Dạy AI thay thế mình
Tại Ấn Độ (quốc gia đông dân nhất thế giới), hàng ngàn lao động phổ thông được trả tiền để đeo camera trên đầu, ghi lại từng cử động của mình. Mục đích của việc này là nhằm cung cấp dữ liệu cho các tập đoàn công nghệ toàn cầu và dạy cho robot sinh học cách bắt chước, thay thế con người trong tương lai.

Người lao động tại Ấn Độ dùng kính AI ghi hình lại quá trình làm việc. Ảnh: Objectways
Theo tờ Deutsche Welle (Đức), một công nhân có tên là Ravi Kumar, suốt ca làm việc tại nhà máy, anh phải đeo hệ thống camera trí tuệ nhân tạo (AI) gắn trên đầu, liên tục ghi lại từng cử động, từ thao tác tay nhỏ nhất đến cách phối hợp giữa mắt và cơ thể trên dây chuyền sản xuất. Dưới sự giám sát chặt chẽ của công nghệ số, mọi dữ liệu hành vi, năng suất của Ravi Kumar được ghi nhận và số hóa ngay lập tức.
Thực trạng này cho thấy, lao động đang bị định nghĩa lại, khi doanh nghiệp không chỉ thuê công nhân để sản xuất hàng hóa mà còn trả tiền để thu thập dữ liệu động học. Vai trò của người công nhân từ chỗ làm ra sản phẩm chuyển sang cung cấp dữ liệu để huấn luyện AI, số hóa những kỹ năng tay nghề tích lũy qua nhiều năm mà trước đây máy móc khó có thể tự học.
Không chỉ ở công xưởng, làn sóng này còn xuất hiện trong đời sống thường nhật. Theo kênh Al Jazeera, tại một căn bếp nhỏ ở thành phố Chennai, bang Tamil Nadu, Nagireddy Sriramyachandra (25 tuổi) tỉ mẩn cắt từng quả xoài với chiếc điện thoại thông minh gắn trên đầu. Mọi chuyển động của đôi tay, góc nghiêng của lưỡi dao, hay lực nhấn lên quả chín đều được ghi lại trọn vẹn. Mỗi giờ quay như vậy, cô được trả 2,6 USD.
Đối với một bà nội trợ, đây là khoản thu nhập hấp dẫn; nhưng đối với các tập đoàn công nghệ toàn cầu, những thước phim chân thực này là vô giá. Sriramyachandra và rất nhiều người khác tại Ấn Độ đang làm những việc tương tự cho các công ty dữ liệu AI, như Objectways. Thay vì trông chờ hệ thống chuyển động từ phòng thu có chi phí cao, các nhà phát triển AI đi theo hướng tận dụng “mắt nhìn” của lao động phổ thông để huấn luyện AI với chi phí tối ưu nhất.
Tờ Deutsche Welle nhận định, với lợi thế dân số và nhân công giá rẻ, Ấn Độ đang trở thành trung tâm môi giới, xử lý và gắn nhãn dữ liệu AI lớn trên thế giới. Sự bùng nổ của ngành công nghiệp thu thập dữ liệu này đang tạo ra một nghịch lý. Về ngắn hạn, nó giải quyết nhu cầu việc làm và mang lại nguồn tiền cho một bộ phận lao động nghèo. Tuy nhiên, người lao động đang bán đi “bản quyền hành vi” - thứ vốn là công cụ lao động duy nhất giúp họ kiếm sống.
Khi các hệ thống AI thu thập đủ dữ liệu, robot hình người sẽ làm chủ được các kỹ năng thao tác phức tạp trong thế giới thực. Đến lúc robot có thể dọn dẹp, nấu ăn, phân loại hàng hóa hay may mặc với năng suất cao hơn và chi phí vận hành thấp hơn, những người từng huấn luyện chúng sẽ là những người đầu tiên bị gạt ra khỏi guồng quay kinh tế. Hệ lụy tất yếu là làn sóng sa thải hàng loạt.
Điều đáng lo nhất hiện nay là xã hội và các nhà hoạch định chính sách chưa dành sự quan tâm đối với nhóm lao động phổ thông chịu ảnh hưởng từ AI. Theo báo cáo từ Viện Nghiên cứu chuyển đổi quốc gia Ấn Độ (NITI Aayog), phần lớn các cuộc thảo luận toàn cầu về AI hiện nay chỉ xoay quanh nhóm lao động trí thức, trong khi bỏ ngỏ tầm ảnh hưởng đối với khu vực lao động phổ thông.
Nguồn SGGP: https://sggp.org.vn/day-ai-thay-the-minh-post863246.html













