Đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, Hải Phòng tạo dư địa bứt tốc sau hợp nhất

Từ "áp lực kép" trên đại công trường

Giải phóng mặt bằng phục vụ một dự án tại thành phố Hải Phòng. Ảnh tư liệu: Lâm Khánh/TTXVN

Là địa bàn trọng điểm triển khai hàng loạt siêu dự án hạ tầng giao thông, cảng biển và khu công nghiệp của thành phố Hải Phòng, phường Hải An đối mặt với áp lực giải phóng mặt bằng khổng lồ. Chỉ tính từ ngày 1/7/2025 đến nay, trên địa bàn phường đã triển khai đồng thời 14 dự án giải phóng mặt bằng với tổng số 346,53 ha, ảnh hưởng trực tiếp đến 48 tổ chức và 1.365 hộ gia đình, cá nhân; trong đó, có nhiều dự án quan trọng, quy mô lớn của thành phố.

Bí thư Đảng ủy phường Hải An Nguyễn Thị Thu cho biết, đây là nhiệm vụ đặc biệt khó khăn, phức tạp, liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân. Trong quá trình thực hiện, địa phương gặp không ít vướng mắc: nguồn gốc sử dụng đất phức tạp liên quan đến đất quốc phòng, đất lấn chiếm, đất giao trái thẩm quyền, thiếu hồ sơ pháp lý, nhận thức của một số người dân về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư còn hạn chế; áp lực tiến độ triển khai các dự án trọng điểm rất lớn và phải thực hiện đồng thời cùng lúc, trong khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vừa mới đi vào vận hành.

Điểm khác biệt căn bản mang tính bước ngoặt khi thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp là toàn bộ nhiệm vụ cấp quận và cấp phường trước đây đã được tập trung quy về một đầu mối. Theo đó, không còn quy trình trung gian, cấp cơ sở nhận sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp từ thành phố để triển khai thẳng đến các tổ chức, cá nhân có đất bị thu hồi.

Sự chuyển dịch này đạt hiệu quả cộng hưởng lớn khi kết hợp với các cơ chế, chính sách mới của Trung ương nhằm tháo gỡ vướng mắc cho Luật Đất đai. Với tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm", thẩm quyền của cấp cơ sở được tăng cường vượt bậc. Những nội dung trước đây phải qua quy trình xin ý kiến nhiều cấp, nay được xem xét, quy định ngay tại cơ sở. Việc rút ngắn quy trình không chỉ giảm tối đa thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả phối hợp phụ trợ mà còn đẩy tốc độ giải phóng mặt bằng nhanh, hiệu quả.

Bí thư Đảng ủy phường Hải An Nguyễn Thị Thu cho rằng, đó là quả ngọt từ tư duy hành động mới. Chưa đầy một năm - một khoảng thời gian rất ngắn so với khối lượng công việc khổng lồ, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng cùng sự đồng hành của các sở, ban, ngành, địa phương đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 9/14 dự án với tổng số 346,53 ha, thu hồi mặt bằng liên quan đến 39 tổ chức và 898 hộ gia đình, cá nhân.

Đáng chú ý, các dự án trọng điểm mang tầm chiến lược quốc gia và thành phố đều đã cán đích thành công, từ dự án đường Vành đai 2, đường bao phía Đông Nam, Khu công nghiệp Nam Tràng Cát, cho đến đường sắt cao tốc Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, hay các dự án nhà ga hàng hóa, sân đỗ máy bay tại Cảng hàng không quốc tế Cát Bi. Riêng đối với dự án Nhà ga T2 - một hạng mục vượt thẩm quyền, phường Hải An đã chủ động báo cáo kịp thời để thành phố tháo gỡ.

Là một người dân trực tiếp chứng kiến những gì diễn ra trên địa bàn gần một năm qua, ông Nguyễn Văn Tùng, 65 tuổi, ở khu An Khê 1 cho biết, ai ở đây cũng đều hiểu đất đai khu vực này cực kỳ phức tạp, đất lấn chiếm có, đất quân đội có, rồi cả đất giao trái thẩm quyền từ ngày xưa để lại. Chưa kể, mô hình chính quyền 2 cấp mới vận hành từ tháng 7 năm ngoái (2025), bộ máy vừa chạy vừa hoàn thiện, áp lực tiến độ thì tính bằng ngày. Lúc đầu, trong dư luận không khỏi băn khoăn về nguy cơ rơi vào lối mòn chậm trễ như những giai đoạn trước.

