Đạo lý của Thành phố nghĩa tình
Có những món nợ không đo bằng tiền bạc mà bằng thời gian chờ đợi của những người mẹ, người con. Gần năm tháng qua, từ những người dân cầm hoa trắng đứng kín hai bên đường đến cán bộ Công an đi từng ngõ, gõ từng nhà, người dân và chính quyền TPHCM đã cùng nhau trả món nợ ấy với kết quả hơn 1.000 bộ hài cốt Liệt sĩ đã được đưa lên từ lòng đất của Công viên văn hóa Lê Thị Riêng.
Sáng 18/7/2026, ông Lê Chí Công mang một bó nhang đến Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TPHCM). Ông đứng rất lâu trước tấm bia khắc tên mẹ, lặng lẽ chắp tay. Ông là con trai út của nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Lê Thị Riêng. Bà sinh năm 1925 ở Bạc Liêu, có hai người con trai được gửi ra Miền Bắc học. Năm 1967, bà bị bắt tại Đa Kao, bị tra tấn nhưng không khai báo. Đêm mùng 2 Tết Mậu Thân 1968, bà cùng nhiều đồng chí bị đưa từ khám Chí Hòa ra đường Hồng Bàng, bị thủ tiêu, rồi bị chôn tập thể tại nghĩa địa Chí Hòa - nơi sau này trở thành công viên mang tên bà.
Gần 60 năm sau, người con ấy đứng trên mảnh đất chôn cất mẹ của mình. Điều ông mong không chỉ cho riêng gia đình mình. "Mong muốn lớn nhất của tôi là tìm được thật nhiều hài cốt Liệt sĩ để các bác, các chú, các cô được trở về với quê hương, với gia đình. Gia đình tôi cũng hy vọng trong số đó sẽ có mẹ tôi", ông Công xúc động nói. Mong ước ấy, suốt những tháng qua, đã trở thành việc chung của cả một Thành phố.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dâng hương tại Nhà quàn hài cốt Liệt sĩ được tìm thấy ở Công viên Lê Thị Riêng, chiều 17/7/2026
"Sự trở về của một người con với Tổ quốc, với gia đình"
Chiều 17/7/2026, một ngày trước buổi sáng ông Lê Chí Công đến thắp hương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn công tác đến Công viên Lê Thị Riêng. Tổng Bí thư dâng hương tại Nhà quàn hài cốt Liệt sĩ, thị sát khu vực khai quật và kiểm tra nơi lưu giữ tạm thời những bộ hài cốt vừa được đưa lên từ lòng đất. Khi ấy, sau 9 ngày chính thức triển khai, lực lượng quy tập đã tìm thấy 93 bộ hài cốt Liệt sĩ và 2 bộ hài cốt tập thể, tính đến 16 giờ ngày 15/7.
Phát biểu với các lực lượng làm nhiệm vụ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhắc đến những người đã nằm lại nơi đây: "Suốt 58 năm qua, các anh, các chị - những chiến sĩ Giải phóng quân, biệt động thành, những người hoạt động Cách mạng kiên trung - vẫn lặng lẽ yên nghỉ trong lòng đất mẹ Sài Gòn". Và với những người đang ngày đêm bóc từng lớp đất, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói: "Mỗi bộ hài cốt Liệt sĩ được tìm thấy hôm nay không chỉ là một kết quả của công tác chuyên môn, mà còn là sự trở về của một người con với Tổ quốc, với gia đình; là sự trở về của một phần lịch sử".
Trong 5 nhiệm vụ trọng tâm được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị, nhiệm vụ đầu tiên dành cho TPHCM: Tiếp tục xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị, các nhà khoa học, nhân chứng lịch sử và Nhân dân, mở rộng rà soát toàn bộ các địa điểm có thể có hài cốt Liệt sĩ trên địa bàn, không chỉ ở Công viên Lê Thị Riêng mà cả những khu vực từng diễn ra các trận đánh ác liệt. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thống nhất chủ trương tiếp tục triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm "với quyết tâm cao hơn, quy mô lớn hơn và hiệu quả thiết thực hơn", đồng thời đề nghị nghiên cứu bảo tồn các địa điểm tìm thấy mộ Liệt sĩ tiêu biểu.
