Đặt tên thôn, tổ dân phố khi sáp nhập: Giữ bản sắc, tăng đồng thuận

Phát huy kinh nghiệm đã có

Việc đặt tên thôn, tổ dân phố khi thực hiện sáp nhập được coi là “bài toán khó” vì mỗi tên thôn, tổ dân phố đều gắn bó mật thiết với ký ức, đời sống tinh thần của người dân. Vì vậy, việc này đòi hỏi sự dân chủ và thấu hiểu để tạo sự đồng thuận cao nhằm gìn giữ bản sắc văn hóa cộng đồng và sự gắn kết của người dân.

Một góc làng tranh Đông Hồ, phường Thuận Thành.

Bắc Ninh đã có kinh nghiệm từ quá trình sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm 2025. Việc đặt tên các xã, phường mới được nghiên cứu kỹ lưỡng, khoa học, nhận được sự đồng thuận cao của cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Theo đó, nhiều địa danh giàu giá trị lịch sử, văn hóa tiếp tục được giữ lại như phường Phù Khê - quê hương Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ, phường Tam Sơn - quê hương đồng chí Ngô Gia Tự, xã Yên Thế - địa danh gắn liền với cuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp của những người yêu nước do thủ lĩnh Đề Thám đứng đầu… Đây không đơn thuần là tên gọi hành chính mà còn là những "địa chỉ đỏ", chứa đựng niềm tự hào và ký ức của nhiều thế hệ.

Bên cạnh đó, một số đơn vị hành chính mới được đặt tên theo tên các huyện, thị xã, thành phố cũ như: Phường Từ Sơn, phường Bắc Giang, phường Việt Yên, phường Yên Dũng, xã Tiên Du, xã Yên Phong, xã Tân Yên... Cách làm này giúp lưu giữ những địa danh đã in đậm trong tâm thức cộng đồng.

Những kinh nghiệm từ việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã đã mở ra hướng tham khảo cho việc đặt tên thôn, tổ dân phố khi thực hiện sáp nhập. Bên cạnh đó, các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, tỉnh cũng đặt ra những nguyên tắc cụ thể về việc đặt tên, khu phố khi sáp nhập, làm căn cứ để các địa phương triển khai thực hiện đạt hiệu quả cao.

Theo đó, việc đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố phải phù hợp với truyền thống lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán; được Nhân dân đồng thuận; khuyến khích giữ gìn các địa danh truyền thống đã gắn bó ổn định, lâu dài với cộng đồng dân cư.

Phát huy dân chủ trong lựa chọn tên gọi mới

Thực hiện các văn bản chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh, các xã, phường trong tỉnh Bắc Ninh đã khẩn trương, tích cực triển khai các bước thực hiện việc sắp xếp thôn, tổ dân phố nhằm hoàn thành đúng tiến độ đề ra. Nhiều địa phương chủ động lựa chọn tên thôn, tổ dân phố mới một cách bài bản, khoa học.

Làng Viêm Xá (làng Diềm) gắn liền với truyền thuyết về thủy tổ Quan họ. Trong ảnh: Lễ hội truyền thống tổ dân phố Viêm Xá, phường Kinh Bắc.

Đồng chí Bùi Thanh Hương, Bí thư Đảng ủy xã Chi Lăng cho biết: Đảng ủy xã thành lập Ban chỉ đạo triển khai thực hiện sắp xếp các thôn. Ban Thường vụ Đảng ủy họp cho ý kiến, sau đó Ban Chấp hành tổ chức phiên sinh hoạt chuyên đề với thành phần mở rộng.

Bên cạnh rà soát các tiêu chí, dự kiến các thôn sáp nhập, phiên họp Ban chấp hành mở rộng còn bàn kỹ về việc đặt tên các thôn mới. Trong đó, các tên cổ, có từ lâu đời, gắn liền với truyền thống văn hóa của Nhân dân địa phương được đề xuất ưu tiên sử dụng. Xã cũng đã mở hội nghị cán bộ chủ chốt, hội nghị quân dân chính các thôn để bàn thảo về nội dung này nhằm đạt đồng thuận cao.

Trước ngày 28/5, các xã, phường trong toàn tỉnh đã hoàn thành việc rà soát thực trạng, dự kiến phương án sắp xếp các thôn, tổ dân phố và gửi báo cáo về Sở Nội vụ theo đúng tinh thần chỉ đạo tại Công văn số 2320/SNV-XDCQ ngày 21/5/2026.

Phường Yên Dũng tổ chức một cuộc hội thảo riêng về phương án sắp xếp các tổ dân phố. Nhiều cán bộ lãnh đạo qua các thời kỳ cùng đại diện các địa phương trước sáp nhập đã tham gia đóng góp ý kiến.

Trong đó, nguyên tắc đặt tên các tổ dân phố được thống nhất theo hướng ưu tiên những tên gọi gắn với lịch sử, văn hóa địa phương, nhiều cái tên thân thuộc đã được đề xuất lựa chọn, như Neo, Tân An, Nham Sơn, Yên Lư, Yên Ninh, Yên Hồng... thay cho những tên gọi đánh số cơ học.

Tương tự, tại xã Tiên Du có 3 thôn không đạt tiêu chuẩn, thuộc diện sáp nhập, trong đó thôn Duệ Nam và thôn Đình Cả dự kiến sáp nhập làm một. Đây là 2 thôn vốn thuộc xã Nội Duệ trước kia. Nay xã Tiên Du dự kiến phương án đặt tên thôn mới sáp nhập từ 2 thôn này là Nội Duệ.

Nhiều năm làm công tác nghiên cứu văn hóa dân gian, ông Nguyễn Quang Khải, nguyên Phó Giám đốc Sở Nội vụ cho rằng: “Mỗi thôn, khu phố đều có phong tục, tập quán, nếp sống riêng. Việc sáp nhập cần tính toán kỹ để bảo đảm yếu tố tương đồng về phong tục tập quán, truyền thống văn hóa. Trong việc đặt tên thôn, tổ dân phố cần cố gắng giữ gìn bản sắc văn hóa của từng nơi. Một trong những giải pháp là lấy tên chung mà thôn, tổ dân phố nào cũng thấy có mình trong đó”.

Mỗi tên gọi được lựa chọn hôm nay sẽ không chỉ xuất hiện trên bản đồ hành chính mà còn đi cùng nhiều thế hệ người dân trong tương lai. Vì vậy, đặt tên thôn, tổ dân phố khi sắp xếp cần được thực hiện với tinh thần tôn trọng lịch sử, phát huy dân chủ và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của cộng đồng. Qua đó, tạo sự đồng thuận xã hội để người dân có động lực phấn đấu, kiến thiết quê hương ngày càng giàu đẹp hơn.