Đầu tư công, 'mũi nhọn kép' tăng trưởng của Thủ đô

Đầu tư công giữ vai trò “đầu kéo” tăng trưởng

Ngay trong những tháng đầu năm 2026, Hà Nội đã ghi dấu nhiều kết quả tích cực về phát triển kinh tế - xã hội. Theo báo cáo của UBND thành phố Hà Nội, GRDP quý I-2026 tăng 7,87%, cao hơn bình quân chung cả nước khoảng 0,3% và là mức tăng trưởng quý I cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Trước đó, quý IV-2025, kinh tế Thủ đô đã đạt mức tăng trưởng gần 10%, tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng “2 con số” trong năm 2026 và các năm tiếp theo. Những con số này cho thấy đà phục hồi và tăng tốc của kinh tế Hà Nội đang khá rõ nét, trong đó đầu tư công tiếp tục đóng vai trò động lực chủ lực.

Thi công cầu Ngọc Hồi. Ảnh: Phạm Hùng

Tuy nhiên, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 11% cho cả năm 2026, áp lực đối với Hà Nội là không nhỏ. Theo kịch bản điều hành của thành phố, quý II phải đạt mức tăng trưởng 10,47%, lũy kế 9 tháng đạt 10,16% và riêng quý IV phải tăng tới 13,19%.

Trong bối cảnh khu vực doanh nghiệp tư nhân phục hồi chưa đồng đều, một số lĩnh vực còn gặp khó khăn về thị trường và sức cầu, đầu tư công được Hà Nội xác định là “đầu kéo” quan trọng nhất để kích hoạt tăng trưởng.

Nhìn nhận về vai trò của đầu tư công trong giai đoạn hiện nay, PGS.TS Ngô Trí Long (Hiệp hội tư vấn Tài chính Việt Nam) cho rằng, đầu tư công không còn là khoản chi ngân sách đơn thuần mà đã trở thành công cụ dẫn dắt phát triển kinh tế.

“Theo tôi, trong bối cảnh hiện nay, đầu tư công không chỉ là một khoản chi ngân sách, mà là động lực dẫn dắt tăng trưởng của Hà Nội. Năm 2026, thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 11%, trong khi quý I mới đạt 7,87%, thấp hơn kịch bản đề ra. Vì vậy, đẩy nhanh đầu tư công là yêu cầu rất cấp thiết”, PGS.TS Ngô Trí Long nhận định.

Theo PGS.TS Ngô Trí Long, vai trò lớn nhất của đầu tư công là tạo ra hệ thống hạ tầng chiến lược như giao thông, đô thị, đường sắt đô thị, hạ tầng số và hạ tầng xã hội. Khi một tuyến đường, cây cầu, khu đô thị, trường học hay bệnh viện được triển khai đúng tiến độ, nó không chỉ tạo việc làm trước mắt mà còn mở không gian phát triển mới, giảm chi phí logistics, thu hút đầu tư tư nhân và nâng năng lực cạnh tranh của Thủ đô.

Điểm đáng chú ý là Hà Nội đang cho thấy quyết tâm rất lớn trong việc khơi thông dòng vốn đầu tư công. Báo cáo của UBND thành phố Hà Nội cho biết, chi đầu tư phát triển trong những tháng đầu năm tăng mạnh tới 172%, tạo đà để giải ngân đầu tư công đạt hơn 40,3 nghìn tỷ đồng, tương đương gần 32% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Đây được xem là mức giải ngân cao kỷ lục của Hà Nội từ trước tới nay và đưa Thủ đô trở thành một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về giải ngân vốn đầu tư công.

Thi công cầu Ngọc Hồi. Ảnh: Phạm Hùng

Đầu tư công đang được xác định là “đầu kéo” chủ lực cho tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, thành phố không chỉ tập trung giải ngân nhanh mà còn yêu cầu sử dụng vốn hiệu quả, đúng trọng tâm và có tính lan tỏa cao.

Để tạo chuyển biến mạnh mẽ trong quản lý đầu tư công, Hà Nội đã triển khai cơ chế giao KPI giải ngân theo từng tháng, từng quý cho từng chủ đầu tư, ban quản lý dự án và địa phương.

Cùng với đó, thành phố kiên quyết điều chuyển vốn từ các dự án chậm triển khai, giải ngân thấp sang những công trình trọng điểm, cấp bách và có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn.

Đánh giá về giải pháp này, PGS.TS Ngô Trí Long cho rằng, đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị đầu tư công.

“Việc Hà Nội giao KPI giải ngân theo từng tháng, từng quý cho từng chủ đầu tư là cách làm cần thiết, vì nó chuyển quản lý đầu tư công từ ‘theo dõi chung chung’ sang quản trị bằng mục tiêu, tiến độ và trách nhiệm cụ thể”, PGS.TS Ngô Trí Long nhấn mạnh.

