ĐBQH: Dự thảo Luật An ninh dữ liệu thiết kế quy định về nghĩa vụ theo nguyên tắc tương xứng với cấp độ rủi ro

Liên quan đến các quy định về nghĩa vụ của chủ quản hệ thống, chủ quản dữ liệu, đại biểu Lê Nhật Thành cho rằng mối quan tâm lớn nhất của cộng đồng doanh nghiệp và cử tri khi theo dõi dự thảo Luật này là liệu có phát sinh thêm gánh nặng tuân thủ hay không. Theo đại biểu, dự thảo Luật An ninh dữ liệu đã thiết kế nghĩa vụ theo nguyên tắc tương xứng với cấp độ rủi ro, và phần lớn các tổ chức, doanh nghiệp sẽ không phải gánh thêm thủ tục mới.

Cụ thể, đối với dữ liệu Cấp độ 1 rủi ro thấp nhất về cơ bản không phát sinh thủ tục hành chính mới. Đối với Cấp độ 2, chỉ yêu cầu xây dựng kế hoạch bảo vệ đơn giản do chính tổ chức tự lưu giữ và dự thảo còn có cơ chế miễn trừ cho doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và doanh nghiệp khởi nghiệp thể hiện rõ tinh thần khoan sức dân, khuyến khích đổi mới sáng tạo. Chỉ từ Cấp độ 3 trở lên mới yêu cầu đánh giá tác động và kiểm toán định kỳ; và chỉ ở Cấp độ 4, Cấp độ 5 đây là nhóm dữ liệu có hậu quả nghiêm trọng nhất nếu xảy ra sự cố, khi đó mới đặt ra yêu cầu thẩm định hồ sơ thiết kế trước khi xây dựng hệ thống và kiểm tra điều kiện đảm bảo an ninh dữ liệu.

Như vậy, có thể khẳng định, phần lớn tổ chức, doanh nghiệp xử lý dữ liệu ở mức rủi ro thấp sẽ gần như không phát sinh gánh nặng tuân thủ mới; chỉ một số ít cơ quan, tổ chức xử lý dữ liệu có rủi ro cao nhất từ cấp độ 4,5 trở lên mới phải tuân thủ các nghĩa vụ, yêu cầu chặt chẽ hơn, cao hơn.

“Đây chính là minh chứng cho tinh thần "quản lý theo rủi ro, không quản lý cào bằng" mà dự thảo Luật theo đuổi và tôi cũng nhất trí đề nghị thông qua dự thảo Luật An ninh dữ liệu với thiết kế nghĩa vụ, phân tầng nghĩa vụ, trách nhiệm, gắn với từng chủ thể liên quan như vậy” - đại biểu nhấn mạnh.

Tuy vậy đại biểu đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo Luật cần tính toán hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng gắn quy định cụ thể nghĩa vụ, trách nhiệm đối với từng nhóm chủ thể liên quan, đảm bảo thống nhất, đồng bộ và thông suốt, quy định sao cho dễ hình dung, dễ quy chiếu, dễ áp dụng.

Đại biểu Lê Nhật Thành (đoàn Hà Nội) phát biểu thảo luận tại tổ

Về các hành vi bị nghiêm cấm, đại biểu Lê Nhật Thành cho biết, Điều 6 dự thảo luật liệt kê 11 khoản hành vi.

Qua theo dõi trên không gian mạng, đại biểu nhận định, thời gian qua xuất hiện hàng loạt trang web, blog, tài khoản mạng xã hội tán phát, đăng tải hàng ngàn tin, bài có nội dung phản động, xấu, độc, vi phạm pháp luật, sử dụng thông tin cắt xén, lồng ghép, giả mạo … để tuyên truyền, xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, trong đó các đối tượng xấu đã triệt để lợi dụng các công nghệ mới, như sử dụng AI, Deepfake tán phát thông tin.

Vì vậy, việc đưa quy định vào điều cấm tại dự thảo Luật An ninh dữ liệu đối với hành vi lợi dụng các thuật toán, công nghệ mới (như AI, Deepfake…) để xâm phạm dữ liệu là hết sức cần thiết, bám sát thực tiễn.

Theo đại biểu, cần lưu ý kỹ hơn khoản 3: "lợi dụng hoạt động bảo vệ an ninh dữ liệu để truy cập, thu thập, khai thác, sử dụng dữ liệu trái pháp luật hoặc để trục lợi". Đây là quy định quan trọng, nhằm ràng buộc chính cơ quan, cá nhân thực thi công vụ không được lạm quyền, nhưng cách diễn đạt còn khá chung chung.

“Trong quá trình chỉnh lý cuối cùng, cơ quan chủ trì soạn thảo cần cân nhắc bổ sung quy định này, dẫn chiếu rõ hơn đến cơ chế giám sát, xử lý khi chính cơ quan Nhà nước là chủ thể vi phạm, để quy định không chỉ mang tính tuyên ngôn” - đại biểu đề xuất.