'Đánh thức' năng lượng sạch từ lòng đất

Khai thác năng lượng địa nhiệt tại Philippines. Ảnh: Rechargenews

Cùng “thắp sáng” tương lai bền vững

Hệ thống núi lửa dày đặc tại một số quốc gia Đông Nam Á có các hồ chứa thủy nhiệt. Đây là nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển điện địa nhiệt.

Công nghệ khai thác địa nhiệt sử dụng các giếng khoan đưa xuống tầng chứa ngầm nhằm thu hơi nước hoặc nước nóng có nhiệt độ cao, sau đó dẫn vào tuabin để vận hành máy phát điện hoặc cung cấp nhiệt trực tiếp cho các hoạt động sản xuất và sinh hoạt. Nhờ khả năng vận hành liên tục, không phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, cùng mức phát thải khí nhà kính thấp, địa nhiệt được xem là một trong những nguồn năng lượng tái tạo ổn định và bền vững nhất hiện nay.

Philippines và Indonesia có hàng trăm ngọn núi lửa, được mệnh danh là những “cường quốc” địa nhiệt. Trong cuộc khủng hoảng dầu mỏ toàn cầu những năm 1970, Philippines đầu tư không nhỏ vào năng lượng địa nhiệt, cho đến năm 1984, đủ cung cấp 1/5 lượng điện quốc gia.

Song, thị trường địa nhiệt Philippines phát triển chậm lại kể từ những năm 2000 và chỉ chiếm 8,4% tổng sản lượng điện của Philippines vào năm 2025, so với than đá chiếm 58,5%.

Dù vậy, tính đến cuối năm 2025, ThinkGeoEnergy thống kê, Philippines có công suất địa nhiệt đạt 2 gigawatt (GW), trở thành quốc gia lớn thứ ba thế giới sau Mỹ (4 GW) và Indonesia (2,7 GW). Eco-business đồng thời thông tin, Philippines hiện có các khu phức hợp địa nhiệt Makban và Tiwi trên đảo Luzon nằm trong số các cơ sở địa nhiệt lớn nhất ở châu Á.

Cũng vậy, ngành địa nhiệt của Indonesia phát triển mạnh vào những năm 1980 nhưng bị đình trệ sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997. Tuy vậy, năng lượng xanh địa nhiệt hiện chiếm 5,2% tổng sản lượng điện của nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á này vào năm ngoái. Indonesia mới đây khởi công Nhà máy điện địa nhiệt Dieng (PLTP), Tổ máy số 2 công suất 55 megawatt (MW) tại tỉnh Trung Java, một phần nỗ lực tự chủ năng lượng quốc gia trong vòng 4-5 năm tới.

Sức hấp dẫn của năng lượng địa nhiệt

Theo BloombergeNEF, Malaysia dự kiến sản xuất 30 MW điện địa nhiệt vào năm 2035, Thái Lan với 21 MW vào năm 2037. Thái Lan hiện có nhà máy địa nhiệt công suất 300 kilowatt ở Chiang Mai, hoạt động từ năm 1989.

Trên thế giới, điển hình có Kenya (châu Phi), nơi năng lượng địa nhiệt cung cấp 40% tổng nguồn năng lượng hiện tại và Iceland (Bắc Âu) với khoảng 30% điện và 90% nhiệt.

Các chuyên gia nhận định, dù địa nhiệt là nguồn năng lượng ngầm không dễ khai thác, nhưng các công nghệ tiên tiến có thể giúp điều này trở nên khả thi hơn trên diện rộng. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) báo cáo, đầu tư vào công nghệ địa nhiệt tiên tiến đang tăng mạnh, với 2,2 tỷ USD trên toàn thế giới vào năm 2025, tăng 80% kể từ năm 2018.

Việc sản xuất năng lượng địa nhiệt được đánh giá “thân thiện” với không gian sống vì tập trung khai thác ở chiều sâu trong lòng đất thay vì trải rộng trên bề mặt. Nhà máy khai thác chỉ cần diện tích đất “khiêm tốn” trên bề mặt để đặt hệ thống giàn khoan và tuabin, trong khi phần lớn không gian xung quanh có thể tiếp tục dùng cho sản xuất nông nghiệp hoặc bảo tồn hệ sinh thái.

Về lâu dài, chi phí cho nhà máy khai thác năng lượng địa nhiệt thấp hơn so với nhà máy năng lượng khác vì không cần nhiên liệu và phí vận hành tương đối thấp. Hơn nữa, nguồn năng lượng địa nhiệt hoạt động ổn định 24/7, đặc biệt không phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, nên rất đáng tin cậy.

Bởi thế, Business Times dẫn lưu ý từ chuyên gia Dinita của Tổ chức nghiên cứu chính sách năng lượng toàn cầu Ember: “Năng lượng địa nhiệt phù hợp với các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều điện năng, như nhà máy luyện niken và trung tâm dữ liệu”.

Trong khi đó, ông Francis Giles Puno, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Công ty Năng lượng tái tạo First Gen nhấn mạnh tầm quan trọng của năng lượng địa nhiệt đối với an ninh năng lượng dài hạn của một quốc gia khi giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu và sự biến động toàn cầu, phù hợp với phát triển bền vững.