David Sacks - ông trùm AI trong chính quyền Trump

Từ PayPal Mafia…

David Sacks chào đời tại Cape Town, Nam Phi, trong một gia đình Do Thái, rồi cùng cha mẹ chuyển đến bang Tennessee, Mỹ, khi mới 5 tuổi. Cha ông là bác sĩ chuyên khoa nội tiết, còn bản thân Sacks sớm bộc lộ hứng thú với kinh doanh. Người ông nội - sáng lập một nhà máy kẹo từ những năm 20 của thế kỷ XX - chính là nguồn cảm hứng đầu tiên cho con đường sự nghiệp của David Sacks.

David Sacks đang trở thành tâm điểm của hàng loạt cáo buộc lạm quyền tại Mỹ.

Ông Sacks theo học tại Memphis University School và tốt nghiệp cử nhân kinh tế tại Đại học Stanford năm 1994. Sau đó, ông tiếp tục học luật tại Đại học Chicago và ra trường năm 1998. Giống nhiều người cùng thế hệ, ông khởi nghiệp bằng công việc tư vấn quản lý tại McKinsey & Company.

Năm 1999, đúng lúc bong bóng dot-com đạt đỉnh, David Sacks rời McKinsey để gia nhập Confinity - startup thương mại điện tử do Max Levchin, Peter Thiel và Luke Nosek đồng sáng lập. Quyết định này đã tạo bước ngoặt lớn trong cuộc đời ông. Sản phẩm thanh toán của Confinity nhanh chóng phát triển thành PayPal. David Sacks trở thành trưởng bộ phận sản phẩm đầu tiên của công ty, trước khi được bổ nhiệm làm Giám đốc vận hành (COO), trực tiếp xây dựng và điều hành đội ngũ về thiết kế sản phẩm, marketing, phát triển kinh doanh, mở rộng quốc tế, chăm sóc khách hàng và phòng chống gian lận.

Khi PayPal lên sàn chứng khoán năm 2002 - một trong những thương vụ IPO đầu tiên sau sự kiện 11-9 - cổ phiếu công ty tăng 54% ngay ngày giao dịch đầu tiên. Vài tháng sau, eBay mua lại PayPal với giá 1,5 tỉ USD. Thành công này đã khai sinh “PayPal Mafia”, nhóm các nhà sáng lập và nhân viên đời đầu nổi tiếng, trong đó có Elon Musk, Peter Thiel và Reid Hoffman, tiếp tục tạo ra nhiều công ty có ảnh hưởng sâu rộng tại Thung lũng Silicon.

David Sacks là thành viên nòng cốt của nhóm, dùng nguồn vốn tích lũy để khởi nghiệp. Năm 2008, ông ra mắt Yammer - mạng xã hội doanh nghiệp quy mô lớn đầu tiên - cho phép nhân viên giao tiếp, cộng tác nội bộ an toàn. Nhờ mô hình tăng trưởng lan truyền, chỉ sau 4 năm, Yammer đạt hơn 8 triệu người dùng doanh nghiệp, trở thành một trong những startup tăng trưởng nhanh nhất thời điểm đó. Năm 2012, Microsoft mua lại Yammer với giá 1,2 tỉ USD và tích hợp nền tảng vào hệ sinh thái đám mây và công cụ cộng tác của mình.

Sau Yammer, David Sacks chuyển sang đầu tư mạo hiểm. Năm 2017, ông đồng sáng lập Craft Ventures với quỹ ban đầu 350 triệu USD. Quỹ nhanh chóng mở rộng: năm 2019 huy động thêm 500 triệu USD; năm 2021 gọi vốn 1,3 tỉ USD cho hai quỹ mới. Đến 2023, Craft Ventures quản lý khoảng 3,3 tỉ USD, rót vốn vào nhiều startup công nghệ.

Khác với nhiều nhân vật ở Thung lũng Silicon, David Sacks sớm thể hiện quan điểm bảo thủ từ thời sinh viên tại Stanford thập niên 90, nơi ông gặp Peter Thiel - tỷ phú sau này trở thành một trong những nhân vật dẫn dắt tư tưởng của các nhóm bảo thủ và tôn giáo trong giới công nghệ Mỹ. Cả hai từng cùng viết bài phản đối “chủ nghĩa đúng đắn chính trị” trong môi trường đại học. Đại dịch Covid-19 đánh dấu bước ngoặt mới khi ông đồng sáng lập podcast “All-In”, bàn về kinh doanh và công khai chỉ trích đảng Dân chủ đang nắm quyền.

… đến Nhà Trắng

Tuy nhiên, chương mới nhất - và có lẽ bất ngờ nhất - trong sự nghiệp của David Sacks lại đến từ chính trường. Trước thềm bầu cử năm 2024, ông nổi lên như một trong những nhà tài trợ lớn cho chiến dịch tranh cử của Tổng thống Donald Trump, đủ để được đưa vào vòng thân tín của Tổng thống. Với sự hậu thuẫn của Elon Musk, ông được bổ nhiệm làm chuyên gia phụ trách Trí tuệ nhân tạo (AI) và tiền ảo, đồng thời giữ vai trò kiến trúc sư cho chính sách công nghệ của vị Tổng thống mới.

