Đánh thức lợi thế từ cửa ngõ giao thương

Với đường biên giới dài 272 km tiếp giáp Trung Quốc, Tuyên Quang có nhiều lợi thế để phát triển thương mại biên giới, xuất nhập khẩu và dịch vụ logistics. Hoạt động giao thương qua Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy ngày càng sôi động, mở ra cơ hội khai thác thị trường, thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, để biến lợi thế địa lý thành lợi thế cạnh tranh, tỉnh cần đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, phát triển dịch vụ hậu cần và nâng cao giá trị hàng hóa xuất khẩu.

Khai thác hiệu quả lợi thế

Những ngày cuối năm ở Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, từng đoàn xe chở hàng nối nhau làm thủ tục xuất nhập cảnh. Hoạt động giao thương nhộn nhịp với nhiều mặt hàng nông sản, thực phẩm, nguyên liệu và sản phẩm phục vụ sản xuất, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của cửa khẩu trong phát triển thương mại khu vực biên giới.

Toàn cảnh Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy.

Toàn cảnh Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy.

Theo số liệu Hải quan Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, tính đến hết tháng 10 - 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 794,4 triệu USD, tăng 17% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 640,3 triệu USD, nhập khẩu 110,3 triệu USD; hàng quá cảnh và chuyển cửa khẩu đạt 43,8 triệu USD. Có 216 doanh nghiệp, tư thương tham gia xuất nhập khẩu; tổng số lượt phương tiện vận tải đạt 36.696 lượt, tăng 93% so với cùng kỳ. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực gồm sầu riêng, cà phê, rau quả tươi, tinh bột sắn, gỗ dán công nghiệp...

Riêng 9 tháng đầu năm 2026, trị giá xuất khẩu sầu riêng đạt hơn 534,4 triệu USD, tăng 51% so với cùng kỳ. Kết quả này cho thấy tiềm năng lớn của thị trường Trung Quốc, song cơ cấu hàng hóa xuất khẩu còn tập trung vào một số mặt hàng, đặt ra yêu cầu đa dạng hóa sản phẩm và thị trường.

Hệ thống cửa khẩu hiện gồm 1 cặp cửa khẩu quốc tế, 2 cặp cửa khẩu song phương, 1 cặp cửa khẩu phụ cùng nhiều lối mở. Đây là lợi thế quan trọng để tỉnh mở rộng giao thương và phát triển kinh tế đối ngoại. Trong đó, Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy giữ vai trò đầu mối, thu hút 41 dự án đầu tư dịch vụ thương mại với tổng vốn đăng ký hơn 752 tỷ đồng. Tuy nhiên, kết quả này chưa tương xứng với tiềm năng. Quỹ đất tại khu vực trung tâm cửa khẩu phía bờ Tây sông Lô hiện đã được bố trí cho các doanh nghiệp triển khai dự án, trong khi nhu cầu phát triển kho hàng, bến bãi và dịch vụ logistics ngày càng tăng.

Theo ông Hoàng A Chinh, Phó Trưởng Ban Quản lý các khu công nghiệp và khu kinh tế tỉnh, hạ tầng phục vụ xuất nhập khẩu còn thiếu đồng bộ, phụ thuộc nhiều vào ngân sách nhà nước, trong khi huy động nguồn lực xã hội hóa gặp khó khăn. Các dịch vụ hỗ trợ thương mại còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng thu hút đầu tư. Bên cạnh đó, năng lực logistics tại chỗ chưa đáp ứng yêu cầu; nhiều mặt hàng phải vận chuyển đến địa phương khác để sơ chế, bảo quản, làm tăng chi phí cho doanh nghiệp.

Ông Hà Mạnh Tùng, đại diện Công ty TNHH Thương Mại Quỳnh An hoạt động tại cửa khẩu mong muốn, tỉnh quan tâm hơn nữa đầu tư đồng bộ giao thông, kho lạnh, bến bãi và các dịch vụ hỗ trợ để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Cùng với đầu tư hạ tầng, cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ đang góp phần nâng cao hiệu quả thông quan. Đặc biệt, hạ tầng giao thông kết nối có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng mở rộng giao thương. Tuyến cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang và định hướng đầu tư giai đoạn 2 từ Tân Quang đến Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy được kỳ vọng tạo trục vận tải kết nối cửa khẩu với các trung tâm kinh tế, vùng sản xuất và mạng lưới giao thông liên vùng. Theo phương án được tỉnh công bố, giai đoạn 2 dài khoảng 57,87 km, quy mô 4 làn xe, tổng mức đầu tư dự kiến 14.802 tỷ đồng. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và mở rộng khả năng kết nối thị trường. Tuyên Quang đang tích cực chủ động tháo gỡ điểm nghẽn về mặt bằng, đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, kho bãi, logistics, tạo điều kiện để khai thác hiệu quả lợi thế cửa ngõ giao thương, đưa kinh tế biên mậu trở thành động lực tăng trưởng của tỉnh.

