Danh tính số đang là con đường xâm nhập chính của hacker

Các mối đe dọa mạng ảnh hưởng thường xuyên đến người dùng Việt

Ngày 23/10, Microsoft Việt Nam họp báo công bố những phát hiện nổi bật từ “Báo cáo thường niên phòng thủ kỹ thuật số 2026”. Đây là báo cáo nghiên cứu các hoạt động đe dọa mạng được ghi nhận trong giai đoạn từ tháng 7/2025 đến tháng 6/2026 trên phạm vi toàn cầu.

Báo cáo chỉ ra rằng, trong nửa đầu năm 2026, Việt Nam đứng thứ 7 tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương và thứ 20 trên toàn cầu, trong số các quốc gia có khách hàng bị ảnh hưởng thường xuyên nhất bởi các hoạt động đe dọa mạng.

Đáng chú ý, nghiên cứu mới của Microsoft đưa ra 3 chuyển dịch lớn đang định hình lại bức tranh an ninh mạng trên toàn cầu cũng như tại Việt Nam, đó là: AI đang tăng tốc cả hoạt động tấn công lẫn phòng thủ; danh tính số tiếp tục là con đường xâm nhập quan trọng nhất của các đối tượng tấn công; tác động của các sự cố mạng đang lan rộng vượt xa nạn nhân ban đầu do mức độ kết nối ngày càng cao giữa các hệ thống, tổ chức và chuỗi cung ứng số.

Ông Phan Hồng Sơn, Giám đốc Công nghệ của Microsoft Việt Nam thông tin về những phát hiện nổi bật từ “Báo cáo thường niên phòng thủ kỹ thuật số 2026”.

Ông Phan Hồng Sơn, Giám đốc Công nghệ của Microsoft Việt Nam cho biết: An ninh mạng đã bước sang kỷ nguyên mới với Al, nơi các cuộc tấn công diễn ra ở tốc độ của máy móc và tác động của một sự cố có thể lan rộng trên toàn bộ hệ sinh thái số. Vì vậy, câu hỏi không còn chỉ là làm thế nào để ngăn chặn mọi cuộc tấn công, mà là làm thế nào để phát hiện sớm hơn, phản ứng nhanh hơn và duy trì khả năng phục hồi khi sự cố xảy ra.

“Với việc Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia chịu tác động đáng kể từ các hoạt động đe dọa mạng, các tổ chức cần hành động ngay từ bây giờ: vừa bảo vệ AI như một phần của hệ sinh thái số, vừa tận dụng chính sức mạnh của Al để nâng cao năng lực phòng thủ”, ông Phan Hồng Sơn nhận định.

Giảm mạnh thời gian lỗ hổng bị biến thành công cụ tấn công

Đánh giá danh tính số đang trở thành một trong những mục tiêu quan trọng nhất của các cuộc tấn công mạng, chuyên gia Microsoft cho hay: Hơn 73% các nỗ lực xâm nhập ban đầu khai thác hành vi của người dùng, tài khoản hợp lệ, kỹ thuật lừa đảo phi kỹ thuật hoặc lừa đảo phishing.

Theo thống kê, các hình thức tấn công lừa đảo phishing chiếm 23% số vụ tấn công được quan sát trong năm qua, tăng mạnh so với mức 7% của năm trước. Đáng chú ý, thời gian lưu trú - khoảng thời gian từ khi kẻ tấn công xâm nhập đến khi bị phát hiện, đã tăng ở nhiều lĩnh vực, do kẻ tấn công ngày càng sử dụng các kỹ thuật mô phỏng hoạt động hợp pháp khiến hành vi độc hại khó bị nhận diện.

Dữ liệu từ Microsoft cũng cho thấy hành vi người dùng thực hiện theo yêu cầu của kẻ tấn công chiếm 30% số trường hợp xâm nhập ban đầu được ghi nhận, trong khi việc sử dụng các tài khoản hợp lệ chiếm thêm 20%. Bên cạnh đó, 52,2% các vụ xâm nhập sử dụng tài khoản hợp lệ đã dẫn đến các hành vi đánh cắp thêm thông tin xác thực, giúp mở rộng phạm vi tấn công sang các hệ thống khác.

Một phát hiện nổi bật của “Báo cáo thường niên phòng thủ kỹ thuật số 2026” là Al đang rút ngắn đáng kể khoảng thời gian giữa phát hiện và khai thác lỗ hổng. Microsoft ghi nhận thời gian trung bình từ lúc 1 lỗ hỗng được phát hiện trong thực tế đến khi bị biến thành công cụ tấn công đã giảm xuống dưới 24 giờ, thay vì vài ngày trong giai đoạn trước. Trong khi đó, nhiều tổ chức vẫn cần từ 30 đến 60 ngày để khắc phục các lỗ hổng nghiêm trọng. Chỉ rtrong nửa đầu năm nay, đã có gần 40.000 lỗ hổng bảo mật - CVE được công bố.

Ba ưu tiên chiến lược trong kỷ nguyên số

Từ những thay đổi đang diễn ra trong môi trường đe dọa mạng, chuyên gia Microsoft khuyến nghị các tổ chức tập trung vào 3 ưu tiên chiến lược. Trong đó, yêu cầu đầu tiên là cần ưu tiên bảo vệ danh tính số và lấy Zero Trust làm nền tảng, với các biện pháp như xác thực đa yếu tố để chống lừa đảo, quyền truy cập tối thiểu, quản trị tài khoản đặc quyền và thu hồi kịp thời những quyền không còn cần thiết.

Bên cạnh việc tăng tốc năng lực ứng phó và xây dựng khả năng chống chịu số, các tổ chức cũng được khuyến nghị coi bảo mật AI như một phần của toàn bộ hệ sinh thái số trong bối cảnh ứng dụng AI đang trở thành bề mặt tấn công mới. Phạm vi cần kiểm soát gồm dữ liệu, ứng dụng, API, công cụ, hạ tầng, chuỗi cung ứng, danh tính, quyền truy cập, khả năng thu hồi quyền và mức độ tự chủ của AI Agent cùng các rủi ro đặc thù như tấn công chèn lệnh.