Đặt hàng bài toán lớn, thu hút chuyên gia và trí thức ở nước ngoài
Việt Nam chuyển hướng thu hút chuyên gia, trí thức ở nước ngoài, tập trung huy động nguồn lực giải quyết các bài toán lớn về khoa học, công nghệ.
“Trước đây, Việt Nam chủ yếu thu hút chuyên gia, trí thức ở nước ngoài về làm việc lâu dài, nhưng cách làm này đã bộc lộ những khó khăn”, bà Đỗ Quỳnh Hoa, Phó Vụ trưởng Hợp tác quốc tế, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), cho biết tại họp báo thường kỳ của Bộ tháng 10/2026.
Bà Đỗ Quỳnh Hoa, Phó Vụ trưởng Hợp tác quốc tế, Bộ KH&CN.
Theo đại diện Vụ Hợp tác quốc tế, việc thu hút chuyên gia, trí thức ở nước ngoài đang là một trong những trọng tâm được Chính phủ và các bộ, ngành thúc đẩy.
Trong đó, ngoại giao khoa học công nghệ được xác định có vai trò quan trọng trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thể hiện qua các Nghị quyết 57, 59 và 06.
Thay vì chủ yếu thu hút chuyên gia về nước làm việc lâu dài như trước, Việt Nam đang chuyển sang hình thức hợp tác linh hoạt hơn.
Các chuyên gia có thể tham gia hội nghị, hội thảo khoa học, đóng góp giải quyết những bài toán lớn của quốc gia hoặc tham gia các chương trình đào tạo, nghiên cứu ngắn hạn. Chẳng hạn như các chương trình trại hè, trường hè đang được Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) xây dựng.
Để tăng cường kết nối, Bộ Ngoại giao đang chủ trì xây dựng cơ sở dữ liệu mạng lưới chuyên gia, trí thức theo từng lĩnh vực chuyên môn. Bộ KH&CN cũng đã xây dựng mạng lưới chuyên gia trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), kỳ vọng có thể nhân rộng mô hình sang các lĩnh vực khác.
Bà Đỗ Quỳnh Hoa cho biết hoạt động kết nối chuyên gia, trí thức kiều bào hiện chưa thường xuyên, liên tục và thiếu sự liên kết tổng thể. Trước đây, việc hợp tác chủ yếu xuất phát từ đề xuất của các viện nghiên cứu, trường đại học và nhà khoa học trong nước.
Hiện nay, Chính phủ định hướng chuyển sang cách tiếp cận chủ động hơn, từ việc xác định các bài toán lớn của quốc gia, đặt hàng nghiên cứu đến huy động chuyên gia, trí thức tham gia giải quyết.
Bộ KH&CN đang phối hợp trao đổi với Bộ Ngoại giao xây dựng cơ chế kết nối thường xuyên, giúp chuyên gia ở nước ngoài tìm được các viện nghiên cứu, trường đại học phù hợp trong nước.
“Mục tiêu là huy động hiệu quả nguồn lực trí thức từ cộng đồng hơn 6 triệu kiều bào ở nước ngoài, đóng góp vào sự phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam”, Phó Vụ trưởng Hợp tác quốc tế chia sẻ.