Lấy giá trị gia tăng làm mục tiêu

Muốn kinh tế biên mậu trở thành động lực tăng trưởng, Tuyên Quang không thể chỉ trông vào hoạt động xuất, nhập khẩu qua Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy. Điều quan trọng hơn là phải hình thành hệ sinh thái kinh tế cửa khẩu, nơi hàng hóa không chỉ được thông quan mà còn được tập kết, bảo quản, sơ chế, chế biến và phân phối. Tỉnh đang từng bước chuyển từ khai thác lợi thế vị trí địa lý sang tạo dựng lợi thế cạnh tranh, lấy hạ tầng làm nền tảng, doanh nghiệp làm động lực và giá trị gia tăng làm mục tiêu.

Trọng tâm là phát triển Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy theo hướng tổng hợp, hiện đại, đa ngành, đa lĩnh vực. Tỉnh ưu tiên thu hút đầu tư trung tâm logistics, kho ngoại quan, kho lạnh, bãi tập kết container, cơ sở sơ chế, phân loại, đóng gói hàng hóa và các dịch vụ vận tải, giao nhận. Khi những mắt xích này được hình thành đồng bộ, cửa khẩu không chỉ là nơi hàng hóa đi qua mà còn trở thành không gian tạo ra giá trị kinh tế từ các hoạt động dịch vụ, chế biến và phân phối.

Cán bộ kiểm soát biên giới tại Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy hướng dẫn thủ tục thông quan cho lái xe chở hàng xuất nhập khẩu.

Cán bộ kiểm soát biên giới tại Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy hướng dẫn thủ tục thông quan cho lái xe chở hàng xuất nhập khẩu.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, hạ tầng giao thông được xác định là khâu đột phá. Các tuyến đường kết nối cửa khẩu với vùng sản xuất, khu công nghiệp và các trục giao thông liên vùng cần được đầu tư đồng bộ, cùng với hệ thống kho bãi, điểm tập kết, trung chuyển hàng hóa. Hạ tầng thuận lợi sẽ giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics, đồng thời nâng cao sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư.

Đồng chí Vân Đình Thảo, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Quản lý các khu công nghiệp và khu kinh tế tỉnh cho biết, Ban đang tập trung triển khai tuyến đường Nà La, kết nối với tuyến đường vận tải phía Trung Quốc. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ mở thêm hướng giao thương, đồng thời tách luồng vận tải hàng hóa khỏi khu vực làm thủ tục xuất, nhập cảnh tại Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, góp phần giảm áp lực giao thông và nâng cao năng lực thông quan. Cùng với đó, Ban tiếp tục tham mưu với UBND tỉnh hoàn thiện quy hoạch, tháo gỡ khó khăn về mặt bằng, xúc tiến đầu tư các dự án logistics, kho vận và dịch vụ thương mại.

Bên cạnh hạ tầng, nguồn hàng ổn định, chất lượng cao là yếu tố quyết định sức cạnh tranh của kinh tế biên mậu. Tuyên Quang có lợi thế về nông, lâm nghiệp, cây dược liệu cùng nhiều sản phẩm đặc trưng như chè Shan tuyết, cam, mật ong Bạc hà và sản phẩm OCOP. Tuy nhiên, để hàng hóa có thể tiếp cận những thị trường lớn, sản xuất phải được tổ chức theo chuỗi liên kết, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và yêu cầu kiểm dịch.

Vì vậy, tỉnh chú trọng phát triển vùng nguyên liệu tập trung, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã xây dựng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, đồng thời khuyến khích đầu tư chế biến sâu, nâng cao giá trị hàng hóa xuất khẩu.

Tại buổi làm việc với tỉnh Tuyên Quang về phát triển thương mại biên giới tháng 8-2025, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng gợi mở, tỉnh cần xây dựng đề án phát triển thương mại biên giới có tầm nhìn dài hạn, chú trọng xuất khẩu chính ngạch, chế biến sâu, gia tăng giá trị sản phẩm, gắn thương mại với du lịch và sản phẩm OCOP. Đây là định hướng quan trọng để tỉnh khai thác hiệu quả tiềm năng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa địa phương.

Cùng với đó, tỉnh cần tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, chuẩn bị quỹ đất sạch, cải cách thủ tục đầu tư, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý cửa khẩu và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi. Phát triển kinh tế biên mậu cũng phải gắn chặt với nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững chủ quyền biên giới; tăng cường kiểm soát xuất nhập cảnh, phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại, bảo đảm hoạt động giao thương an toàn, ổn định.

