Đào tạo nhân lực theo nhu cầu thị trường

Mùa tuyển sinh năm 2026 của Đại học Thái Nguyên cho thấy một chuyển động rõ nét, đó là không còn mở ngành đào tạo theo khả năng sẵn có, mà cần đáp ứng nhu cầu của thị trường và xu thế phát triển. Trong ảnh: Sinh viên Trường Đại học Khoa học thực hành trong phòng thí nghiệm.

Mở ngành học theo xu thế phát triển

Quy mô tuyển sinh hơn 29.000 chỉ tiêu trong năm 2026 của Đại học Thái Nguyên không phải là con số gây chú ý nhất. Điều đáng nói hơn nằm ở cách hệ thống đại học đang thay đổi tư duy tuyển sinh từ “tuyển đủ” sang “tuyển đúng”, từ mở ngành theo năng lực sẵn có sang mở ngành theo nhu cầu của thị trường và xu thế phát triển. Chuyển động này thể hiện rõ qua cách các trường thành viên lựa chọn hướng đi cho mình.

Tại Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông, việc chuẩn bị tuyển sinh chương trình Quản lý Thể thao số và Esports từ năm học 2026-2027 là một ví dụ điển hình. Nếu trước đây, thể thao điện tử thường được nhìn nhận như một lĩnh vực mang tính giải trí, thì nay đã dần trở thành một ngành công nghiệp với hệ sinh thái riêng, từ tổ chức thi đấu, sản xuất nội dung đến vận hành nền tảng số.

Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông (Đại học Thái Nguyên) chuẩn bị tuyển sinh chương trình Quản lý thể thao số và Esports từ năm học 2026-2027.

Định hướng này được thể hiện rõ tại lễ ký kết hợp tác giữa nhà trường và Hội Thể thao điện tử giải trí Việt Nam (VIRESA) trong việc thúc đẩy đào tạo thể thao điện tử và thể chất số. Tại sự kiện, TS. Nguyễn Hữu Hùng, Phó Chủ tịch VIRESA, cho biết: Thể thao điện tử và thể chất số đang dần trở thành một cấu phần quan trọng của hệ sinh thái thể thao trong kỷ nguyên số.

Thông qua các chương trình hợp tác đào tạo với Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông, VIRESA hướng tới việc góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời đóng góp vào quá trình triển khai chiến lược chuyển đổi số quốc gia, nơi thể thao không chỉ là hoạt động thi đấu mà còn là một lĩnh vực kinh tế và công nghệ có giá trị gia tăng cao. Vì vậy, việc đưa thể thao điện tử vào đào tạo không còn là một thử nghiệm, mà là bước đi nhằm đón đầu một lĩnh vực đang hình thành rõ nét, với sự tham gia trực tiếp của các tổ chức nghề nghiệp và doanh nghiệp trong ngành.

Trường Đại học Khoa học lại lựa chọn thay đổi từ bên trong cấu trúc đào tạo. Thay vì tiếp cận theo từng ngành đơn lẻ, nhà trường tổ chức lại các chương trình theo các nhóm lớn như công nghệ số và dữ liệu, khoa học cơ bản gắn với ứng dụng, hay các lĩnh vực kinh tế sáng tạo.

Giờ học lập trình của sinh viên Trường Đại học Khoa học (Đại học Thái Nguyên).

PGS.TS Nguyễn Văn Đăng, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học, chia sẻ: Nhà trường không còn đào tạo những gì mình có, mà hướng tới đào tạo những gì xã hội cần và tương lai sẽ cần. Vì vậy, các chương trình được điều chỉnh theo hướng liên ngành, gắn với xu thế, đồng thời tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp để bảo đảm tính thực tiễn trong đào tạo. Từ cách tiếp cận đó, các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, công nghệ bán dẫn hay các chương trình liên ngành, song ngữ được đưa vào định hướng phát triển. Việc mở ngành đào tạo vì thế không chỉ để đáp ứng nhu cầu hiện tại mà còn mang tính dự báo, đón đầu những xu hướng trong 5-10 năm tới...

