Để di sản không chỉ là ký ức
Di sản văn hóa là nơi lưu giữ những dấu ấn lịch sử, kết tinh bản sắc và tâm hồn của một vùng đất. Với bề dày truyền thống cùng kho tàng di sản phong phú. Thanh Hóa không chỉ sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa quý giá mà còn có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch, thúc đẩy kinh tế - xã hội. Từ những giá trị được gìn giữ qua bao thế hệ, câu chuyện đặt ra hôm nay là làm thế nào để di sản thực sự trở thành nguồn lực cho phát triển bền vững.
Thanh Hóa hiện có hơn 850 di tích được xếp hạng, cùng hệ thống di sản văn hóa phi vật thể và bảo vật quốc gia có giá trị. Nổi bật trong đó là Di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ, Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, đền Bà Triệu cùng nhiều lễ hội, loại hình nghệ thuật truyền thống đặc sắc. Mỗi di tích, di sản là một lát cắt lịch sử, góp phần làm nên chiều sâu văn hóa và bản sắc riêng của xứ Thanh.
Đáng chú ý, năm 2026, Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh được trao danh hiệu “Điểm du lịch đi đầu trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống” tại giải thưởng Du lịch Việt Nam - VITA Awards 2026. Đây là sự ghi nhận những nỗ lực bảo tồn, đồng thời mở ra cơ hội quảng bá hình ảnh Thanh Hóa đến đông đảo du khách.
Mới đây, Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh được trao danh hiệu “Điểm du lịch đi đầu trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống” tại giải thưởng Du lịch Việt Nam - VITA Awards 2026
Tuy nhiên, từ việc được công nhận đến phát huy hiệu quả giá trị di sản vẫn là một hành trình dài. Di sản không chỉ có ý nghĩa ở kiến trúc, cảnh quan hay những câu chuyện lịch sử, mà còn chứa đựng tri thức dân gian, phong tục, tập quán và đời sống tinh thần của cộng đồng. Vì vậy, nếu chỉ chú trọng lượng khách tham quan hay doanh thu du lịch, những giá trị sâu sắc và bền vững của di sản có thể chưa được nhìn nhận đầy đủ.
Trong bối cảnh hiện nay, định giá tài sản văn hóa cần được tiếp cận toàn diện hơn. Đó không đơn thuần là quy đổi di sản thành tiền, mà là nhận diện đầy đủ giá trị lịch sử, khoa học, nghệ thuật, văn hóa và xã hội, từ đó xây dựng phương thức bảo tồn, khai thác phù hợp. Khi được đánh giá đúng, di sản sẽ có thêm cơ sở để thu hút nguồn lực đầu tư, phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng và tạo sinh kế cho người dân địa phương.
Mỗi di sản mang những đặc trưng riêng, từ giá trị lịch sử, kiến trúc của các công trình đến tri thức, tập quán và sức sống cộng đồng trong các loại hình di sản phi vật thể.
Từ Thanh Hóa xưa đến Thanh Hóa hôm nay, di sản luôn là sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại, truyền thống với tương lai. Bảo tồn không có nghĩa là đóng khung di sản trong quá khứ; phát huy giá trị cũng không thể đồng nghĩa với khai thác bằng mọi giá. Điều quan trọng là hài hòa giữa gìn giữ giá trị nguyên gốc và đổi mới cách tiếp cận, quảng bá, trải nghiệm. Khi cộng đồng được đặt ở vị trí trung tâm và di sản được trân trọng đúng mức, những giá trị của cha ông sẽ tiếp tục lan tỏa, trở thành động lực cho một Thanh Hóa phát triển bền vững.
