Dạy AI từ mẫu giáo?
Chứng kiến dòng thông tin về các đột phá liên tục của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI), như mới đây AI của Google và OpenAI đều trả lời đúng đến 5 trong 6 bài toán phức tạp dùng trong kỳ thi Olympic Toán quốc tế, có lẽ chúng ta ai cũng sốt ruột mong muốn ứng dụng thành thạo AI nhiều hơn để giải quyết các bài toán cuộc sống đặt ra.
Chính vì thế, có thể hiểu sự nôn nóng này khi Quốc hội yêu cầu đưa giáo dục kỹ thuật số, AI vào hệ thống giáo dục ngay từ chương trình giáo dục mầm non.
Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu AI có thật sự thông minh hay còn rất ngu ngơ, có thể bày cho con em chúng ta học kiến thức sai sót, lập luận phi logic, hay thậm chí tưởng tượng chuyện không thành có? Có thể thử thách các mô hình AI bằng một bài toán đơn giản: Một người cần đưa chiếc xe đến tiệm sửa xe cách đó chỉ 50 mét để sửa, hỏi anh ta nên đi bộ hay lái xe đến đó? AI sẽ nhanh nhẩu trả lời: nên đi bộ vì quá gần!!! Thậm chí thay đề bài bằng đưa xe đi rửa, AI cũng khuyên nên đi bộ.
Như vậy dù được huấn luyện để giải các bài toán Olympic, AI vẫn thiếu cái con người ai cũng có: lập luận thông thường. Trong khi đó, cái chúng ta muốn dạy con em ở lứa tuổi mẫu giáo là các lẽ thường tình của cuộc sống, kiểu như lời bài hát rất mộc mạc: “Ba thương con vì con giống mẹ; mẹ thương con vì con giống ba”...
Nói chung giáo dục ở lứa tuổi tiểu học không lấy kết quả làm đích đến; quan trọng hơn nhiều là con đường đi đến kết quả. Các em học cộng trừ để làm toán nhưng quy trình rèn luyện cho các em các bước để thực hiện phép tính là điều chúng ta muốn dạy chứ đâu phải kết quả cộng trừ đúng 100%. Các em học vẽ hay tô màu là để hiểu về hình khối, về màu sắc, về đậm nhạt chứ đâu phải chúng ta dạy các em lời nhắc (prompt) để AI tạo ra hình đẹp! Các câu văn em viết có thể ngây ngô nhưng đó là những nỗ lực đầu tiên của các em để thể hiện mình qua chữ viết; không lẽ chúng ta làm hỏng quá trình này bằng các lời văn trau chuốt nhưng vô hồn của AI?
Sau khi hăm hở cố gắng đưa AI vào giáo dục, các nước nay đã có thái độ dè dặt hơn, nhất là sau khi có những nghiên cứu cho thấy AI có thể làm giảm đáng kể khả năng tư duy độc lập. Gần đây nhất là chuyện một số trường ở New York tạm ngưng việc giới thiệu AI rộng rãi vào chương trình vì bị phụ huynh phản đối. Nhiều hệ thống giáo dục vẫn đang còn nghiên cứu nên có thái độ như thế nào với AI trong nhà trường; nhiều nơi khác chú trọng đến việc sử dụng AI có trách nhiệm như bài học đầu tiên cần trang bị cho học sinh trước khi cho các em tiếp xúc với các công cụ AI.
Mạng xã hội nay được kết luận là không tốt cho sức khỏe tinh thần của trẻ nhỏ, kể cả thanh thiếu niên. Nhiều nước đã có luật cấm cho trẻ dưới một độ tuổi nào đó sử dụng mạng xã hội. Cũng phải mất nhiều năm họ mới đi đến kết luận như thế. Nay rút kinh nghiệm với AI, trong khi cuộc tranh luận về cái lợi, cái hại của chúng chưa ngã ngũ, chúng ta chưa nên vội vàng cho con em chúng ta, nhất là trẻ ở độ tuổi mẫu giáo hay tiểu học tiếp cận chúng khi chưa xây dựng xong các rào chắn an toàn cho các em. Bài học OpenAI bị kiện vì để ChatGPT tư vấn sai, tâm sự sai với nhiều thanh thiếu niên, dẫn đến những tổn hại về sức khỏe vẫn còn rất nóng hổi.
Nguồn Saigon Times: https://thesaigontimes.vn/day-ai-tu-mau-giao/











