Đẩy mạnh sử dụng vật tư sinh học

Giảm phụ thuộc vào vật tư hóa học, tăng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học và phân bón hữu cơ là hướng đi Điện Biên đang khuyến khích nhằm nâng cao chất lượng nông sản, bảo vệ môi trường và thúc đẩy sản xuất nông nghiệp xanh, bền vững. Từ những mô hình bước đầu cho thấy hiệu quả, phương thức canh tác an toàn đang từng bước được nông dân tiếp cận, góp phần giảm chi phí đầu vào và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường.

Để hiện thực hóa định hướng này, ngành Nông nghiệp tỉnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân và xây dựng các mô hình sử dụng vật tư có nguồn gốc sinh học. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào phân bón, thuốc BVTV hóa học, nông dân được hướng dẫn kết hợp sử dụng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học phù hợp với từng loại cây trồng, điều kiện đất đai. Qua đó, từng bước thay đổi thói quen canh tác, hướng đến sử dụng vật tư nông nghiệp an toàn, hiệu quả.

Công nhân Công ty TNHH Cara Farm Việt Nam tại phường Mường Thanh bón phân hữu cơ cho cây trồng.

Công nhân Công ty TNHH Cara Farm Việt Nam tại phường Mường Thanh bón phân hữu cơ cho cây trồng.

Vụ xuân năm 2026, Công ty TNHH Công nghệ xanh Thành Châu phối hợp với Trung tâm Khuyến nông - Giống cây trồng, vật nuôi (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh) triển khai mô hình sử dụng phân bón vi sinh và chế phẩm sinh học trên cây lúa tại bản Tiến Thanh, xã Thanh Yên. Mô hình thực hiện trên giống lúa J02, chế phẩm sinh học sử dụng trong các khâu xử lý đất, xử lý rơm rạ, bón lót và bón thúc. Đáng chú ý của mô hình là số lần phun thuốc BVTV giảm đáng kể. Ruộng lúa trong mô hình chỉ cần 3 lần phun, trong khi ruộng đối chứng sử dụng phân vô cơ phải phun 8 lần.

Ông Lò Văn Loan, bản Tiến Thanh, xã Thanh Yên chia sẻ: Trước đây, trong sản xuất lúa, gia đình tôi chủ yếu sử dụng phân bón hóa học và thuốc BVTV. Khi tham gia mô hình, được hướng dẫn sử dụng phân bón vi sinh và chế phẩm sinh học, tôi thấy cây phát triển khỏe, thân cứng, ít sâu bệnh hơn. Đặc biệt, số lần phun thuốc giảm so với trước, giúp tiết kiệm chi phí sản xuất, đồng thời đồng ruộng sạch hơn. Kết quả khảo sát sau thu hoạch cho thấy có sự khác biệt về sinh trưởng, khả năng chống chịu, năng suất giữa hai phương thức canh tác.

Không chỉ ứng dụng chế phẩm sinh học trong chăm sóc cây trồng, việc tận dụng các nguồn phụ phẩm, chất thải hữu cơ để tạo nguyên liệu phục vụ sản xuất cũng là giải pháp góp phần giảm phụ thuộc vào vật tư hóa học. Thay vì bỏ đi, các phụ phẩm nông nghiệp, như rơm, cây ngô, đậu... và các chất thải hữu cơ có thể được tái chế thành phân bón, bổ sung dinh dưỡng cho đất và cây trồng.

Khu nhà xưởng, tái sử dụng và sản xuất phân hữu cơ của Công ty Cổ phần Môi trường Điện Biên có công suất tối đa 50 tấn/ngày đêm. Ảnh: Minh Nguyệt.

Khu nhà xưởng, tái sử dụng và sản xuất phân hữu cơ của Công ty Cổ phần Môi trường Điện Biên có công suất tối đa 50 tấn/ngày đêm. Ảnh: Minh Nguyệt.

Từ nguồn vốn AGREENFI của Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) thông qua Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Dự án xây dựng khu xử lý, tái sử dụng và chế biến hữu cơ của Công ty Cổ phần Môi trường Điện Biên mở ra hướng đi mới cho kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp. Cụ thể dự án, ngày 11/6, tại xã Sam Mứn, Công ty Cổ phần Môi trường Điện Biên tổ chức khởi công Nhà máy xử lý rác thải tỉnh. Trong đó, hạng mục chế biến phân hữu cơ là một cấu phần quan trọng, hướng tới tận dụng nguồn chất thải hữu cơ để sản xuất phân bón. Theo đó, khu xử lý, tái sử dụng và sản xuất phân hữu cơ công suất tối đa 50 tấn/ngày đêm.