"Thế nhưng, khi nhìn những dải đất sạch được bàn giao, nhìn đường Vành đai 2, đường bao phía Đông Nam hay đại công trường Khu công nghiệp Nam Tràng Cát, dự án đường sắt, sân bay Cát Bi... rầm rộ thi công, mới thấy tư duy đổi mới của chính quyền đã thực sự mang lại hiệu quả rõ rệt, củng cố niềm tin lớn trong nhân dân", ông Nguyễn Văn Tùng chia sẻ.

Siết chặt kỷ cương, bám sát kịch bản điều hành

Sự chuyển biến trong công tác giải phóng mặt bằng tại Hải An xuất phát trước hết từ việc bám sát và giữ mạch gắn kết chặt chẽ với sự lãnh đạo, chỉ đạo của thành phố Hải Phòng. Thứ hai là phương châm thực thi pháp luật nghiêm minh đi đôi với bảo vệ tối đa quyền lợi chính đáng của người dân; trong đó, sự công khai, minh bạch là nền tảng để đối thoại, song cũng kiên quyết áp dụng chế tài nghiêm khắc đối với các trường hợp cố tình trục lợi, vi phạm kỷ cương. Yếu tố quyết định sau cùng chính là vai trò hạt nhân của cấp ủy phải thực sự quyết liệt, dám chịu trách nhiệm để phát huy năng lực lãnh đạo thống nhất, toàn diện trên toàn hệ thống chính trị.

Trong thời gian tới, để công tác giải phóng mặt bằng phát huy tối đa hiệu năng, Đảng ủy phường Hải An đề xuất thành phố 4 nội dung, trọng tâm là việc tăng cường năng lực số hóa quản lý. Thành phố sớm hoàn thiện và đưa vào vận hành đồng bộ cơ sở dữ liệu đất đai, tạo thuận lợi cho công tác xác minh nguồn gốc đất, lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải quyết các vướng mắc phát sinh.

Đối với các dự án có tính chất phức tạp, tồn tại qua nhiều thời kỳ, Hải An đề xuất Tổ công tác của thành phố tiếp tục duy trì cơ chế phối hợp trực tiếp, tăng cường cán bộ chuyên môn cắm chốt tại địa bàn để xử lý dứt điểm các vướng mắc tại chỗ. Đồng thời, các sở, ban, ngành cần thiết lập quy trình ưu tiên đặc biệt nhằm xử lý nhanh các kiến nghị từ cơ sở liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng các công trình trọng điểm.

Đặc biệt, để bảo đảm tính công bằng trong môi trường công vụ, địa phương đề nghị thành phố điều chỉnh phần mềm IOC về cập nhật tiến độ giải phóng mặt bằng các dự án đảm bảo việc đánh giá được công bằng, khách quan và chính xác (hiện đánh giá kết quả theo tháng là không hợp lý vì phải thực hiện theo quy trình thủ tục và phải xem xét đến những nhiệm vụ khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền của cấp xã khi chấm điểm).

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng, năm 2026, thành phố triển khai công tác giải phóng mặt bằng cho 431 dự án với tổng diện tích thu hồi hơn 14.942 ha, liên quan tới trên 165.600 hộ dân và 424 tổ chức. Trong quý I/2026, có 53 dự án tại 32 địa phương cam kết hoàn thành giải phóng mặt bằng, với hơn 577 ha. Đến nay, khối lượng thực hiện đạt khoảng 80% về diện tích và số hộ dân...

Toàn cảnh Phiên họp thường kỳ tháng 6. Ảnh: Minh Huệ/TTXVN

Một trong những nội dung chỉ đạo quan trọng tại Phiên họp thường kỳ tháng 6 diễn ra ngày 29/6, đó là xác định giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ chính trị trọng tâm tạo tiền đề cho các dự án bứt phá. Theo đó, 6 tháng cuối năm 2026, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng Đỗ Thành Trung yêu cầu Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu tập trung chỉ đạo các biện pháp thu ngân sách; tăng cường công tác quản lý đất đai, quy hoạch, trật tự xây dựng. Đồng thời, tiếp tục rà soát, khẩn trương tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất đối với các khu vực đã đủ điều kiện để đảm bảo nguồn thu ngân sách địa phương, đáp ứng nguồn lực cho đầu tư công.

Các địa phương tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; đồng thời, tập trung bám sát kịch bản giải ngân vốn đầu tư công và triển khai quyết liệt các dự án theo Kế hoạch sử dụng đất năm 2026. Trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng tại các dự án hạ tầng khu, cụm công nghiệp, các khu dân cư, đô thị; đi đôi với việc tháo gỡ dứt điểm các vướng mắc phát sinh và cập nhật thường xuyên dữ liệu tiến độ lên hệ thống phần mềm quản lý chuyên dụng để phục vụ kịp thời công tác điều hành.