Đầu tư cho văn hóa phải gắn với hiệu quả thực chất

Dự và tiếp đoàn công tác có các đồng chí: Văn Thị Bạch Tuyết, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM; Lê Văn Minh, Thành ủy viên, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM; Nguyễn Thành Trung, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM, Chủ tịch Hội Nông dân TPHCM; Hồ Nam, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Thành ủy;…

Đồng chí Trần Thanh Lâm, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, phát biểu tại buổi làm việc với Thành ủy TPHCM về công tác triển khai thực hiện các nghị quyết, chỉ thị, kết luận, văn bản của Đảng trong lĩnh vực văn hóa, văn nghệ năm 2026. Ảnh: VIỆT DŨNG

Chuyển từ nhận thức sang hành động

TPHCM có một diện mạo văn hóa đặc biệt: vừa mang chiều sâu của Sài Gòn - Gia Định - TPHCM, vừa tiếp nhận những sắc thái văn hóa của Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu sau hợp nhất; đồng thời là nơi hội tụ nhiều cộng đồng dân cư, tôn giáo, đội ngũ văn nghệ sĩ và các chủ thể thực hành sáng tạo.

Chính sự thống nhất trong đa dạng đó được đồng chí Nguyễn Minh Nhựt, Phó Giám đốc Sở VH-TT TPHCM, khẳng định đã tạo nên lợi thế riêng của thành phố trong phát triển văn hóa. Công tác triển khai các chủ trương của Đảng về văn hóa, văn nghệ được thành phố chuyển dần từ nhận thức sang hành động. Trong đó, việc quán triệt Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam được triển khai rộng khắp; toàn Đảng bộ thành phố đã tổ chức 4.642 hội nghị, với 363.746 đảng viên tham dự, đạt tỷ lệ 99,31%.

Theo báo cáo tại buổi làm việc, trong 6 tháng đầu năm 2026, các phường, xã, đặc khu trên địa bàn thành phố tổ chức hơn 403 chương trình văn hóa, nghệ thuật, hội thi, hội diễn..., thu hút hơn 901.898 lượt người. Riêng lễ hội Nguyên Tiêu và Đêm thơ Việt Nam có khoảng 1.100 diễn viên quần chúng tham gia, thu hút hơn 1 triệu lượt người. Nhiều lễ hội, sự kiện tiếp tục trở thành điểm hẹn văn hóa của người dân và du khách. Đặc biệt, TPHCM từng bước đặt văn hóa trong mối quan hệ với giáo dục, du lịch, kinh tế đêm, công nghệ, sáng tạo và phát triển đô thị. Công nghiệp văn hóa hiện đóng góp khoảng 5,7% GRDP của thành phố và đặt mục tiêu nâng lên khoảng 7%-7,2% vào năm 2030. Đổi mới cách thức bảo tồn và đưa di sản đến với công chúng, thành phố đẩy mạnh số hóa di sản, bảo tàng, thư viện; xây dựng các sản phẩm văn hóa trên nền tảng số.

Việc triển khai các nghị quyết, chỉ thị, kết luận, văn bản của Đảng về văn hóa, văn nghệ tại TPHCM đang dần đi vào những việc làm cụ thể, gần dân và thiết thực. Không chỉ được nhìn như một lĩnh vực cần bảo tồn, văn hóa ngày càng được đặt trong mối quan hệ với xây dựng con người, phát triển đô thị, du lịch, công nghiệp văn hóa và chuyển đổi số. Câu chuyện văn hóa của thành phố hôm nay không chỉ là giữ lại những gì đã có, mà còn là làm cho di sản tiếp tục sống, lan tỏa và trở thành nguồn lực cho phát triển.

"Sợi dây" kết nối cộng đồng

Dẫn chứng phường Chợ Lớn, một địa phương đang thực hiện tốt mô hình “đưa văn hóa về gần đời sống”, đại diện Sở VH-TT TPHCM cho biết, phường hiện có 15 di sản, di tích được xếp hạng, gồm 10 di tích cấp quốc gia, 4 di tích cấp thành phố và 1 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Những giá trị đó không chỉ nằm trong hồ sơ hay những bảng giới thiệu, mà tiếp tục được đánh thức qua lễ hội, ẩm thực, nghệ thuật truyền thống và sinh hoạt cộng đồng.

