Dấu ấn ASEAN tại Nam Phi: Cơ hội và bài học từ Cảng Cửa ngõ Durban

Thông tin thực tế từ dự án DGT là nguồn tham chiếu thiết thực để Việt Nam, các nước thành viên hỗ trợ doanh nghiệp hoạch định chiến lược đầu tư bài bản, hiệu quả hơn vào thị trường miền Nam châu Phi.

Các đại biểu khối ASEAN tìm hiểu thực tế hoạt động khai thác, luân chuyển hàng hóa và hệ thống hậu cần tại Cảng container Durban - dự án đối tác công tư (PPP) hạ tầng quy mô lớn đầu tiên của Nam Phi. (Ảnh: Đặng Huyền/TTXVN)

Các đại biểu khối ASEAN tìm hiểu thực tế hoạt động khai thác, luân chuyển hàng hóa và hệ thống hậu cần tại Cảng container Durban - dự án đối tác công tư (PPP) hạ tầng quy mô lớn đầu tiên của Nam Phi. (Ảnh: Đặng Huyền/TTXVN)

Ngày 18/11, tiếp nối chương trình công tác tại tỉnh KwaZulu-Natal (KZN), phái đoàn Ủy ban ASEAN tại Pretoria (APC) - trong đó có đoàn công tác Việt Nam do Đại sứ Nguyễn Trọng Kiên dẫn đầu - đã trực tiếp khảo sát Cầu tàu số 2 (Pier 2) thuộc cảng container Durban (nay là Cảng Cửa ngõ Durban-DGT) và làm việc với đại diện Tập đoàn Dịch vụ cảng container quốc tế (ICTSI) cùng Tập đoàn vận tải nhà nước Transnet.

Theo phóng viên TTXVN tại Nam Phi, chuyến thực địa nhằm tìm hiểu mô hình quản trị, hậu cần của dự án đối tác công tư (PPP) hạ tầng quy mô lớn đầu tiên tại Nam Phi, đồng thời thúc đẩy đối thoại kinh tế về chuỗi cung ứng và củng cố quan hệ thương mại giữa khối ASEAN với Nam Phi.

Dấu mốc tiên phong và thành tựu chung của khối ASEAN

Nằm ở vị trí chiến lược của khu vực, Cảng Cửa ngõ Durban (tiền thân là DCT2) hiện xử lý tới 46% tổng sản lượng container của cả nước, đóng vai trò là cửa ngõ hàng hải then chốt không chỉ cho Nam Phi mà còn cho các quốc gia không giáp biển ở miền Nam châu Phi như Zambia, Zimbabwe và khu vực phía Đông Cộng hòa Dân chủ Congo.

Việc Tập đoàn Dịch vụ cảng container quốc tế - nhà khai thác cảng độc lập lớn nhất thế giới đến từ Philippines-vượt qua nhiều đối thủ để liên doanh cùng Transnet vận hành bến cảng này trong thời hạn 25 năm được đánh giá là một dấu mốc quan trọng.

Tại buổi làm việc, đại diện các nhà ngoại giao ASEAN đánh giá cao việc một doanh nghiệp Đông Nam Á đảm nhận vai trò tiên phong tại dự án hạ tầng trọng điểm này. Đây là thành tựu chung, góp phần nâng tầm vị thế và dấu ấn kinh tế của cả khối ASEAN tại tỉnh KwaZulu-Natal nói riêng và Nam Phi nói chung.

Đại diện Tập đoàn Dịch vụ cảng container quốc tế và Tập đoàn vận tải nhà nước Transnet trao đổi với phái đoàn Ủy ban ASEAN về mô hình quản trị cảng biển và giải pháp tối ưu hóa chuỗi cung ứng. (Ảnh: Đặng Huyền/TTXVN)

Đại diện Tập đoàn Dịch vụ cảng container quốc tế và Tập đoàn vận tải nhà nước Transnet trao đổi với phái đoàn Ủy ban ASEAN về mô hình quản trị cảng biển và giải pháp tối ưu hóa chuỗi cung ứng. (Ảnh: Đặng Huyền/TTXVN)

Theo cấu trúc liên doanh, dù Transnet nắm giữ cổ phần chi phối, Tập đoàn Dịch vụ cảng container quốc tế trực tiếp đảm trách toàn bộ quyền điều hành, quản trị hoạt động. Đáng chú ý, để vận hành tổ hợp cảng quy mô lớn với khoảng 2.200 nhân sự, phía Tập đoàn Dịch vụ cảng container quốc tế chỉ bố trí đội ngũ quản lý nòng cốt tinh gọn gồm 17 chuyên gia, kết hợp giữa nhân sự quốc tế và bản địa.

Nhằm đánh giá toàn diện các khía cạnh hành chính, vận hành và hậu cần để làm cơ sở thúc đẩy hợp tác thương mại, các Đại sứ và Trưởng cơ quan đại diện ASEAN đã trao đổi thẳng thắn về cơ chế phân bổ rủi ro tài chính, nghĩa vụ đầu tư vốn trong tương lai, cũng như các vấn đề cần sự phê duyệt của Transnet. Đoàn công tác cũng tìm hiểu kỹ về quản trị nhân sự, quyền tuyển dụng, đào tạo và kỷ luật lao động…

Đánh giá về nỗ lực của doanh nghiệp ASEAN trong bối cảnh kinh tế-xã hội đặc thù tại nước sở tại, đoàn ngoại giao ASEAN nhận định Nam Phi vẫn đang trong quá trình chuyển đổi sâu rộng từ năm 1994 đến nay, đặc biệt với các mô hình hợp tác công tư - vốn được địa phương gọi là "Sự tham gia của khu vực tư nhân" (PSP).

Do đó, Tập đoàn Dịch vụ cảng container quốc tế đang đóng vai trò "người mở đường," giúp cộng đồng doanh nghiệp ASEAN và chính quyền Nam Phi tìm được tiếng nói chung trong hiện đại hóa hạ tầng logistics.

"Phẫu thuật tim hở" để hiện đại hóa và giành lại thị phần

Đại diện DGT cho biết quá trình cải tổ bến cảng hiện bước sang tháng thứ 10 kể từ khi tiếp nhận, trong đó 6 tháng đầu tập trung cho công tác bàn giao. Ban lãnh đạo Tập đoàn Dịch vụ cảng container quốc tế ví việc vừa duy trì hoạt động thông suốt, vừa đầu tư thay đổi cấu trúc sâu rộng tại Cầu tàu số 2 giống như một ca "phẫu thuật tim hở."

Cụ thể, hệ điều hành cảng cốt lõi đã chính thức đi vào hoạt động từ ngày 15/8, mở đường cho việc nâng cấp đồng bộ hệ thống cổng ra vào tự động, công nghệ nhận diện ký tự quang học và hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp. Thay vì tự động hóa hoàn toàn, DGT lựa chọn ứng dụng công nghệ theo lộ trình nhằm tối ưu hóa năng suất của đội ngũ lao động hiện hữu.

Mục tiêu chiến lược của dự án là khôi phục vị thế của Cảng Durban. Từ mức 2,3-2,5 triệu TEU/năm trước đây, sản lượng của cảng đã giảm xuống khoảng 1,7 triệu TEU do ách tắc kéo dài, khiến một phần thị phần rơi vào tay các cảng lân cận như Maputo của Mozambique, Dar es Salaam của Tanzania hay Walvis Bay của Namibia.

Tuy nhiên, với lợi thế thương mại xuất-nhập khẩu cân bằng ở tỷ lệ 50/50 giúp giảm thiểu tình trạng container rỗng, lãnh đạo DGT bày tỏ tin tưởng vào khả năng giành lại thị phần.

Bài học thực tiễn và tầm nhìn kết nối ASEAN-Nam Phi

Phiên đối thoại cũng mang lại cho đoàn công tác ASEAN và Việt Nam nhiều bài học thực tiễn giá trị về môi trường kinh doanh tại Nam Phi. Lãnh đạo Tập đoàn Dịch vụ cảng container quốc tế chia sẻ thẳng thắn về hành trình đấu thầu kéo dài gần 4 năm (gồm 17 tháng xét duyệt và khoảng 1 năm xử lý tranh chấp pháp lý với hãng tàu Maersk), cấu trúc pháp lý phức tạp với 9 thỏa thuận riêng biệt, cũng như việc đồng thời làm việc với Transnet trong nhiều vai trò đan xen (đối tác cổ đông, cơ quan chủ quản, nhà quản lý và đối thủ cạnh tranh).

Bên cạnh đó, nhà đầu tư nước ngoài cần chuẩn bị kỹ để tuân thủ Chính sách Trao quyền kinh tế cho người da đen (B-BBEE), xử lý các thủ tục hành chính phức tạp, kéo dài (như thị thực, kiểm soát ngoại hối) và duy trì quan hệ hài hòa với các tổ chức công đoàn có tầm ảnh hưởng lớn.

Các thành viên APC đánh giá cao sự cởi mở của Tập đoàn Dịch vụ cảng container quốc tế và Transnet, đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục thúc đẩy các kênh đối thoại kinh tế giữa ASEAN với Chính phủ Nam Phi, Transnet và cộng đồng doanh nghiệp địa phương trong lĩnh vực chuỗi cung ứng và logistics.

Những thông tin thực tế từ dự án DGT không chỉ góp phần gia tăng dấu ấn ngoại giao-kinh tế của ASEAN tại KwaZulu-Natal, mà còn là nguồn tham chiếu thiết thực để Việt Nam và các nước thành viên hỗ trợ doanh nghiệp hoạch định chiến lược đầu tư bài bản, hiệu quả hơn vào thị trường miền Nam châu Phi./.

(TTXVN/Vietnam+)

Nguồn VietnamPlus: https://www.vietnamplus.vn/dau-an-asean-tai-nam-phi-co-hoi-va-bai-hoc-tu-cang-cua-ngo-durban-post1149433.vnp