Còn theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh (giảng viên cao cấp Học viện Tài chính), khi mỗi chủ đầu tư có chỉ tiêu rõ ràng sẽ hạn chế tình trạng dồn giải ngân vào cuối năm, đồng thời giúp phát hiện sớm các vướng mắc về thủ tục, mặt bằng, đấu thầu hay hồ sơ thanh toán để tháo gỡ kịp thời.

“Quan trọng hơn, KPI giải ngân không chỉ để ‘ép chi tiền’, mà phải gắn với chất lượng công trình, hiệu quả sử dụng vốn và trách nhiệm người đứng đầu. Nếu làm nghiêm, cách này sẽ tạo chuyển biến rõ trong kỷ luật đầu tư công, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và biến vốn đầu tư công thành động lực thực sự cho tăng trưởng của Hà Nội”, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh chỉ ra.

Tăng tốc hạ tầng, mở rộng không gian phát triển

Điểm nổi bật trong chiến lược đầu tư công của Hà Nội hiện nay là tập trung nguồn lực cho các dự án hạ tầng kết nối vùng và công trình có tính lan tỏa lớn.

Nhiều dự án giao thông trọng điểm đang được tăng tốc triển khai như các tuyến Vành đai 1, 2.5, 3, 3.5, 4; các trục hướng tâm; tuyến đường sắt đô thị số 5 Văn Cao - Ngọc Khánh - Láng - Hòa Lạc và nhóm 7 cầu vượt sông Hồng gồm Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà và Mễ Sở.

Thi công xây dựng cầu Trần Hưng Đạo. Ảnh: Phạm Hùng

Đặc biệt, công tác giải phóng mặt bằng vốn được xem là “nút thắt” lớn nhất của đầu tư công đang có nhiều chuyển biến rõ nét.

Theo báo cáo của UBND thành phố Hà Nội, dự án Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng, hoàn tất di dời cây xanh và bước vào giai đoạn thi công cao điểm.

Đối với dự án Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, hơn 98,8% chiều dài tuyến đã được bàn giao mặt bằng, các hạng mục hạ tầng kỹ thuật còn lại dự kiến hoàn tất trong tháng 5/2026. Nhiều dự án thành phần đường song hành được kỳ vọng hoàn thành ngay trong năm nay.

Cùng với đó, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đoạn qua Hà Nội dài khoảng 43,5km cũng đang được đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng với tổng diện tích gần 310ha.

Đối với nhóm 7 dự án cầu vượt sông Hồng, nhiều dự án đạt tiến độ tích cực. Cầu Ngọc Hồi đã giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2025 và cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng phía Hà Nội. Cầu Tứ Liên đã bàn giao khoảng 39,1/62,5ha mặt bằng, giải ngân đạt 100% kế hoạch vốn; nhiều dự án khác đạt trên 70% diện tích giải phóng mặt bằng.

Tại buổi làm việc của Đoàn công tác Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội với UBND thành phố Hà Nội về việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số và tiến độ triển khai các dự án trọng điểm trên địa bàn Thủ đô (ngày 21-5), Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội Phạm Thúy Chinh đánh giá, Hà Nội đang hiện lên như một “đại công trường” với tốc độ giải ngân vốn đầu tư công rất ấn tượng. Đây sẽ là một trong những động lực quan trọng giúp Thủ đô hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Theo các chuyên gia, hiệu quả lớn nhất của đầu tư công không chỉ nằm ở giá trị các công trình được xây dựng mà còn ở khả năng kích hoạt thêm dòng vốn tư nhân và tạo dư địa phát triển mới.

Khi hệ thống hạ tầng giao thông được hoàn thiện, khả năng kết nối vùng được cải thiện, chi phí logistics giảm xuống, các khu vực mới sẽ có điều kiện thu hút đầu tư mạnh hơn vào công nghiệp, thương mại, dịch vụ và bất động sản.

Một dự án giao thông lớn không chỉ tạo việc làm trực tiếp cho người lao động mà còn kéo theo nhu cầu lớn về vật liệu xây dựng, vận tải, cơ khí, thương mại và dịch vụ.

Cùng với hạ tầng, Hà Nội cũng đang đẩy mạnh hoàn thiện thể chế để tạo xung lực phát triển mới. Việc triển khai Luật Thủ đô cùng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm đang mở ra nhiều dư địa phát triển cho thành phố.

Trong bối cảnh áp lực tăng trưởng còn lớn, việc Hà Nội quyết liệt thúc đẩy đầu tư công cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của thành phố trong việc giữ vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.

Nếu dòng vốn đầu tư công tiếp tục được khơi thông đúng hướng, đi cùng với cải cách thể chế và nâng cao hiệu quả quản trị, đầu tư công sẽ thực sự trở thành “mũi nhọn kép”: Vừa thúc đẩy tăng trưởng trước mắt, vừa tạo nền tảng phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh cho Thủ đô trong dài hạn.