"Đi từng ngõ, gõ từng nhà”
Cuối tháng 7, UBND TPHCM ban hành kế hoạch rà soát, cập nhật thông tin và thu nhận mẫu ADN cho thân nhân của Liệt sĩ chưa xác định thông tin, giao Công an TPHCM chủ trì, phối hợp với Sở Nội vụ, với yêu cầu "Quyết liệt trong chỉ đạo, tận tâm trong tham mưu, toàn lực trong thực hiện". Chiều 29/10, tổng kết năm 2026 và sơ kết giai đoạn 1 của Chiến dịch, Ban Chỉ đạo 515 Thành phố cho biết đã quy tập 857 hài cốt Liệt sĩ, trong đó 852 bộ hài cốt Liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng; 15 đội với 432 cán bộ, chiến sĩ đã hoàn thành lấy mẫu tại toàn bộ 18 Nghĩa trang Liệt sĩ của Thành phố, sớm 10 tháng so với kế hoạch.

Cựu chiến binh Triệu Lẫy cùng vợ mang hoa trắng đến Công viên Lê Thị Riêng tưởng nhớ đồng đội sáng 14/10/2026
Theo Thượng tá Nguyễn Ngọc Vũ Vương, Phó trưởng Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an TPHCM, 43.210 Liệt sĩ đã được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; trong đó 24.394 Liệt sĩ đã xác định danh tính và 18.816 Liệt sĩ không có thông tin phần mộ. Con đường đến với từng thân nhân không dễ. Có gia đình đã mất liên lạc qua nhiều thế hệ. Có người cao tuổi, sức khỏe yếu, sống xa địa phương hoặc ở nước ngoài. Có hồ sơ vướng mắc trong lưu trữ, bàn giao sau khi sắp xếp đơn vị hành chính. Lực lượng Công an vì thế chọn cách làm "đi từng ngõ, gõ từng nhà”, trực tiếp xác minh và vận động từng thân nhân còn đủ điều kiện; Công an xã, phường phối hợp với chính quyền địa phương rà soát thông tin người đăng ký.
Đợt thu nhận thứ nhất được 1.843 mẫu. Đến cuối tháng 10/2026, đã có 5.553 thân nhân đăng ký cho đợt thứ 2 và Công an TPHCM đề xuất lập các tổ công tác lưu động đến tận nhà những người không thể đi lại để lấy mẫu. Theo số liệu cập nhật ngày 11/11, đợt thu nhận diễn ra từ 12 - 17/11/2026 dành cho 6.927 thân nhân, tổ chức tại 3 điểm thu mẫu trực tiếp: Trạm số 1 đặt tại Hội trường UBND phường Thủ Dầu Một (số 1 Quang Trung, phường Thủ Dầu Một); trạm số 2 tại Hội trường UBND phường Bà Rịa (đường Lê Duẩn, phường Bà Rịa); trạm số 3 tại Hội trường UBND phường Phú Nhuận (số 159 Nguyễn Văn Trỗi, phường Phú Nhuận) và 3 tổ lưu động đến tận nhà thu nhận mẫu ADN đối với những trường hợp có hoàn cảnh khó khăn, không thể trực tiếp đến các điểm thu mẫu.
Hoa cúc trắng thay lòng biết ơn
Sáng 14/10/2026, đội nghi lễ đứng vào vị trí bên những di quách phủ cờ Tổ quốc trong Công viên Lê Thị Riêng. Bên ngoài cổng, nhiều người dân đã đứng chờ từ sớm, tay cầm hoa trắng. Hôm ấy, Thành phố tiễn 731 Liệt sĩ của đợt quy tập thứ nhất - 698 bộ hài cốt riêng lẻ và một bộ hài cốt tập thể gồm 33 hài cốt - về Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM ở phường Long Bình. Đoàn xe di chuyển trong khoảng 26km, qua 11 phường. Người dân đứng kín hai bên đường suốt lộ trình, tay cầm hoa trắng tiễn biệt các Anh hùng Liệt sĩ.
