Dấu hiệu bạn bị người yêu thao túng tâm lý

Tổn thương về mặt cảm xúc thường âm thầm và dễ bị bỏ qua. Ảnh: Cromwell Ken/Pexels.

Nhiều người mặc định mối quan hệ của mình lành mạnh chỉ vì họ cảm thấy an toàn về mặt thể chất bên cạnh người yêu/bạn đời. Nhưng dù không phải lo lắng về bạo lực hay hành vi gây hấn, họ vẫn có thể đang bỏ qua những tổn thương âm thầm hơn. Đó là tổn thương về mặt cảm xúc.

Chuyên gia tâm lý lâm sàng Kat Grassetti, Giám đốc chuyên môn tại Trung tâm chăm sóc sức khỏe tâm thần và phục hồi Monima (Mỹ), chỉ ra một mối quan hệ có thể đang thiếu an toàn về cảm xúc khi có dấu hiệu đối phương dùng chính điểm yếu của bạn thành "vũ khí" để chống lại bạn, theo VICE.

Lợi dụng điểm yếu gây tổn thương

Khi cảm thấy an toàn về mặt cảm xúc với người yêu/bạn đời, chúng ta thường sẵn sàng chia sẻ những bí mật sâu kín nhất, nỗi lo, sự bất an hay cả tổn thương từng trải qua.

Nhưng trong một mối quan hệ thiếu an toàn, chính những điều bạn từng tin tưởng kể cho đối phương lại có thể bị sử dụng để làm tổn thương bạn.

“Hãy chú ý nếu những nỗi sợ riêng tư, mặc cảm, bất an hoặc trải nghiệm đau đớn mà bạn từng tin tưởng chia sẻ bị họ đem ra làm vũ khí trong các cuộc xung đột. Một người bạn đời tốt sẽ bảo vệ những điều bạn chia sẻ về bản thân, thay vì sử dụng chúng để gây tổn thương cho bạn”, chuyên gia tâm lý lâm sàng Kat Grassetti nói.

Đây cũng là vấn đề được đặt ra trong cuốn Thao túng tâm lý trong tình yêu của Michelle Moore. Ngược đãi thể chất là điều rất dễ nhận ra với những dấu hiệu hữu hình và rõ ràng. Nhưng sự hành hạ về tình cảm lại không dễ nhận biết như thế, nhất là với chính những người trong cuộc.

Tác giả/Tác phẩm

Thao túng tâm lý trong tình yêu (tựa gốc: Why Do You Do This?: How to Recognize and Respond to Emotional Blackmail, Verbal Abuse, and Codependent Relationship Patterns)

Tác giả: Michelle Moore · Xuất bản: 2022 · NXB Thanh Niên

Cuốn sách tập trung vào những kiểu hành vi trong quan hệ tình cảm có thể khiến một người dần đánh mất sự tự tin, khả năng tự quyết và cảm giác an toàn về mặt cảm xúc. Thay vì chỉ đề cập đến những biểu hiện kiểm soát dễ nhận thấy, tác phẩm đi sâu vào các hình thức tinh vi hơn như "tống tiền" cảm xúc, bạo hành bằng lời nói, thao túng, đổ lỗi và những kiểu quan hệ đồng phụ thuộc. Qua việc nhận diện những dấu hiệu này, tác giả hướng người đọc đến việc thiết lập ranh giới, nhìn nhận lại nhu cầu của bản thân và xây dựng những mối quan hệ dựa trên sự tôn trọng thay vì kiểm soát.

Nếu luôn cảm thấy mình thua kém, chẳng có giá trị gì, đầy mặc cảm tội lỗi và sẽ trở nên vô dụng nếu như chia tay với người yêu/bạn đời, vậy thì bạn đang ở trong một mối quan hệ bị ngược đãi về cảm xúc và tinh thần.

Điểm đáng lưu ý là sự thao túng không nhất thiết bắt đầu bằng một hành động cực đoan. Nó có thể khởi đầu từ những câu nói tưởng như chỉ là lời nhận xét trong lúc cãi nhau: “Em lúc nào cũng nhạy cảm như vậy”, “Anh biết em sợ bị bỏ rơi nên mới làm thế”, hay “Không có anh thì chẳng ai chịu được em”.

