Đầu năm, người dân Hà Nội đi lễ chùa, xin chữ đầu xuân

Xin may mắn đầu xuân

Xin chữ, cho chữ là một phong tục truyền thống đã có từ lâu đời mỗi dịp Tết đến, xuân về của người Việt Nam. Theo quan niệm dân gian, việc xin chữ đầu năm từ những ông đồ thể hiện sự tôn sư trọng đạo, tinh thần hiếu học cũng như ước muốn xin cái thanh tao, học giỏi, may mắn của thầy đồ.

Nhiều bạn học sinh nhỏ tuổi đi xin chữ đầu xuân. Ảnh: Thanh Bình

Chia sẻ với phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân, nhà nghiên cứu văn hóa Phạm Vũ Lộc (Viện Hàn lâm Khoa học Công nghệ Việt Nam) cho biết: tục xin chữ đầu năm mới bắt nguồn từ tinh thần hiếu học, trọng chữ nghĩa. Trước đây, để xin chữ đầu năm, người xin chữ sẽ chuẩn bị một lễ nhỏ, gồm chè thuốc, cau, trầu mang đến nhà thầy đồ. Tùy vào nguyện vọng, mong muốn của người xin chữ, thầy đồ sẽ viết chữ thích hợp. Người cho chữ phải là những người giỏi giang trong vùng, là nho sĩ hoặc đỗ tú tài trong các cuộc thi do nhà vua tổ chức. Ngày nay, tục xin chữ ngày đầu xuân không còn quá cầu kỳ như trước. Ngoài việc xin chữ thư pháp như xưa, nhiều người cũng xin những nét chữ Quốc Ngữ hiện đại theo lối thư pháp.

Có dịp gặp gỡ nhà thư pháp Nguyễn Văn Tư, một trong 35 thầy đồ tham gia Hội chữ Xuân Bính Ngọ 2026 đang diễn ra tại không gian Hồ Văn, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (TP. Hà Nội), ông cho biết: đa số người đến mua giấy xin chữ có thói quen đầu xuân đến xin chữ với mong muốn có được sự an lành, may mắn, thành công, đỗ đạt, con cái đầy nhà. Bên cạnh đó là các bạn học sinh, sinh viên xin chữ cầu về học hành, thi cử được đỗ đạt, công thành, danh toại. Bên cạnh đó, việc xin chữ đầu xuân được người xin chữ mang về để treo trang trí nhà cửa, trưng diện ngày Tết đầu xuân… Người xin chữ vừa mong được phúc của người cho chữ, vừa mong xin được chữ đúng với tâm nguyện phấn đấu của gia đình, bản thân. Thông qua việc mua giấy xin chữ, những ước vọng tốt đẹp của người mua sẽ được thể hiện qua những tác phẩm của thầy đồ.

Ông đồ Kiều Quốc Khánh viết chữ theo phong cách Quốc ngữ

Những năm trở lại đây, ngoài viết chữ Hán, còn có chữ Quốc ngữ. Mỗi người một xếp giấy, vài chiếc bút lông và nghiên mài mực, sẵn sàng cho những người xin chữ. Là một trong số những ông đồ viết thư pháp bằng chữ Quốc ngữ trong không gian Hội chữ Xuân Bính Ngọ 2026, ông Kiều Quốc Khánh chia sẻ: trong suốt hơn hàng nghìn năm lịch sử, dân tộc ta đã trải qua nhiều giai đoạn sử dụng chữ viết khác nhau, từ chữ Hán, chữ Hán - Nôm cho đến chữ Quốc ngữ ngày nay. Mỗi loại chữ đều gắn với một thời kỳ phát triển văn hóa và đều để lại những giá trị rất đáng trân trọng. Việc thể hiện thư pháp bằng Quốc ngữ không phải là sự thay thế mà là tiếp nối. Không những vậy, các tác phẩm thư pháp bằng Quốc ngữ được người xin chữ đón nhận vì sự dễ đọc dễ hiểu.

Đi "bán" vận may

Ngay từ sáng sớm mùng 1 Tết, những tiếng rao “ai mua muối lộc đi. Ai mua muối lộc nào” của người bán muối dạo đã ngân vang qua khắp các con phố của Hà Nội. Nhiều cửa hàng, quán ăn vẫn còn đóng cửa thì vẫn còn tiếng rao bán hàng sản phẩm “đặc biệt đầu xuân” thì nhiều bạn trẻ cảm thấy thắc mắc không hiểu lý do lại có sự xuất hiện của câu rao bán hàng này.

Theo nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Lê Thị Thanh Lê, muối có vai trò quan trọng trong việc chế biến thức ăn. Muối còn được sử dụng trong việc dâng lên tổ tiên, trong các nghi lễ tẩy rửa, thanh tẩy. Bên cạnh đó, muối được biết là sản phẩm kết nối xã hội, gắn kết con người thông qua vị mặn định hình nên nét văn hóa gia đình, cộng đồng người Việt. Nhiều nơi coi muối là vật phẩm phong thủy, bởi trong muối có chứa nhiều năng lượng dương, có thể hút và xua đuổi tà khí.

Rong ruổi trên chiếc xe máy bán muối đầu năm, chị Lê Thị Phương cho biết, phong tục mua muối đầu năm vẫn được nhiều gia đình gìn giữ. Mỗi gói muối có giá 25.000 đồng kèm theo một cái bật lửa hoặc người mua có thể mua túi to với giá 60.000 đồng/1kg. Sau khi mang muối về nhà, có thể chia ra thành từng túi nilon nhỏ hay túi vải, phong bao lì xì... và có thể đặt ở quầy hàng để cầu may mắn tài lộc. “Muối đặc biệt đắt hàng vào đêm Giao thừa và sáng Mùng 1 Tết. Khi ấy, muối không chỉ đơn thuần là gia vị để tra nấu, muối còn là lộc, là nơi gửi gắm cả mong ước về một năm mới an lành no ấm”, chị Phương cho biết thêm.

Một tiểu thương bán muối

Bên cạnh mua muối từ những tiểu thương bán hàng rong, người dân có thể xin túi lộc ở bên ngoài cửa đền, cửa chùa. “Đầu năm mua muối” đã trở thành phong tục truyền thống đẹp của người Việt mỗi khi Tết đến xuân về. Muối vừa mặn mòi, vừa trắng tinh khiết, người mua muối để cầu mong một năm mới mọi sự an lành, trong sạch, tài lộc và tình thân đậm đà như muối.

Thanh Bình