Đâu là chìa khóa để Lâm Đồng bứt tốc vốn đầu tư công cuối năm

Lãnh đạo tỉnh kiểm tra công tác GPMB cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc

Nhóm dự án lớn giải ngân chậm

Tính đến cuối tháng 9, Lâm Đồng giải ngân khoảng 10.792 tỉ đồng, gần 55% kế hoạch. Tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, kể cả nguồn vốn năm 2025 kéo dài sang năm nay, là hơn 20.115 tỉ đồng. Tiến độ giải ngân giữa các nhóm đơn vị không đồng đều. Cụ thể, các xã, phường, đặc khu dẫn đầu tỷ lệ giải ngân với gần 64%; còn các sở, ban, ngành đạt hơn 56,8%. Trong khi đó, các ban quản lý dự án (QLDA), nơi được giao nhiều công trình lớn, mới đạt 47,56%.

3 ban QLDA cấp tỉnh và 28 ban QLDA khu vực được giao 10.585 tỉ đồng, chiếm 51,35% vốn toàn tỉnh. Riêng các dự án cao tốc chiếm khoảng 34% tổng kế hoạch vốn, nên tiến độ nhóm này tác động trực tiếp đến kết quả chung. Theo báo cáo, đến cuối tháng 9, cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc giải ngân 930/1.483 tỉ đồng, đạt 62,7%. Cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương giải ngân 504/950 tỉ đồng, đạt 53,6%.

Ông Lê Ngọc Tiến - Giám đốc Sở Tài chính cho rằng, nguyên nhân chậm là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố: giải phóng mặt bằng (GPMB), tái định cư, thủ tục đầu tư, thiếu vật liệu và năng lực của một bộ phận nhà thầu. Theo ông, công trình càng lớn thì càng khó bứt tốc trong thời gian ngắn.

Tháo dỡ, GPMB cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương

Giải phóng mặt bằng, thủ tục và vật liệu vẫn là những điểm nghẽn

Ông Huỳnh Văn Minh - Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh cho biết, tiến độ GPMB của 2 dự án cao tốc chưa đáp ứng yêu cầu. Theo ông, đơn vị đang đẩy nhanh thẩm định hồ sơ bồi thường và phối hợp với địa phương vận động người dân bàn giao mặt bằng. Dự án Cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc dài 66 km, trong đó 55 km đi qua Lâm Đồng, tổng vốn 18.002 tỉ đồng. Khoảng 33 km của tuyến đi qua đất rừng, nơi thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất kéo dài. Đến nay, mặt bằng mới bàn giao khoảng 19%, tức 76,6/401 ha. Với tỷ lệ này, nhà thầu khó triển khai thi công đồng loạt trong năm.

Tuyến Bảo Lộc - Liên Khương có tiến độ khá hơn. Dự án đã điều chỉnh chủ trương đầu tư lên quy mô 4 làn xe, tổng vốn khoảng 18.945 tỉ đồng. Điểm sáng về GPMB của tuyến này là xã Đức Trọng. Theo ông Trần Quang Trung, đại diện cơ quan phát triển quỹ đất tại Đức Trọng, đoạn qua xã dài 10,33 km đã kiểm đếm đủ 334/334 hồ sơ, với 66,96 ha thu hồi của hộ gia đình, cá nhân. Đến ngày 13/10, mặt bằng bàn giao đạt gần 98%. Tuy nhiên, phần còn lại là những trường hợp khó. Có 3 hộ chưa nhận tiền và chưa bàn giao mặt bằng. Có 3 hộ nằm trong phạm vi lộ giới, không được phê duyệt bồi thường (0 đồng), cũng chưa bàn giao...

Với vật liệu, tình trạng thiếu cát, đá, đất san lấp và giá tăng khiến nhà thầu khó đẩy nhanh thi công dù mặt bằng đã có. UBND tỉnh đã có chỉ đạo tháo gỡ, yêu cầu nâng công suất các mỏ hiện có, đẩy nhanh cấp phép mỏ mới và ưu tiên vật liệu cho dự án trọng điểm.

Ở nhóm dự án do Sở Xây dựng làm chủ đầu tư, 3 dự án giải ngân 30,471/41,883 tỉ đồng, đạt 72,75%, cao hơn cam kết 0,75 điểm phần trăm tính đến đầu tháng 10/2026. Tuy vậy, nhóm vốn nâng cấp, khắc phục thiên tai và bảo trì đường bộ mới đạt 55%, tức 435,535/792,737 tỉ đồng. Nguyên nhân là vốn được phân bổ muộn vào tháng 4 và tháng 5, khi mùa mưa bão bắt đầu và kéo dài mãi đến nay. Để đạt cam kết 100%, nhóm này còn khoảng 357,2 tỉ đồng phải giải ngân trong 3 tháng còn lại. Theo tính toán, nhịp giải ngân phải tăng khoảng 2,5 lần so với bình quân chín tháng đầu năm.

Thi công cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc

Giao việc cụ thể cho chủ đầu tư, địa phương và các sở, ngành

Để đạt mục tiêu cuối năm, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mười đã giao nhiệm vụ cho từng cấp. Chủ tịch UBND xã, phường trực tiếp chỉ đạo GPMB, bảo đảm nơi ở và sinh kế cho người dân bị ảnh hưởng. Chủ đầu tư bám sát công trường, yêu cầu nhà thầu tăng nhân lực, máy móc và thi công bù khi thời tiết thuận lợi. Các sở, ngành phụ trách cấp phép mỏ, thẩm định bồi thường và điều hành vốn.

Tại buổi làm việc với các chủ đầu tư dự án trọng điểm, đồng chí Y Thanh Hà Niê Kđăm - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh cũng đã yêu cầu tập trung nguồn lực, không để chậm trễ đầu tư công ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng của tỉnh.

Mốc 30/10 được đặt ra cho công tác GPMB cho thấy sự quyết tâm của UBND tỉnh, đồng thời cũng là mốc xem xét để biết các dự án có kịp thi công trong năm hay không. Khi các dự án chiếm tỷ lệ vốn, tiến độ GPMB nhiều khả năng quyết định kết quả giải ngân chung. Nếu mặt bằng trễ hạn, mưa bão và thiếu vật liệu kéo dài, việc điều chuyển vốn từ dự án chậm sang dự án hấp thụ tốt hơn sẽ khó tránh khỏi.