Phát triển kinh tế cửa khẩu không đơn thuần là gia tăng lượng hàng hóa thông quan, mà quan trọng hơn là tạo dựng những chuỗi giá trị mới từ lợi thế biên giới. Đây chính là hướng đi để Tuyên Quang mở rộng không gian phát triển, tạo động lực tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn 2026 - 2030.

Bài, ảnh: Trang Tâm

Đồng bộ quy hoạch cửa khẩu

Đồng chí Vũ Văn Tiến Phó Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghiệp và Khu kinh tế tỉnh

Đồng chí Vũ Văn Tiến Phó Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghiệp và Khu kinh tế tỉnh

Ban tập trung rà soát các quy hoạch đã được phê duyệt, bảo đảm sự thống nhất giữa quy hoạch khu vực cửa khẩu với quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị, sử dụng đất và hệ thống giao thông kết nối. Trọng tâm là nghiên cứu điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy, cập nhật định hướng phát triển mới, đáp ứng yêu cầu tổ chức không gian kinh tế biên mậu. Tại các cửa khẩu Săm Pun - Điền Bồng, Xín Mần - Đô Long, Ban chú trọng rà soát quy hoạch, quỹ đất, hạ tầng và nhu cầu phát triển, phù hợp với điều kiện thực tế từng khu vực. Ban cũng tăng cường phối hợp với các sở, ngành, địa phương tháo gỡ khó khăn về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư xây dựng; phối hợp với phía Trung Quốc thúc đẩy kết nối hạ tầng, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Cải cách hải quan, thúc đẩy xuất nhập khẩu

Ông Nguyễn Đình Sơn Đội trưởng Hải quan Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, Chi cục Hải quan khu vực XVI

Ông Nguyễn Đình Sơn Đội trưởng Hải quan Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, Chi cục Hải quan khu vực XVI

Hải quan Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy đã triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tạo thuận lợi thương mại, thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Đơn vị tập trung thực hiện các chủ trương, chính sách về cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động nghiệp vụ, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan. Nhờ triển khai hiệu quả các giải pháp, 10 tháng năm 2026, đơn vị đã giải quyết thủ tục hải quan cho 189 doanh nghiệp và tư thương với 14.080 tờ khai, tăng 27,92% so với cùng kỳ năm 2025; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 739,9 triệu USD, tăng 14,86%; thu ngân sách đạt 195,26 tỷ đồng, bằng 81,7% chỉ tiêu Bộ Tài chính giao.

Thời gian tới, đơn vị tiếp tục thực hiện phương châm “Lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ”, bảo đảm thông quan hàng hóa nhanh chóng, thuận tiện, đúng quy định. Đồng thời, tăng cường phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, chống thất thu ngân sách, tạo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch.

Kỳ vọng môi trường giao thương thuận lợi

Bà Nguyễn Thị Chủ Giám đốc Công ty TNHH Ban Mai

Bà Nguyễn Thị Chủ Giám đốc Công ty TNHH Ban Mai

Là doanh nghiệp đang hoạt động tại khu vực Cửa khẩu Quốc tế Thanh Thủy, tôi mong muốn và kỳ vọng thời gian tới, môi trường giao thương, xuất nhập khẩu ngày càng thông thoáng, thuận lợi, tạo điều kiện để doanh nghiệp ổn định hoạt động và mở rộng sản xuất, kinh doanh. Đặc biệt, cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa, đơn giản hóa quy trình, giảm các khâu trung gian; đồng thời có giải pháp cắt giảm chi phí logistics, chi phí lưu kho, bến bãi và các chi phí phát sinh, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Song song với đó, cần quan tâm đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, hệ thống kho bãi, khu vực tập kết, kiểm tra hàng hóa và các dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu.

Khai thác tiềm năng thương mại biên giới

Đồng chí Bàn Trung Thành Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Vĩ

Đồng chí Bàn Trung Thành Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Vĩ

Xã Sơn Vĩ có lợi thế về vị trí địa lý với cửa khẩu song phương Săm Pun - Điền Bồng, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển giao thương, trao đổi hàng hóa với phía Trung Quốc. Xã tập trung phối hợp với các lực lượng chức năng tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, trao đổi hàng hóa; khai thác hiệu quả chợ biên giới Mỏ Phàng, khuyến khích người dân tham gia kinh doanh, phát triển các dịch vụ phục vụ hoạt động cửa khẩu. Đồng thời, chú trọng tuyên truyền, vận động nhân dân thay đổi tư duy sản xuất, chủ động nắm bắt nhu cầu thị trường, phát huy lợi thế hàng hóa địa phương.

Nguồn Tuyên Quang: http://baotuyenquang.com.vn/kinh-te/thuong-mai-dich-vu/202611/danh-thuc-loi-the-tu-cua-ngo-giao-thuong-9c335e8/