Khi một người biết chính xác điều gì khiến bạn tổn thương và liên tục sử dụng thông tin đó để khiến bạn nhượng bộ, vấn đề không còn đơn thuần là một cuộc tranh cãi.

Những dấu hiệu khác

Bên cạnh việc lợi dụng điểm yếu để tấn công bạn, những dấu hiệu sau cũng cho thấy bạn có thể đang ở trong một mối quan hệ thiếu an toàn về mặt cảm xúc.

Bạn sợ phải nói ra quan điểm bất đồng: Dù hai người có hòa hợp đến đâu, bất đồng quan điểm đôi khi vẫn là điều không thể tránh khỏi. Trong một mối quan hệ lành mạnh, mỗi người cần cảm thấy đủ thoải mái để bày tỏ suy nghĩ, quan điểm và những điều mình mong muốn.

Chuyên gia Kat Grassetti cho biết nếu việc đưa ra ý kiến trái chiều thường dẫn đến những phản ứng tiêu cực như tức giận, chế giễu hoặc trả đũa, người trong cuộc có thể chọn im lặng chỉ để tránh phải đối mặt với những hậu quả đó.

Họ khiến bạn nghi ngờ chính mình: Trong một mối quan hệ thiếu an toàn về mặt cảm xúc, bạn đời có thể liên tục phủ nhận trải nghiệm của bạn, đặt nghi vấn về những gì bạn đã chứng kiến hoặc khiến bạn dần nghi ngờ cách mình nhìn nhận sự việc.

Khi điều này diễn ra nhiều lần, người trong cuộc có thể dần mất niềm tin vào khả năng phán đoán của chính mình và chỉ còn dựa vào lời giải thích của đối phương để xác định điều gì thực sự đã xảy ra.

Tình cảm chỉ được trao khi có điều kiện: Một số người trong mối quan hệ thiếu an toàn về mặt cảm xúc biến sự quan tâm, yêu thương thành phần thưởng mà đối phương phải xứng đáng mới nhận được, thay vì coi đó là sự thể hiện tự nhiên của tình yêu, sự quan tâm và gắn kết.

Khi ở bên một người như vậy, bạn có thể bắt đầu kiểm duyệt những suy nghĩ và cảm xúc thật của mình. Bạn không dám nói ra điều khiến mình khó chịu vì sợ bị từ chối, lạnh nhạt hoặc mất đi tình cảm mà bản thân đang khao khát.

Một mối quan hệ lành mạnh không đòi hỏi một người phải trở nên nhỏ bé hơn để người còn lại cảm thấy mình được yêu. Ảnh: Kenzhar Sharap/Pexels.

Phớt lờ ranh giới của bạn: Ranh giới cá nhân giúp mỗi người bảo vệ sự an toàn của mình. Khi một người bạn đời chủ động vượt qua các ranh giới đó hoặc liên tục phản đối, gây sức ép để bạn phải thay đổi giới hạn đã đặt ra, điều này có thể cho thấy sự thiếu tôn trọng.

Nếu không được giải quyết, kiểu tương tác này có thể nhanh chóng đẩy mối quan hệ vào trạng thái thiếu an toàn về cảm xúc, thậm chí là cả về thể chất.

Cuốn sách Thao túng tâm lý trong tình yêu sẽ giúp bạn nhận ra các kiểu thao túng và lạm dụng tình cảm phổ biến nhất, thông qua câu chuyện đời thực của chính tác giả và những điều cô biết được khi gặp mặt những nạn nhân khác.

Lời khuyên của các cá nhân đã trải qua tổn thương sẽ giúp bạn không còn lạc lối, để có thể tìm đến sự giải thoát và tự do. Khi có thể giữ mình tỉnh táo trước những hành vi thao túng, bạn không những thoát ra được tình trạng khổ sở, mà còn có thể từng bước phục hồi, để một lần nữa trở nên độc lập, tự tin, khỏe khoắn và nắm quyền làm chủ cuộc đời của mình.

Một mối quan hệ lành mạnh không đòi hỏi một người phải trở nên nhỏ bé hơn để người còn lại cảm thấy mình được yêu.