Dấu xưa giữa vùng núi rừng hôm nay
Có những nơi chỉ cần đặt chân đến, nhìn một vách đá, một con đường hay một khoảng rừng xanh cũng đủ để người ta chậm lại và nghĩ về những câu chuyện đã đi qua. Chiến khu Ngọc Trạo là một nơi như thế. Giữa vùng núi rừng hôm nay, những dấu tích của Chiến khu Ngọc Trạo vẫn được gìn giữ.
Hang Treo - nơi gắn với một dấu mốc đặc biệt của lịch sử cách mạng Thanh Hóa, nằm giữa không gian núi rừng yên bình. 85 năm trước, nơi đây từng chứng kiến một đêm tháng chín không thể nào quên. Đó là đêm 19/9/1941, tại Hang Treo, Đội du kích Ngọc Trạo chính thức được thành lập với 21 chiến sĩ, do đồng chí Đặng Châu Tuệ làm chỉ huy trưởng. Đây là lực lượng vũ trang thoát ly đầu tiên của tỉnh Thanh Hóa, tiền thân của lực lượng vũ trang tỉnh sau này.
Đình làng Ngọc Trạo - nơi diễn ra trận chiến đấu của Đội du kích Ngọc Trạo chống lại trận càn của thực dân Pháp, ngày 19/10/1941.
Từ giữa năm 1941, vùng Ngọc Trạo, thuộc huyện Thạch Thành (cũ) được lựa chọn để xây dựng chiến khu. Cơ quan ấn loát của Đảng bộ tỉnh cũng được chuyển về đây. Khi nhận thấy căn cứ có nguy cơ bị lộ, ngày 18/9, lực lượng được chuyển về Hang Treo. Chỉ một ngày sau, đội du kích được thành lập. 21 người, biên chế thành 3 tiểu đội với những trang bị còn hết sức đơn sơ. Nhưng từ nơi núi rừng ấy, một lực lượng cách mạng đã được gây dựng. Chỉ trong thời gian ngắn, quân số tiếp tục tăng lên, phong trào lan rộng và Chiến khu Ngọc Trạo trở thành một dấu mốc quan trọng trong phong trào đấu tranh cách mạng ở Thanh Hóa.
Ngày ấy, những con đường vào chiến khu còn là những lối mòn giữa núi rừng. Những người dân nơi đây đã góp sức nuôi dưỡng, che chở, cung cấp lương thực, thuốc men và thông tin cho cán bộ, chiến sĩ. Phía sau những người cầm súng là sự chở che âm thầm của Nhân dân - một phần không thể tách rời trong câu chuyện về Chiến khu Ngọc Trạo.
85 năm trôi qua, Ngọc Trạo hôm nay đã có nhiều đổi thay. Những con đường thuận tiện hơn, cuộc sống của người dân bình yên hơn. Khu di tích Chiến khu Ngọc Trạo được gìn giữ với những điểm di tích như Hang Treo, đồi Ma Mầu và khu trung tâm chiến khu, trở thành nơi để các thế hệ tìm về, nghe lại câu chuyện của một thời không thể quên.
Tượng đài Chiến khu Ngọc Trạo đặt tại thôn Ngọc Trạo, xã Ngọc Trạo, tỉnh Thanh Hóa.
Đứng giữa Hang Treo hôm nay không còn nghe tiếng bước chân vội vã của những người chiến sĩ năm xưa. Chỉ có màu xanh của núi rừng, sự tĩnh lặng và những câu chuyện được lưu lại qua thời gian. Nhưng chính sự bình yên ấy lại khiến người ta càng trân trọng những năm tháng đã qua.