Bước đi đầu tiên của David Sacks là dẫn dắt một dự luật về tiền ảo, nhằm thiết lập khung pháp lý rõ ràng cho các tài sản số - dự luật nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ ông Trump và gia đình ông. Tuy nhiên, AI nhanh chóng trở thành trụ cột trong nhiệm kỳ hai của vị Tổng thống thuộc Đảng Cộng hòa, phần lớn nhờ nỗ lực vận động không mệt mỏi của David Sacks. Ông Trump ca ngợi ông Sacks là người bảo vệ tự do ngôn luận trên không gian mạng, chống lại sự kiểm duyệt của các “ông lớn” công nghệ và mang lại sự rõ ràng mà ngành công nghiệp tiền ảo đã chờ đợi từ lâu.

Ngoài vai trò dẫn dắt các nỗ lực quản lý tiền ảo, David Sacks còn được bổ nhiệm vào Hội đồng Cố vấn Khoa học và Công nghệ của Tổng thống. Theo Bloomberg, ông làm việc với tư cách “nhân viên chính phủ đặc biệt”, cho phép phục vụ chính quyền tối đa 130 ngày mỗi năm mà không cần Thượng viện phê chuẩn, cũng như không phải công khai chi tiết tài sản tài chính.

Để đáp ứng các yêu cầu về đạo đức, ông David Sacks và Craft Ventures đã thoái vốn khỏi các khoản nắm giữ tiền ảo trực tiếp, dù vẫn tiếp tục đầu tư vào các startup liên quan đến lĩnh vực này. Hiện tài sản của ông được ước tính khoảng 200 triệu USD. Ông David Sacks sống cùng vợ và ba con tại khu Pacific Heights sang trọng của San Francisco, trong khu dân cư của giới siêu giàu, thường được gọi là “Billionaire’s Row”.

Ngựa bất kham

Trên danh nghĩa, David Sacks là Chủ tịch hội đồng tư vấn khoa học - công nghệ của Tổng thống Donald Trump. Trên thực tế, ông thường được xem là “ông trùm AI và tiền ảo” của Nhà Trắng. Giữa lúc ông vướng điều tra của New York Times về khả năng xung đột lợi ích, CEO Sam Altman bày tỏ ủng hộ: “Tôi biết ơn vì chúng ta có ông ấy”. Còn Marc Benioff, lãnh đạo Tập đoàn Salesforce, bức xúc: “Trong lúc người Mỹ còn bận tranh cãi, các đối thủ của chúng ta đã và đang nghiên cứu rất kỹ từng bước đi của ông David”.

Sacks bác bỏ cáo buộc, gọi đó là đòn công kích thiếu căn cứ. Dù vậy, vụ việc cho thấy ảnh hưởng ngày càng lớn của doanh nhân gốc Nam Phi tại Washington - nơi ông trụ vững lâu hơn cả người bạn đồng hương Elon Musk, người rời chính trường trong ồn ào chỉ sau chưa đầy 6 tháng. “Ngay cả trong mắt các đồng minh ở Thung lũng Silicon, ông ấy cũng đã vượt xa mọi kỳ vọng”, một cựu cộng sự của ông Sacks chia sẻ.

Tổng thống Donald Trump bổ nhiệm ông Sacks làm chuyên gia phụ trách AI và tiền mã hóa tại Nhà Trắng.

Ông cũng đang trở thành tâm điểm của hàng loạt cáo buộc lạm quyền. Theo một cựu cộng sự, sự quyết liệt theo đuổi mục tiêu đến cùng của ông David Sacks rất phù hợp với văn hóa khởi nghiệp ở Thung lũng Silicon, nhưng lại dễ gây xung đột trong môi trường chính trị Washington. Tranh cãi lớn nhất xoay quanh việc ông muốn ngăn các bang tự ban hành quy định riêng về AI, đồng thời áp đặt quan điểm rằng mọi tiêu chuẩn phải do Washington quyết định. Sau hai lần thất bại tại Quốc hội trong nỗ lực chặn các quy định cấp bang, ông David Sacks đã trực tiếp đề xuất vấn đề với Tổng thống. Đến tháng 12-2025, ông Trump ký một sắc lệnh đe dọa cắt ngân sách liên bang đối với những bang “chống lệnh”.

Trong giới vận động hành lang công nghệ, nhiều người lo ngại cách tiếp cận mang tính áp đặt này sẽ làm sụp đổ mọi nỗ lực xây dựng một khung quản lý AI hiệu quả trên toàn quốc. Trong khi đó, công chúng ngày càng bất an trước tốc độ triển khai AI và sự bùng nổ trung tâm dữ liệu tiêu tốn năng lượng. Steve Bannon - cựu cố vấn của ông Trump cảnh báo “giới công nghệ đang vượt khỏi tầm kiểm soát”, khi ông lo ngại những hệ lụy tiêu cực đối với cử tri nòng cốt trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026. Nhưng với David Sacks, đây không phải thời điểm để nhượng bộ. Ông cho rằng những chỉ trích đó chỉ là “đòn đánh lạc hướng”, bị thổi phồng bởi những “kẻ tiên tri tận thế” muốn “chặn đứng mọi tiến bộ”.