Đất địa đầu thành công viên toàn cầu

Là vùng đất cửa ngõ địa đầu Tổ quốc, Lạng Sơn giữ vị trí đặc biệt quan trọng về chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Trong suốt chiều dài lịch sử, đồng bào các dân tộc Xứ Lạng đã kiên cường sát cánh, giữ vững từng tấc đất biên cương, góp phần bồi đắp bản sắc văn hóa truyền thống quê hương.

Cùng với bề dày lịch sử, Lạng Sơn còn sở hữu hệ thống di sản địa chất và khảo cổ có giá trị khoa học nổi bật.

Du khách khám phá hang suối Nhất Tiến, xã Nhất Hoà nằm trong vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn

Ông Lưu Bá Mạc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh cho biết: Việc xây dựng CVĐC Lạng Sơn được triển khai theo định hướng bảo tồn các giá trị địa chất, tự nhiên, lịch sử và văn hóa; bảo vệ môi trường, phát triển du lịch và nâng cao nhận thức cộng đồng. Ngày 17/4/2025, CVĐC Lạng Sơn chính thức gia nhập mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu  UNESCO. Với diện tích khoảng 4.842,58 km², chiếm gần 58% diện tích toàn tỉnh, vùng CVĐC bao gồm không gian rộng lớn với sự đan xen của các giá trị địa chất, cảnh quan, đa dạng sinh học và văn hóa bản địa.

Xác định bảo tồn phải gắn với phát huy giá trị và phát triển kinh tế – xã hội, tỉnh từng bước triển khai các giải pháp xây dựng sản phẩm du lịch, hoàn thiện hạ tầng và nâng cao năng lực tham gia của cộng đồng. Chiến lược phát triển CVĐC của tỉnh là định vị các sản phẩm du lịch địa chất là sản phẩm cốt lõi. Bổ trợ cho trục sản phẩm cốt lõi là 38 điểm du lịch vệ tinh phân bổ trên 4 tuyến hành trình dọc theo các quốc lộ 1A, 1B, 4B và đường 279 với chủ đề “Dòng chảy sự sống nơi miền đất thiêng”. Hệ thống sản phẩm vệ tinh này bao gồm các làng du lịch, làng văn hóa du lịch, nơi lưu giữ trọn vẹn bản sắc của đồng bào Tày, Nùng, Dao...

Từ cuối tháng 6/2025, Ban Quản lý CVĐC toàn cầu UNESCO và Xúc tiến Du lịch đã ký kết hợp tác với 30 đối tác chiến lược phát triển CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn. Từ đây, hàng loạt chương trình du lịch trải nghiệm, sản phẩm chuyên biệt như du lịch thám hiểm địa chất, du lịch nghỉ dưỡng, trekking… được đẩy mạnh.

Các đơn vị chuyên môn đã hỗ trợ tuyên truyền tới tất cả các đơn vị đối tác trên các ấn phẩm, trang thông tin điện tử của các CVĐC trong và ngoài nước. Bên cạnh các cơ sở kinh doanh dịch vụ, trong khu vực CVĐC có các đối tác là đơn vị sản xuất, hợp tác xã chế biến các sản phẩm nông sản đạt tiêu chuẩn đưa những sản phẩm đặc trưng “từ làng ra phố”, góp phần tăng thu nhập cho người dân, phát triển du lịch cộng đồng, nông thôn bền vững.

“Sự đặc biệt của Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn còn ở hình thái các cánh đồng Karst riêng biệt, khác hẳn với những tháp, chỏm Karst già được định vị tại Cao Bằng hay Hà Giang trước đây. Đặc biệt, CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn có số lượng di sản địa chất lớn nhất (trên 180 di sản) so với các CVĐC toàn cầu UNESCO khác đã được công nhận ở Việt Nam”.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tân Văn, Nguyên Viện trưởng Viện Địa chất khoa học và khoáng sản

Ông Phạm Văn Mạnh, Giám đốc Công ty Cổ phần Việt Nam Expeditions cho biết: Từ đầu năm 2025, doanh nghiệp đã triển khai hợp tác sâu rộng với CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn. Tháng 7/2025, công ty mở văn phòng điều hành tại xã Hữu Liên, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong việc xây dựng hệ thống tour chuyên biệt.

Để những giá trị di sản được bảo tồn và phát huy lâu dài, tỉnh đã và đang từng bước cụ thể hóa định hướng phát triển bằng các cơ chế, chính sách và mục tiêu dài hạn. Ngày 30/5/2025, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Nghị quyết số 223 về bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn giai đoạn 2025–2030, định hướng đến năm 2035.

Ông Nông Đức Kiên, Trưởng Ban Quản lý CVĐC toàn cầu UNESCO và Xúc tiến Du lịch tỉnh cho biết: Việc triển khai nhiệm vụ xây dựng, phát triển CVĐC giai đoạn 2026 – 2030 tập trung khai thác lợi thế cảnh quan, hệ sinh thái và văn hóa bản địa; nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn xã hội, nhất là thế hệ trẻ về bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong vùng CVĐC. Trong năm 2026, chúng tôi tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động khảo sát, đánh giá lại hồ sơ của 38 điểm trên 4 tuyến vùng CVĐC để làm căn cứ báo cáo, tham mưu cho UBND tỉnh tiến hành các bước đầu tư nâng cấp.

Từ truyền thống lịch sử của nơi địa đầu Tổ quốc đến thành viên mạng lưới CVĐC toàn cầu UNESCO, Lạng Sơn đang đứng trước cơ hội mở rộng không gian phát triển trên nền tảng di sản. Khi các giá trị lịch sử, địa chất và văn hóa được bảo tồn bằng trách nhiệm, phát huy bằng những sản phẩm có chất lượng và gắn với sinh kế của người dân, CVĐC sẽ thực sự trở thành nguồn lực thúc đẩy kinh tế – xã hội, góp phần xây dựng hình ảnh xứ Lạng giàu bản sắc, thân thiện và phát triển bền vững.