Theo ông Trần Quốc Hùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Môi trường Điện Biên, nguyên liệu đầu vào của dự án gồm bùn bể phốt, chất thải thực phẩm và phụ phẩm nông - lâm nghiệp. Thông qua quy trình xử lý, các nguồn nguyên liệu này được chuyển hóa thành phân bón hữu cơ, góp phần bổ sung dinh dưỡng cho đất, giảm lượng chất thải phải xử lý. Khi kết hợp với việc sử dụng phân bón vi sinh, thuốc BVTV sinh học sẽ góp phần hình thành chu trình sản xuất khép kín, trong đó chất thải của hoạt động này trở thành nguồn nguyên liệu cho hoạt động khác.

Việc từng bước thay thế một phần vật tư hóa học bằng các sản phẩm có nguồn gốc sinh học không chỉ góp phần giảm chi phí đầu vào mà còn cải thiện chất lượng đất, hạn chế tồn dư hóa chất trên nông sản và giảm tác động đến môi trường. Từ những giải pháp cụ thể trong tận dụng, tái chế phụ phẩm và chất thải để sản xuất phân bón hữu cơ đến thay đổi thói quen sử dụng vật tư của người dân cho thấy, phát triển vật tư sinh học không chỉ mang lại lợi ích trong từng khâu sản xuất mà còn góp phần hình thành chu trình sản xuất tuần hoàn.

Theo thống kê của ngành Nông nghiệp và Môi trường, tỷ lệ sử dụng thuốc BVTV sinh học trên địa bàn tỉnh tăng từ 5,17% năm 2022 lên 13,8% năm 2026. Nhờ đó, diện tích sản xuất nông nghiệp hữu cơ còn hiệu lực đạt 20,75ha; diện tích được chứng nhận VietGAP còn hiệu lực đạt 33,05ha. Trong đó, sản xuất hữu cơ có 6ha chè tại xã Mường Lạn, 3,7ha cây ăn quả tại phường Mường Thanh và 11,05ha rau, quả của Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao Si Pa Phìn...

Hiện nay thói quen, tâm lý của người dân vẫn chủ yếu dùng thuốc BVTV hóa học.

Hiện nay thói quen, tâm lý của người dân vẫn chủ yếu dùng thuốc BVTV hóa học.

Tuy nhiên, chuyển đổi sang sử dụng vật tư nông nghiệp sinh học vẫn còn nhiều hạn chế, vẫn phụ thuộc lớn vào các loại vật tư hóa học. Dự ước năm 2026, lượng thuốc BVTV được cung ứng, sử dụng trên địa bàn tỉnh ước khoảng 81,637 tấn; lượng phân bón ước khoảng 36,412 tấn. Cùng đó, thói quen của người dân vẫn chủ yếu dùng thuốc BVTV hóa học từ trước đến nay.

Để vật tư sinh học được sử dụng rộng rãi, cần đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn nông dân lựa chọn chế phẩm có nguồn gốc rõ ràng, phù hợp với từng loại cây trồng và sinh vật gây hại, đồng thời tuân thủ quy trình kỹ thuật. Cùng với đó, cần xây dựng và nhân rộng những mô hình có kết quả rõ ràng, chứng minh được hiệu quả kinh tế, khả năng giảm chi phí đầu vào và tác động tích cực đến môi trường để tạo niềm tin cho người sản xuất.

Chuyển đổi sang sử dụng vật tư sinh học là quá trình cần sự kiên trì, đồng bộ từ định hướng của ngành chuyên môn đến nhận thức và hành động của người sản xuất. Khi phân bón hữu cơ, thuốc BVTV sinh học được sử dụng rộng rãi, hiệu quả và phù hợp với điều kiện canh tác, không chỉ góp phần giảm phụ thuộc vào hóa chất mà còn tạo nền tảng nâng cao chất lượng nông sản, bảo vệ tài nguyên đất, nước. Đây cũng là hướng đi quan trọng để Điện Biên từng bước xây dựng nền nông nghiệp xanh, an toàn, nâng cao giá trị và phát triển bền vững.

Bài, ảnh: Quốc Huy

Nguồn Điện Biên Phủ: https://baodienbienphu.vn/tin-bai/kinh-te/day-manh-su-dung-vat-tu-sinh-hoc