Tái cấu trúc đào tạo theo hướng liên ngành

Nếu như ở khối công nghệ và khoa học, xu hướng nổi bật là liên ngành và số hóa, thì trong lĩnh vực y tế, sự thay đổi lại thể hiện ở cách nhìn về cấu trúc nguồn nhân lực. Năm 2026, Trường Đại học Y - Dược tiếp tục tuyển sinh 9 ngành đào tạo đại học, trong đó điểm nhấn đáng chú ý là sự dịch chuyển trong cơ cấu. Thay vì tập trung chủ yếu vào đào tạo bác sĩ lâm sàng, nhà trường đẩy mạnh các ngành kỹ thuật y học như xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, phục hồi chức năng, điều dưỡng.

Sinh viên Trường Đại học Y - Dược (Đại học Thái Nguyên) học giải phẫu trên mô hình 3D.

PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, cho biết: Nhà trường đào tạo theo hướng hỗ trợ toàn diện cho quá trình điều trị, không chỉ tập trung vào một khâu mà phát triển đồng bộ các ngành kỹ thuật y học như: Xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, phục hồi chức năng... Qua đó, sinh viên ra trường có thể tham gia hiệu quả vào toàn bộ chuỗi chăm sóc sức khỏe, đáp ứng sát nhu cầu của hệ thống y tế.

Cách tiếp cận này phản ánh rõ xu hướng của y học hiện đại, nơi mỗi ca điều trị là kết quả của sự phối hợp giữa nhiều chuyên ngành. Đồng thời, đây cũng là lời giải cho bài toán nhân lực y tế khi nhu cầu đối với các vị trí kỹ thuật ngày càng tăng. Hiệu quả của định hướng này được thể hiện qua tỷ lệ hơn 98% sinh viên có việc làm trong vòng 1 năm sau tốt nghiệp, cho thấy sự gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng lao động.

Không chỉ dừng lại ở đào tạo trình độ đại học, việc mở rộng hơn 2.000 chỉ tiêu hệ cao đẳng cho các ngành y tế cơ sở cũng cho thấy một cách nhìn toàn diện hơn, vừa đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, vừa bổ sung lực lượng cho tuyến cơ sở, nơi đang cần nhân lực một cách cấp thiết.

Tuyển sinh hướng tới năng lực người học

Trường Đại học Kỹ thuật công nghiệp (Đại học Thái Nguyên) mở nhiều ngành và chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu xã hội, định hướng phát triển và xu thế công nghệ, như: Tự động hóa, cơ điện tử, bán dẫn…

Song hành với việc mở ngành và điều chỉnh chương trình đào tạo là sự thay đổi trong cách thức tuyển sinh. Năm 2026, Đại học Thái Nguyên tiếp tục áp dụng nhiều phương thức xét tuyển song song. Từ một kỳ thi duy nhất, việc đánh giá đang dần mở rộng ra nhiều kênh, giúp thí sinh có thêm cơ hội, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn trong việc bảo đảm công bằng và chất lượng đầu vào.

GS.TS Nguyễn Danh Nam, Trưởng ban Đào tạo và Quản lý người học (Đại học Thái Nguyên) cho biết: Đổi mới tuyển sinh nhằm mở rộng cơ hội cho thí sinh, đồng thời lựa chọn được những người học phù hợp với chương trình đào tạo và có khả năng thích ứng với yêu cầu của thị trường lao động.

Sinh viên Đại học Thái Nguyên được thực hành tại các phòng thí nghiệm hiện đại.

Nhìn rộng hơn, những thay đổi này không tách rời câu chuyện mở ngành đang diễn ra ở các trường thành viên. Khi ngành học được thiết kế theo nhu cầu thực tiễn, thì cách tuyển sinh cũng phải thay đổi để tìm đúng người học cho những ngành đó.

Nhịp phát triển của các dự án đầu tư tại Thái Nguyên, nhất là trong lĩnh vực công nghệ, đang đặt ra yêu cầu ngày càng rõ về nguồn nhân lực, đòi hỏi cả kiến thức, kỹ năng và khả năng thích ứng. Tuyển sinh vì thế trở thành điểm khởi đầu của hành trình từ giảng đường đến thị trường lao động. Ở đó, mỗi ngành học mới, mỗi cách làm mới trong tuyển sinh đang góp phần định hình nguồn nhân lực cho giai đoạn phát triển tiếp theo…