Đặt hiệu quả, tính khả thi bền vững lên hàng đầu

Phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở

Nhấn mạnh, điều cần quan tâm của Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035 là hiệu quả và mức độ an toàn xã hội, ĐBQH Thạch Phước Bình (Trà Vinh) nêu quan điểm, cử tri mong mỏi không chỉ là quy mô vốn đầu tư bao nhiêu, triển khai bao nhiêu dự án thành phần mà là kết quả cụ thể sau 5 – 10 năm triển khai.

Về chỉ tiêu kéo giảm tội phạm và xây dựng địa bàn không ma túy, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị chú trọng vào tính thực chất và bền vững của kết quả.

ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) phát biểu. Ảnh Hồ Long

Đơn cử, với chỉ tiêu có ít nhất 50% xã, phường, đặc khu không có ma túy, đại biểu nêu rõ, vấn đề quan trọng không chỉ là có bao nhiêu xã được công nhận mà là bao nhiêu xã giữ được kết quả đó một cách bền vững. Vì vậy, cần bổ sung tiêu chí đánh giá việc duy trì địa bàn không có ma túy, nhất là khả năng phòng ngừa phát sinh người nghiện mới, người tái nghiện và nguy cơ tái hình thành các tụ điểm phức tạp về ma tuý.

Đại biểu cho rằng, nếu chỉ tập trung vào số lượng địa bàn được công nhận mà chưa quan tâm đầy đủ đến chất lượng và tính bền vững thì rất khó đánh giá được hiệu quả cuối cùng của Chương trình. Đại biểu Thạch Phước Bình cũng đề nghị, chuyển mạnh từ chỉ tiêu tuyên truyền sang kết quả thay đổi nhận thức và hành vi, nhất là đối với thanh, thiếu niên.

Chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030 có trên 90% người dân được tiếp cận tuyên truyền; 90% học sinh, 80% sinh viên được tuyên truyền giáo dục pháp luật; trên 50% cơ sở giáo dục phổ thông triển khai thí điểm mô hình trường học an toàn.

Theo đại biểu, các chỉ tiêu về tỷ lệ được tuyên truyền, tiếp cận thông tin mới phản ánh phạm vi hoạt động, chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả phòng ngừa. Một học sinh được tham gia chương trình tuyên truyền chưa đồng nghĩa với việc em đó có khả năng nhận diện, từ chối ma túy và tự bảo vệ mình trước các hành vi dụ dỗ, lôi kéo trên không gian mạng.

Do đó, đề nghị bổ sung các tiêu chí đánh giá kết quả thực chất như: tỷ lệ học sinh được trang bị kỹ năng phòng chống ma túy và kỹ năng an toàn trên không gian mạng; hiệu quả duy trì mô hình trường học an toàn; mức độ giảm các vụ việc vi phạm pháp luật liên quan đến thanh thiếu niên.

“Phòng ngừa thành công không phải là tổ chức được bao nhiêu buổi tuyên truyền mà là có bao nhiêu người, nhất là giới trẻ không bị lôi kéo vào ma túy và tội phạm. Đây chính là cụ thể hóa quan điểm phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở mà Chương trình đã xác định”, đại biểu Thạch Phước Bình nhấn mạnh.

Tạo điều kiện cho người lầm lỡ quay trở lại hòa nhập xã hội

Một mắt xích rất quan trọng trong mục tiêu giảm cầu, giảm tác hại của ma tuý và phòng ngừa tội phạm đó là hỗ trợ người sử dụng ma túy, người nghiện ma túy sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng.

ĐBQH Triệu Lệ Khánh (TP. Hồ Chí Minh) cho rằng, cần có cái nhìn nhân văn và thực chất hơn đối với những người sử dụng ma túy. Có những người chỉ vì một phút nông nổi, thiếu hiểu biết, lầm lỡ mà vướng vào ma túy, nhưng khi đã lệ thuộc, hành trình cai nghiện và làm lại cuộc đời là vô cùng khó khăn.

ĐBQH Triệu Lệ Khánh (TP. Hồ Chí Minh) phát biểu. Ảnh Hồ Long

Đáng lo ngại là người sau cai nghiện dù muốn thay đổi, muốn lao động và sống có ích nhưng lại gặp rào cản từ định kiến xã hội, khó tìm được việc làm, không có thu nhập ổn định và thiếu sự hỗ trợ và tiếp nhận của cộng đồng. Khi không có sinh kế, không có môi trường tốt, họ dễ mặc cảm, buông xuôi, tái nghiện và tiếp tục bị cuốn vào những nguy cơ vi phạm pháp luật.

Trong dự thảo Nghị quyết, Chương trình đã đề xuất các giải pháp hỗ trợ, song để thể hiện chính sách nhân văn của Đảng, Nhà nước, đại biểu Triệu Lệ Khánh đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung vào mục tiêu cụ thể: Tăng cường các giải pháp hỗ trợ người sau cai nghiện ma túy hòa nhập cộng đồng; tổ chức tư vấn, đào tạo nghề, giới thiệu việc làm, hỗ trợ phát triển kinh tế và tiếp cận các chính sách an sinh xã hội; khuyến khích các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh tiếp nhận, tạo việc làm cho người sau cai nghiện.

Cùng quan điểm, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị bổ sung các chỉ tiêu về tỷ lệ duy trì kết quả sau cai nghiện, tỷ lệ người sau cai nghiện được hỗ trợ học nghề, có việc làm và tái hòa nhập cộng đồng.

Đại biểu nêu rõ, nếu người sau cai trở về cộng đồng mà thiếu việc làm, sự đồng hành của xã hội thì nguy cơ tái nghiện là rất cao. Cai nghiện thành công phải giúp người lầm lỡ có đủ điều kiện sống ổn định, không quay lại với ma túy, qua đó, phòng ngừa tội phạm bền vững, giảm gánh nặng lâu dài cho gia đình và xã hội.

Với nguồn lực dự kiến trên 45.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2026 - 2030, các đại biểu nêu rõ, cử tri và nhân dân mong đợi ở Chương trình là những chuyển biến có thể cảm nhận được: ít tội phạm hơn, ít người nghiện mới hơn, nhiều người cai nghiện thành công hơn, trẻ em được bảo vệ tốt hơn và khu dân cư thật sự bình yên hơn.