Đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu thị trường lao động

Trước đòi hỏi khắt khe của quá trình phát triển, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tại Hà Nội đang chủ động đổi mới toàn diện, bắt tay chặt chẽ với cộng đồng doanh nghiệp để đưa công xưởng về gần giảng đường, mở lối đi vững chắc cho nguồn nhân lực kỹ thuật thực hành.

Đào tạo gắn với sản xuất

Nhiều năm qua, thị trường lao động luôn rơi vào trạng thái nghịch lý khi số lượng cử nhân tốt nghiệp ra trường tìm kiếm việc làm gặp nhiều khó khăn, trong khi các doanh nghiệp khối kỹ thuật, sản xuất lại “đỏ mắt” săn đón thợ lành nghề.

Phiên Giao dịch việc làm lưu động tổ chức tại Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội thu hút nhiều doanh nghiệp với các chỉ tiêu tuyển dụng nhân lực thành thạo tay nghề. Ảnh: Mai Hoa

Để giải quyết tận gốc bài toán này, Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội đã tiên phong đổi mới căn bản chương trình giảng dạy theo phương châm “đào tạo những gì thị trường cần chứ không chỉ dạy những gì mình có”. Hiện nhà trường đào tạo hơn 30 ngành nghề với quy mô hơn 6.000 sinh viên, trong đó chỉ tiêu tuyển sinh hằng năm khoảng 3.000 chỉ tiêu đều hoàn thành vượt mức.

Điểm đột phá mang tính chiến lược của nhà trường nằm ở cấu trúc đào tạo với tỷ lệ 30% lý thuyết và 70% thực hành. Đặc biệt, có tới 50% thời lượng người học được cọ xát trực tiếp tại doanh nghiệp qua chương trình trải nghiệm thực tế 3 tháng và kỳ thực tập tốt nghiệp kéo dài 6 tháng.

Thầy giáo Nguyễn Văn Huy, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội cho biết, trường đã kết nối mạng lưới doanh nghiệp sâu rộng, đưa các mô-đun thực tế của doanh nghiệp vào khung giáo trình. Nhiều đơn vị sản xuất còn trực tiếp vận chuyển máy móc, trang thiết bị tiên tiến về đặt ngay tại xưởng thực hành của trường để cùng phối hợp giảng dạy. Khi người học bước chân vào nhà xưởng, họ lập tức bắt tay vào công việc mà doanh nghiệp không phải bận tâm đào tạo lại từ đầu.

Hiệu quả đào tạo bám sát thực tiễn được minh chứng rõ nét khi trên 90% sinh viên nhà trường tốt nghiệp có việc làm ngay với thu nhập ổn định. Thậm chí, ở những khối ngành thế mạnh như cơ khí, công nghệ ô tô, kỹ thuật điện - điện tử hay công nghệ thông tin, nguồn cung tốt nghiệp không đủ đáp ứng đơn đặt hàng từ các tập đoàn lớn.

Nhận định về xu thế này, ông Nguyễn Văn Sơn, Phó Trưởng phòng Chính trị và Công tác sinh viên Trường Đại học Thủy lợi, chia sẻ rằng việc đào tạo nghề đang đi thẳng vào những khoảng trống mà xã hội đang thiếu hụt trầm trọng. Theo ông Sơn, tâm lý chuộng bằng cấp khiến nhiều người đổ xô vào giảng đường đại học trong khi nhu cầu thực hành kỹ thuật rất cao, dẫn tới tình trạng thừa thầy thiếu thợ; bởi vậy, việc đẩy mạnh thực hành và gắn kết doanh nghiệp là con đường tất yếu.

Khẳng định vai trò trong kỷ nguyên số

Tại các phiên giao dịch việc làm được Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội (Sở Nội vụ Hà Nội) phối hợp chính quyền các xã, phường tổ chức liên tiếp thời gian qua tại Thường Tín, Thanh Trì, Đống Đa, Sóc Sơn, Đông Anh…, phiên nào cũng có sự góp mặt của đông đảo doanh nghiệp, nhu cầu tuyển dụng lực lượng kỹ thuật viên thi công, lắp đặt và bảo dưỡng thiết bị dân dụng lẫn công nghiệp ghi nhận sự gia tăng vượt bậc.

