Đánh thức tiềm năng du lịch sinh thái Vườn quốc gia Sông Thanh

Một điểm nghỉ ngơi lý tưởng trong Vườn quốc gia Sông Thanh. Ảnh: H.P

Khai phá tiềm năng

Vườn quốc gia Sông Thanh quản lý hơn 76.000ha, với diện tích rừng tự nhiên chiếm hơn 93%. Đây là không gian có giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học với khoảng 894 loài thực vật và 466 loài động vật có xương sống, cùng quần thể rừng lim xanh cổ thụ nguyên sinh hiếm có.

Rừng, sông suối, thác nước cùng văn hóa đặc sắc của các cộng đồng vùng đệm là nguồn tài nguyên du lịch tiềm năng.

Tuy nhiên, theo ông Lê Quốc Việt, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Điểm đến xứ Quảng - Gìn giữ giá trị bản địa, dù sở hữu tài nguyên thuộc “hạng A”, nhưng dịch vụ du lịch tại Vườn quốc gia Sông Thanh hiện gần như bằng không.

Việc đánh thức tiềm năng nơi đây đối mặt với nhiều thách thức do hạ tầng giao thông, sản phẩm, nhân lực và năng lực tham gia của cộng đồng còn hạn chế. Bên cạnh đó, địa hình chia cắt, nguy cơ thiên tai và tính nhạy cảm của hệ sinh thái đặt ra bài toán khắt khe về an toàn cùng năng lực quản lý tác động môi trường.

Để biến tiềm năng thành giá trị thực chất, Quỹ xúc tiến phát triển du lịch thành phố Đà Nẵng được giao phối hợp với Ban Quản lý Vườn quốc gia Sông Thanh triển khai xây dựng Đề án “Phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí Vườn Quốc gia Sông Thanh giai đoạn 2026 đến 2030”.

Ông Cao Trí Dũng, Chủ tịch Quỹ xúc tiến phát triển du lịch thành phố, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, đồng thời là Chủ nhiệm đề án nói: Với định hướng “Bảo tồn làm nền tảng - Trải nghiệm là sản phẩm - Cộng đồng là chủ thể”, đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 đón 10.000 lượt khách, đạt doanh thu 10 tỷ đồng/năm và tạo khoảng 300 việc làm cho người dân bản địa.

Không gian du lịch được định hình khai thác 2 cụm chính là sông Thanh - khe Luông và khe Vinh, chú trọng các sản phẩm đặc trưng như tắm suối, nghỉ dưỡng dưới tán rừng, cắm trại, trekking, trải nghiệm mặt nước...

Một số hành trình trải nghiệm tiêu biểu dự kiến được đưa vào khai thác gồm: tuyến sinh thái tắm suối tự nhiên khe Luông, khám phá rừng lim cổ thụ; tuyến mặt nước 2 ngày 1 đêm trên hồ khe Vinh hoang sơ; tuyến mạo hiểm trekking dốc Mây, chèo thuyền phao vượt ghềnh đá.

Đề án được triển khai theo lộ trình từng bước chặt chẽ. Theo đó, giai đoạn 2026- 2027 tập trung tạo nền tảng, định vị điểm đến, chuẩn hóa thông tin và chạy thử nghiệm tuyến mới.

Giai đoạn 2028 - 2030 chính thức mở bán thương mại, hoàn thiện sản phẩm và kết nối doanh nghiệp lữ hành. Quá trình thực hiện đi từ thí điểm nhóm nhỏ, khảo sát famtrip, đo lường sức tải môi trường và độ an toàn trước khi chuẩn hóa quy trình dịch vụ để nhân rộng.

Phát triển gắn bảo tồn

Theo các chuyên gia, mục tiêu đón 10.000 lượt khách/năm của đề án là con số khiêm tốn so với lượng khách lưu trú của Đà Nẵng. Trong 9 tháng qua, các cơ sở lưu trú trên địa bàn thành phố đã phục vụ gần 16 triệu lượt khách. Do đó, bài toán không nằm ở việc thiếu nguồn khách, mà là phải có sản phẩm đủ chuẩn và kênh kết nối hiệu quả để đưa du khách từ trung tâm Đà Nẵng lên Vườn quốc gia Sông Thanh.

Trong bối cảnh nguồn vốn đầu tư còn hạn chế, đề án đề xuất UBND thành phố bố trí khoảng 10% vốn ngân sách làm “vốn mồi” phát triển hạ tầng cộng đồng.

Ban Quản lý Vườn quốc gia Sông Thanh làm đầu mối quản lý, kêu gọi đầu tư, cho thuê môi trường rừng; đồng thời giám sát hạ tầng nhẹ, đo lường sức tải sinh thái và tuần tra bảo vệ rừng.

Các sở, ngành liên quan chịu trách nhiệm tích hợp Vườn quốc gia Sông Thanh vào mạng lưới du lịch liên vùng, thẩm định kiến trúc, giám sát đánh giá tác động môi trường (ĐTM). Cùng với đó, chính quyền cấp xã đóng vai trò kết nối, cung cấp chuỗi dịch vụ bản địa như hướng dẫn viên, ẩm thực, dệt thổ cẩm...

Tại hội thảo tham vấn mới đây, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam Đặng Việt Dũng cho rằng, cần xác định rõ mối quan hệ giữa phát triển du lịch và nhiệm vụ bảo tồn.

Theo ông, giá trị hấp dẫn của Vườn quốc gia Sông Thanh bắt nguồn từ chất lượng rừng, cảnh quan và môi trường. Sông Thanh không thể cạnh tranh bằng lượng khách đại trà, mà phải chọn lọc các sản phẩm thể hiện được nét đặc trưng.

Ông Dũng gợi mở cần có những cơ chế đột phá về hợp tác công tư (PPP) và cho thuê môi trường rừng để thu hút nhà đầu tư chiến lược, đi kèm với việc thiết lập cơ chế “đồng quản trị”.

Đồng quan điểm, ông Tào Quý Tâm, Phó Giám đốc Ban Quản lý Vườn quốc gia Sông Thanh đúc kết: Bài học từ các mô hình quốc gia và quốc tế cho thấy quy hoạch hạ tầng phải tuân thủ tuyệt đối giới hạn sức tải môi trường (LAC); ưu tiên sử dụng vật liệu sinh thái, kết cấu tháo lắp nhẹ và nói không với bê tông hóa vùng lõi.

Đặc biệt, đồng bào Cơ Tu, Giẻ Triêng, Mơ Nông không chỉ dừng lại ở vai trò người hưởng lợi, mà phải được trao quyền làm chủ thể trực tiếp vận hành chuỗi dịch vụ. Khi người dân có thu nhập ổn định từ mô hình homestay, dệt thổ cẩm hay làm hướng dẫn viên bản địa, chính họ sẽ trở thành những “lá chắn” vững chắc để bảo vệ rừng.