Đất tái định cư bỏ trống, dân vạn chài cần đất lại không được vào

Khu tái định cư bỏ trống nhiều năm

Đi giữa khu tái định cư ở xóm Hưng Lam 1, xã Hưng Nguyên Nam, Nghệ An, dễ nhận thấy nhiều lô đất vẫn để trống. Những con đường được xây dựng, hạ tầng khu dân cư đã hình thành nhưng không khí khá vắng vẻ. 

Khu tái định cư này được UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt từ năm 2011, nhằm di dời khẩn cấp các hộ dân sống ngoài đê sông Lam, nơi thường xuyên đối mặt với ngập lụt, sạt lở.

Sau gần 5 năm hoàn thành, khu tái định cư vẫn khá vắng vẻ, 60 trong tổng số 100 lô đất chưa có người đăng ký. Ảnh Song Hoàng.

Theo thiết kế, khu tái định cư có 100 lô đất ở, mỗi lô rộng 315m², dành cho 100 hộ dân vùng ngập lụt và sạt lở phía ngoài đê. Thời điểm dự án được triển khai, chính quyền địa phương thông báo và có 100 hộ đăng ký di dời vào khu tái định cư. Nhưng dự án kéo dài nhiều năm do vướng nguồn vốn. Đến cuối năm 2021, khu tái định cư mới hoàn thành và được bàn giao cho địa phương.

Khi chính quyền thông báo người dân đến nhận đất, nhiều hộ trong danh sách ban đầu đã không còn nhu cầu. Ông Dư Văn Thủy là một trong số những người từng đăng ký di dời năm 2011. Khi ấy, nhà ông thường xuyên bị ngập, nền nhà thấp nên gia đình muốn chuyển vào phía trong đê để tránh lũ.

Thế nhưng chờ đợi quá lâu, không thấy dự án hoàn thành, ông Thủy quyết định xây lại nhà ở nơi cũ, đồng thời nâng nền cao thêm khoảng 1,3m. "Chờ lâu quá, cuối cùng tôi làm nhà mới rồi. Giờ vào khu tái định cư cũng không còn cần thiết nữa", ông Thủy nói.

Một số hộ vạn chài khác cũng đã lên bãi bồi dựng nhà tạm để ở. Ảnh Song Hoàng.

Ông Dư Văn Phong cũng từng đăng ký di dời nhưng sau đó từ chối nhận đất. Theo ông, gia đình đã ổn định cuộc sống, đất ngoài đê rộng, thuận lợi cho chăn nuôi. "Vào khu tái định cư thì phải trả lại đất ở chỗ cũ cho chính quyền. Vào trong đó đất ít, chúng tôi biết lấy gì sinh sống", ông Phong nói.

Theo ông Cao Anh Đức, Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên Nam, do dự án kéo dài quá lâu nên nhu cầu của người dân đã thay đổi. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã phải tổ chức lại việc bố trí người dân vào khu tái định cư.

Để giải quyết tình trạng khu tái định cư thưa người, xã đã kiến nghị và UBND tỉnh Nghệ An quyết định hỗ trợ mỗi hộ 40 triệu đồng để di dời nhà. Sau chính sách hỗ trợ này, có 40 hộ đăng ký vào khu tái định cư. Như vậy, 60 trong tổng số 100 lô đất vẫn chưa có người đăng ký ở.

Những mái nhà chòng chành bên sông Lam

Cách khu tái định cư khoảng 1,5km, 13 hộ dân vạn chài vẫn sống lênh đênh trên sông Lam, trong khi 60 lô đất tại đây chưa có người đăng ký ở.

Cách khu tái định cư còn 60 lô đất trống khoảng 1,5km, 13 hộ vạn chài vẫn lênh đênh trên sông Lam, mong có chỗ lên bờ. Ảnh Song Hoàng

Căn nhà nổi vừa là nơi ở, vừa là nơi mưu sinh của 5 người trong gia đình ông Nguyễn Hồng Vân trên sông Lam. Ảnh: Song Hoàng.

Ông Nguyễn Hồng Vân (64 tuổi) cho biết, gia đình sống hàng chục năm trên căn nhà nổi này. Vợ chồng ông có 8 người con, 6 người đã lập gia đình. Hiện căn nhà nhỏ trên sông vẫn là nơi ở của 5 người trong gia đình. "Lụt bão thì phải chạy. Nước lên đến đâu thì đẩy nhà đến đó, mà cũng không biết chạy đi đâu, chỉ nép vào mép bờ để tránh bị cuốn trôi", ông Vân nói.

Tuổi đã cao, nghề đánh bắt trên sông ngày càng khó khăn, ông Vân mong có một mảnh đất trên bờ để gia đình ổn định cuộc sống. Nhưng tiền mua đất là điều gia đình ông không thể xoay xở.

Cách đó không xa, anh Phạm Ngọc Hiệp (44 tuổi) cũng đang tìm cách xoay xở chỗ ở cho gia đình. Con thuyền nhỏ vốn là nơi sinh sống của 8 người nhưng nay đã hỏng. Anh Hiệp phải đưa thuyền lên bờ, rồi tận dụng một trạm điện bỏ hoang bên bãi bồi, quây tôn xung quanh làm chỗ trú ngụ.

Con thuyền được đưa lên bãi bồi, tận dụng làm nơi trú ngụ của gia đình anh Phạm Ngọc Hiệp. Ảnh: Song Hoàng.

Anh Hiệp không biết chữ. Cuộc sống của gia đình chủ yếu trông vào việc đánh bắt trên sông, bữa được bữa không. "Chúng tôi rất muốn có mảnh đất để dựng nhà cho con cái ở, nhưng mua thì không có tiền. Đánh cá bữa được bữa không, khổ lắm", anh Hiệp nói.

Một số hộ vạn chài khác cũng đã lên bãi bồi dựng nhà tạm để ở. Nhưng những căn nhà này chỉ cần một trận lũ lớn là nước có thể dâng đến mái. 

"Chúng tôi rất mong Nhà nước hỗ trợ đất ở phía trong đê. Nếu mua đất thì không biết đến khi nào mới có tiền", một người dân nói.

Nghịch lý nằm ở chỗ, những hộ dân vạn chài đang mong có đất để lên bờ lại sống cách khu tái định cư còn 60 lô trống không xa. Tuy nhiên, ông Cao Anh Đức cho biết, xã đã nắm được hoàn cảnh của các hộ dân vạn chài nhưng những hộ này không có hộ khẩu tại địa phương, chưa có đất ở và không thuộc nhóm đối tượng được bố trí đất tại khu tái định cư dành cho người dân vùng sạt lở. "Vì không thuộc đối tượng nên xã không thể cấp đất tại khu tái định cư này", ông Đức nói.