Bà Đặng Ngọc Quế Hương, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Chợ Lớn, cho biết, năm 2026, bên cạnh lễ hội Tết Nguyên Tiêu, Đêm thơ Việt Nam, lễ hội Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân tuần du, phường tiếp tục phát triển mô hình “Food Story”- gắn câu chuyện món ăn với nghề thủ công, tuyến phố và ký ức văn hóa của vùng Chợ Lớn. Phường đã hoàn chỉnh hồ sơ và được cấp bản quyền đối với 3 bộ nhận diện thương hiệu gồm logo phường Chợ Lớn, logo “Về Chợ Lớn xem múa lân” và logo du lịch phường Chợ Lớn.

Đồng chí Lê Văn Minh, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM, phát biểu tại buổi làm việc với đoàn công tác Ban Tuyên giáo Trung ương. Ảnh: VIỆT DŨNG

Trong khi đó, phường Đông Hòa đặt ra bài toán khác: làm văn hóa trong một đô thị mới, dân số đông, cơ cấu dân cư đa dạng và biến động nhanh. Phường Đông Hòa được hình thành trên cơ sở sáp nhập 3 phường thuộc TP Dĩ An trước đây, có diện tích hơn 2.189ha, dân số khoảng 160.000 người, là cửa ngõ phía Đông của TPHCM. Hiện phường có 4 thiết chế văn hóa và 16 công viên, tiểu cảnh phục vụ miễn phí nhu cầu luyện tập, sinh hoạt của người dân. Những hoạt động như “Hát với nhau” phục vụ công nhân, chợ hoa xuân, chợ đêm ẩm thực, ban nhạc đường phố... thu hút đông đảo người dân, trong đó riêng chương trình đêm giao thừa có khoảng 7.500 lượt người tham dự.

Nhấn mạnh việc biến văn hóa thành sợi dây kết nối các cộng đồng, ông Nguyễn Thành Trung, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM, cho biết, với hệ thống 13 tôn giáo, 33 tổ chức tôn giáo, hơn 3.000 cơ sở tôn giáo; cùng 73 cơ quan lãnh sự, tổ chức quốc tế và mối liên hệ với khoảng 2,5 triệu kiều bào ở nước ngoài, thành phố có điều kiện để kết nối văn hóa với công tác dân tộc, tôn giáo và đối ngoại nhân dân. Những mô hình như “Gia đình Việt với sinh viên Lào, Campuchia”, “Vườn cây Đại đoàn kết”, “Hành trình kết nối”, “Xuân đoàn kết - Tết nghĩa tình”, “Bữa cơm Đại đoàn kết” cho thấy văn hóa có thể bắt đầu từ sự sẻ chia, từ một bữa cơm chung, một hàng cây cùng trồng, một lễ hội cùng tham gia. Đó cũng là cách vun đắp sự đồng thuận và tình cảm cộng đồng trong một đô thị ngày càng đa dạng.

Thực tế, TPHCM không thiếu tài nguyên văn hóa, không thiếu những nghị quyết, chương trình và chính sách để đưa văn hóa đến gần hơn với đời sống. Vấn đề là làm sao có đủ con người, nguồn lực và cách làm để đưa những chủ trương ấy bén rễ ở từng khu phố… Và khi văn hóa sống được trong từng khu phố, từng gia đình, từng cộng đồng dân cư, văn hóa mới thật sự trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và một phần sức mạnh của TPHCM trên hành trình phát triển mới.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, đồng chí Trần Thanh Lâm, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, nhấn mạnh, TPHCM cần nhìn nhận toàn thành phố là một Không gian văn hóa

Hồ Chí Minh, trong đó mỗi địa phương, cơ quan, trường học, thiết chế văn hóa và không gian cộng đồng là một điểm lan tỏa. Cùng với việc đưa Không gian văn hóa Hồ Chí Minh lên môi trường số, cần chuyển từ nhận thức “làm theo” sang thực hành những giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách

Hồ Chí Minh trong đời sống. Thành phố cũng cần tiếp tục khơi thông nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa, phấn đấu nâng tỷ trọng đóng góp vào GRDP lên trên 7%; đồng thời quy hoạch những không gian văn hóa công cộng, công trình mang tính biểu tượng, tạo dấu ấn riêng. Báo chí, xuất bản, văn học, nghệ thuật cần phát huy vai trò xung kích trên mặt trận văn hóa tư tưởng. Điều quan trọng là đặt người dân và cộng đồng ở vị trí chủ thể của đời sống văn hóa. Nguồn lực đầu tư, trong đó có ngân sách dành cho sự nghiệp văn hóa, phải được chuyển hóa thành những công trình, thiết chế và sản phẩm cụ thể, thiết thực. Khi nghị quyết được cụ thể hóa bằng những việc làm phù hợp từng địa bàn, văn hóa mới thực sự bén rễ trong đời sống và trở thành nguồn lực cho phát triển TPHCM.