Các sinh viên giỏi nghề luôn có nhiều cơ hội việc làm. Ảnh: Mai Hoa

Là đơn vị chuyên thi công xây lắp và nghiệm thu hệ thống phòng cháy chữa cháy trên toàn quốc với 16 năm kinh nghiệm, Công ty TNHH Cơ điện FIT đã mang tới ngày hội việc làm ở cụm Đống Đa - tổ chức tại Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội (Thái Thịnh, Hà Nội) - mục tiêu tuyển dụng lên tới 120 vị trí. Ông Đặng Tùng Anh, Phó trưởng Phòng Kinh doanh Dự án Công ty FIT, khẳng định doanh nghiệp luôn rộng cửa đón nhận các ứng viên có tay nghề thực chất và chứng chỉ chuyên môn phù hợp với vị trí thợ hàn, kỹ thuật viên báo cháy và lắp đặt. Việc nhà trường đào tạo sát sườn với giáo trình thực tiễn giúp người lao động bắt nhịp ngay với công trường, tiết kiệm đáng kể thời gian thử việc.

Lý giải việc tìm đến tuyển dụng trực tiếp tại các cơ sở đào tạo, ông Đặng Tùng Anh cho biết thêm: “Trước khi đến tham dự phiên giao dịch việc làm, tôi đã tìm hiểu rất kỹ về các ngành đào tạo của nhà trường và thấy nội dung đào tạo ở đây rất phù hợp với yêu cầu thi công thực tế của công ty. Việc nhắm tuyển chọn sinh viên từ các trường nghề uy tín giúp chúng tôi có ngay những nhân sự chất lượng, sở hữu kỹ năng bài bản để bắt nhịp ngay với công trường mà không mất thời gian thử việc kéo dài”.

Lao động trẻ luôn có cơ hội việc làm nếu giỏi tay nghề. Ảnh: Mai Hoa

Ở góc độ dịch vụ dân dụng, ông Quách Mạnh Hải, Giám đốc Kỹ thuật Công ty Cổ phần Xây dựng và Chăm sóc Nhà (CareHome) trực tiếp đến phiên giao dịch để tuyển chọn 15 chỉ tiêu kỹ thuật viên bảo trì điều hòa, tủ lạnh, máy giặt. Ông Hải thẳng thắn bộc bạch, kỹ năng nghề nghiệp là điều bắt buộc, song thái độ lao động, sự chuẩn chỉ theo quy trình kỹ thuật và khả năng giao tiếp, ứng xử với khách hàng mới là điều kiện tiên quyết.

Đánh giá cao các môi trường đào tạo nghề chuyên nghiệp, ông Quách Mạnh Hải nhấn mạnh: “Công ty đã đi rất nhiều trường để tuyển dụng và nhận thấy môi trường tại các trường nghề góp phần rèn luyện cho các bạn phong cách làm việc rất chuyên nghiệp, hoàn toàn phù hợp với chuẩn mực dịch vụ của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp chủ động liên kết với nhà trường từ Ban giám hiệu đến từng khoa chuyên môn, chúng tôi dễ dàng tiếp cận được lứa lao động có nền tảng tay nghề và thái độ chuẩn, đáp ứng chuẩn xác công việc thực tế tại nhà khách hàng”.

Đặc biệt, trước làn sóng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI), ông Quách Mạnh Hải đưa ra nhận định rất thực tế rằng AI dù thông minh đến đâu cũng chỉ dừng lại ở vai trò công cụ hỗ trợ. Bàn tay khéo léo, tư duy phán đoán chuyên sâu và tinh thần trách nhiệm của người thợ kỹ thuật là giá trị độc bản không cỗ máy nào thay thế được.

Để mô hình đào tạo nghề thực chất tiếp tục lan tỏa, các doanh nghiệp và đại diện các trường nghề đề xuất cơ quan quản lý cần có cơ chế linh hoạt hơn trong phân bổ chỉ tiêu tuyển sinh, đồng thời ban hành chính sách ưu đãi thiết thực nhằm khuyến khích doanh nghiệp tặng máy móc, chuyển giao công nghệ mới về cho học đường. Xóa bỏ định kiến bằng cấp, đầu tư đồng bộ cho đào tạo nghề chính là chìa khóa vàng nâng tầm chất lượng nguồn nhân lực Thủ đô.