Ở vòng xoay Điện Biên Phủ, trời nắng gắt mà người dân rất đông, các quán xung quanh kín chỗ để xe. Anh Nguyễn Văn Kiện, ở phường Cát Lái, xin nghỉ buổi sáng, mua hoa cúc trắng rồi ngồi ở một quán cà phê nhìn ra vòng xoay, theo dõi buổi lễ qua máy tính. Còn chị Hằng Nguyễn ôm bó cúc trắng đứng tiễn đưa, đã khóc khi nhắc đến người cậu từng tham gia kháng chiến mà đến nay gia đình chưa tìm được hài cốt. "Biết đâu, trong số những hài cốt tìm được là người thân của mình".

Công an phường Phú Lợi tổ chức hỗ trợ thu nhận mẫu sinh phẩm ADN (đợt 2 năm 2026) cho hơn 57 thân nhân Liệt sĩ trên địa bàn phường
Có những người đến để tiễn đồng đội. Cựu chiến binh Huỳnh Bá Tấn (85 tuổi), đến để đưa "anh em" về nơi an nghỉ. Bác sĩ Trần Văn Bản (82 tuổi), người tình nguyện hỗ trợ lấy mẫu xác định danh tính, cũng có mặt.
Trong đám đông có bà Nguyễn Thị Lệ (79 tuổi), từ Tây Ninh lên. Bà là người gắn bó với Liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Trong 100 bộ hài cốt Liệt sĩ đầu tiên được quy tập tại công viên, có một trường hợp kèm giấy tờ mang tên ông; theo xác minh ban đầu, ông thuộc Tiểu đoàn 1 Long An, từng tham gia trận đánh cầu Chữ Y Tết Mậu Thân 1968. "Sau bao nhiêu năm, cuối cùng tôi cũng tìm được anh Quên", bà Lệ nói.
Dọc đường Trường Sơn, khi đoàn xe đi qua, người dân cầm hoa trắng cúi đầu. Có người hát Quốc ca, đưa tay lên chào. Một bà cụ ngồi lặng lẽ tiễn đồng đội. Một em bé nắm tay mẹ, chờ đoàn xe đi ngang. Hàng nghìn bông cúc trắng đã được người dân chuẩn bị từ trước, như một lời tiễn biệt cuối cùng để các anh "về với đất mẹ”.
Ngay hôm sau, 15/10, công việc ở công viên lại bắt đầu. Đợt quy tập thứ 2 mở rộng tìm kiếm ở khu B và phía sau nhà truyền thống của công viên. Đến hết ngày 11/11/2026, lũy kế từ ngày 23/6, lực lượng đã phát hiện, quy tập 1.012 bộ hài cốt Liệt sĩ tại đây, trong đó 371 bộ có di vật kèm theo; riêng đợt 2 là 281 bộ. Các lực lượng phấn đấu hoàn thành tìm kiếm, quy tập trong tháng 11, đồng thời chuẩn bị vị trí an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM.
Cũng trong tuần này, những tổ lưu động của Công an TPHCM vẫn đến gõ cửa nhà những người mẹ, người em, người cháu không còn đi lại được, để lấy từng mẫu ADN.
Nữ Anh hùng Lê Thị Riêng đã không kịp chứng kiến ngày xuân thống nhất để được gặp con, được ôm ấp vỗ về như dòng chữ trong cuốn sổ tay bà viết để lại cho con. Gần 60 năm sau, người con út của bà mang một bó nhang đến đứng giữa công viên mang tên mẹ và mong cho thật nhiều bác, chú, cô khác được trở về với gia đình.
Hơn 1.000 bộ hài cốt Liệt sĩ đã được tìm thấy. Thành phố nghĩa tình vẫn không ngừng nghỉ trên hành trình đi tìm tên các anh, các chị.
Nguồn CA TP.HCM: http://congan.com.vn/tin-chinh/dao-ly-cua-thanh-pho-nghia-tinh_199983.html
