Đáp ứng y tế trong phòng, chống ma túy

ĐBP - Dự án 6 “Tăng cường đáp ứng y tế trong phòng, chống ma túy” triển khai năm 2026 tại tỉnh Điện Biên. Trong bối cảnh còn không ít khó khăn, thách thức mang tính đặc thù của địa phương, ngành Y tế chủ động tìm hướng đi phù hợp, linh hoạt để từng bước hoàn thành chỉ tiêu đề ra.

Dự án nhằm giải quyết các khoảng trống và thách thức mới phát sinh về phòng, chống ma túy; đặc biệt trong bối cảnh gia tăng đáng kể của ma túy tổng hợp. Tập trung củng cố và nâng cao năng lực cho mạng lưới y tế các tuyến trong điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế. Tăng cường phát hiện sớm, tư vấn, can thiệp, điều trị, chăm sóc sức khỏe đối với người sử dụng ma túy, người nghiện ma túy. Đẩy mạnh các hoạt động phòng, chống lây nhiễm HIV, viêm gan vi-rút và các bệnh truyền nhiễm liên quan đến ma túy. Đồng thời, chú trọng đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ cán bộ y tế, bảo đảm cơ sở vật chất, thuốc, trang thiết bị phục vụ công tác điều trị và chăm sóc sức khỏe.

Nhân viên Khoa Dược - Vật tư y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh phát thuốc cho người điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện.

Tại tỉnh Điện Biên, dự án 6 triển khai với mục tiêu trên 80% cơ sở y tế tuyến xã, phường có đủ điều kiện xác định tình trạng nghiện theo quy định; tổ chức điều trị cho ít nhất 3.480 người nghiện các chất dạng thuốc phiện… Tuy nhiên quá trình thực hiện dự án gặp nhiều khó khăn như: Các cơ sở y tế tuyến xã chưa triển khai được hoạt động xác định tình trạng nghiện theo quy định; đội ngũ có chuyên môn về điều trị nghiện và chăm sóc sức khỏe tâm thần còn thiếu, phân bố chưa hợp lý giữa các tuyến,…

Đáng chú ý, chỉ tiêu mở rộng và duy trì điều trị Methadone được đánh giá là khó thực hiện nhất khi vẫn còn tình trạng bỏ điều trị, điều trị không liên tục; việc triển khai cấp phát thuốc nhiều ngày chưa được mở rộng. Nguyên nhân chủ yếu do rào cản tâm lý, điều kiện đi lại khó khăn, yêu cầu về cơ sở vật chất và công tác quản lý điều trị còn cao.

Hiện nay, tỉnh có 43 cơ sở Methadone (19 cơ sở điều trị và 24 điểm cấp phát thuốc). Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh quản lý, điều trị 2.005/3.480 bệnh nhân nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone.

Bác sĩ Nguyễn Hồng Thanh, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cho biết: Để góp phần hoàn thành mục tiêu của dự án 6, đơn vị sẽ tăng cường phối hợp với các cơ quan tham mưu UBND tỉnh ban hành quy định phân công, phân cấp rõ ràng trách nhiệm; xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành trong quản lý và điều trị người nghiện. Đồng thời, đề xuất bố trí ngân sách phù hợp, lồng ghép hiệu quả kinh phí từ các chương trình, dự án; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều trị. Chú trọng đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và huy động các nguồn lực hợp pháp từ tổ chức, cá nhân nhằm bảo đảm duy trì, mở rộng và nâng cao chất lượng điều trị trong thời gian tới.

Tuyến cơ sở là “cửa ngõ” trực tiếp tiếp cận, quản lý người sử dụng ma túy tại cộng đồng. Do đó nâng cao năng lực tuyến cơ sở và mở rộng tiếp cận điều trị của dự án 6 được xác định là nền tảng then chốt để hoàn thành các chỉ tiêu còn lại. Khi được tăng cường năng lực, đặc biệt là khả năng xác định tình trạng nghiện, tư vấn, lập hồ sơ và quản lý điều trị ban đầu, tuyến cơ sở sẽ phát hiện sớm, đưa người nghiện vào điều trị kịp thời, hạn chế bỏ sót đối tượng. Việc mở rộng tiếp cận điều trị, nhất là tại địa bàn vùng sâu, vùng xa sẽ dần xóa bỏ rào cản về địa lý, chi phí đi lại, từ đó nâng cao tỷ lệ tham gia và duy trì điều trị Methadone.

Ông Vừ A Sử, Phó Giám đốc Sở Y tế cho biết: Để đảm bảo nguồn nhân lực phục vụ triển khai hiệu quả dự án 6, ngành Y tế tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp như: Thu hút, đãi ngộ cán bộ y tế tại vùng khó khăn; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn về điều trị nghiện và can thiệp tâm lý cho đội ngũ cán bộ các tuyến. Chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ với ít nhất 90% người bệnh được tư vấn, hỗ trợ và can thiệp toàn diện; 100% cán bộ y tế tuyến tỉnh được tập huấn về can thiệp tâm lý - xã hội. Qua đó góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, quản lý người nghiện và hoàn thành mục tiêu đề ra.

Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, đặc biệt là nỗ lực của ngành Y tế trong củng cố hệ thống, nâng cao năng lực tuyến cơ sở và mở rộng tiếp cận điều trị, kỳ vọng các mục tiêu của dự án 6 sẽ từng bước hoàn thành, góp phần kiểm soát hiệu quả tệ nạn ma túy, bảo vệ sức khỏe nhân dân và giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn.