Dấu ấn Bác Hồ giữa lòng miền Tây nước Pháp - Mối lương duyên lịch sử

Biển tên Đại lộ Hồ Chí Minh ở thành phố Lanester, vùng Bretagne ở Tây Bắc nước Pháp.

Bên cạnh những địa danh nổi tiếng ấy, trên đất nước hình lục lăng này vẫn còn tồn tại những dấu ấn ít được biết đến hơn, nhưng mang nhiều ý nghĩa đặc biệt: những con đường, quảng trường mang tên Hồ Chí Minh.

Đó không chỉ là những địa danh đơn thuần, mà còn thể hiện sự trân trọng và tình cảm mà người dân Pháp dành cho vị Anh hùng giải phóng dân tộc, Nhà văn hóa kiệt xuất của Việt Nam. Đại lộ Hồ Chí Minh ở thành phố Lanester, thuộc Cộng đồng đô thị Lorient, tỉnh Morbihan, vùng Bretagne ở Tây Bắc nước Pháp là một trong những dấu ấn như thế.

Trò chuyện với phóng viên TTXVN tại Pháp trong một ngày giữa tháng 5, bác sĩ nhi khoa người Pháp Gildas Tréguier, người đã có hơn 30 năm gắn bó với Việt Nam trong lĩnh vực hợp tác y tế và hiện là Tổng thư ký Liên đoàn Y tế Pháp - Việt (FSFV) cho biết, đại lộ Hồ Chí Minh không chỉ đơn thuần là tên một con đường, mà còn phản ánh mối liên hệ lịch sử và tình cảm đặc biệt giữa vùng Lorient với Việt Nam.

Theo ông, việc một địa phương ở vùng này đặt tên đại lộ theo tên Chủ tịch Hồ Chí Minh cho thấy dấu ấn sâu đậm mà Việt Nam cũng như vị lãnh tụ của dân tộc Việt Nam đã để lại trong ký ức và đời sống chính trị, văn hóa của địa phương này qua nhiều thế hệ.

Lanester từng là thành phố do đảng Cộng sản Pháp lãnh đạo trong nhiều thập kỷ. Trong ký ức chính trị của địa phương, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn được xem là một trong những nhân vật tiêu biểu của phong trào cộng sản quốc tế, đặc biệt sau dấu mốc tham dự Đại hội Tours năm 1920 – sự kiện đặt nền móng cho sự ra đời của đảng Cộng sản Pháp.

Ông Tréguier cho hay, đại lộ này trước hết là lời tri ân đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, tuy nhiên theo ông, mối liên hệ giữa vùng Lorient với Việt Nam còn sâu xa hơn nhiều so với ý nghĩa chính trị. Ngay chính tên gọi “Lorient” cũng bắt nguồn từ chữ “L’Orient”, tức phương Đông. Thành phố cảng này được Công ty Đông Ấn thành lập năm 1666 nhằm phát triển giao thương với châu Á.

Đoạn đầu của Đại lộ Hồ Chí Minh ở thành phố Lanester, vùng Bretagne ở Tây Bắc nước Pháp.

Trong suốt giai đoạn từ thế kỷ XVII đến cuối thế kỷ XVIII, phần lớn người Pháp đi Viễn Đông đều khởi hành từ Lorient. Một dấu mốc lịch sử đặc biệt trong mối liên hệ giữa vùng Lorient với Việt Nam diễn ra vào ngày 7/2/1787, khi một linh mục người Pháp đưa Hoàng tử Cảnh – con trai của Nguyễn Ánh, người sau này trở thành Hoàng đế Gia Long – cập cảng Lorient. Ông Tréguier cho biết, thêm Hoàng tử Cảnh đã cập cảng Lorient và sau đó cũng rời Lorient để trở về Việt Nam.

Theo ông Tréguier, trong suốt nhiều thế kỷ, các thủy thủ, thương nhân, giáo sĩ và binh lính Pháp trên đường tới Đông Dương đều đi qua Lorient. Chính lịch sử hàng hải ấy khiến Việt Nam từ lâu đã hiện diện trong ký ức của người dân Bretagne như một phần của “phương Đông xa xôi”.

Ông chia sẻ: “Trong tâm thức của người Bretagne luôn tồn tại mối liên hệ rất mạnh giữa Lorient và phương Đông, mà Việt Nam là một phần đặc biệt”. Mối liên hệ ấy không chỉ tồn tại trong lịch sử hàng hải hay giao thương mà còn hiện diện qua số phận con người. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, nhiều lao động Việt Nam đã bị đưa sang Pháp làm việc trong các nhà máy sản xuất vũ khí. Tại Lorient và Lanester, hàng chục thanh niên Việt Nam từng làm việc tại một xưởng sản xuất thuốc súng trong điều kiện nguy hiểm.

Khoảng 10 năm trước, trong một sự kiện về Việt Nam tại Lanester, nhiều phụ nữ lớn tuổi vẫn xúc động nhớ lại hình ảnh những thanh niên người Việt chăm chỉ năm xưa. Một cụ bà kể rằng đến nay bà vẫn nhớ “tiếng guốc gỗ của họ vang trên những con đường lát đá ở Lanester”.

Đại lộ Hồ Chí Minh ở thành phố Lanester, vùng Bretagne ở Tây Bắc nước Pháp.

Cũng theo bác sĩ Tréguier, dấu ấn Việt Nam còn hiện diện ngay tại nghĩa trang Lorient, nơi hiện vẫn còn phần mộ của hai phụ nữ Việt Nam – vợ của Jean-Baptiste Chaigneau và Philippe Vannier, hai sĩ quan hải quân Pháp từng phục vụ tại triều đình Huế dưới thời vua Gia Long. Sau nhiều năm sống ở Việt Nam, lấy vợ Việt Nam và làm quan trong triều đình nhà Nguyễn, họ trở về Lorient vào năm 1824 cùng các phu nhân người Việt. “Có lẽ đó là những phụ nữ Việt Nam đầu tiên sinh sống lâu dài trên đất Pháp”.

Theo vị bác sĩ người Pháp, tất cả những lớp ký ức lịch sử ấy đã khiến Lanester nói riêng, vùng Lorient nói chung luôn mang trong mình một phần ký ức gắn với Việt Nam. Vì thế, sự hiện diện của đại lộ Hồ Chí Minh hôm nay không phải là điều ngẫu nhiên, mà là sự tiếp nối của một mối liên hệ lịch sử, văn hóa và con người đã kéo dài suốt hàng trăm năm giữa vùng đất Bretagne với Việt Nam.