ĐBQH: Không để chính sách hỗ trợ du lịch thành ưu đãi gián tiếp cho bất động sản

Thảo luận tại nghị trường về dự thảo Nghị quyết một số chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam sáng ngày 11/11, đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) cho rằng, cần thay đổi tư duy từ hỗ trợ các dự án đầu tư sang phát triển sản phẩm, dịch vụ và hệ sinh thái du lịch.

Đại biểu Trịnh Xuân An phát biểu tại hội trường sáng 11/11. Ảnh: Media Quốc hội

Theo đại biểu, du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, giá trị không chỉ đến từ vốn đầu tư mà còn từ tài nguyên thiên nhiên, di sản văn hóa, bản sắc dân tộc và trải nghiệm của du khách. Do đó, chính sách phải hướng đến tạo ra những sản phẩm có giá trị cao, chứ không chỉ tập trung thu hút các dự án quy mô lớn.

Đề cập đến Điều 5 của dự thảo, đại biểu Trịnh Xuân An bày tỏ băn khoăn về việc phân chia dự án du lịch thành ba nhóm ưu tiên với ngưỡng vốn 3.000 tỷ đồng, 10.000 tỷ đồng và 30.000 tỷ đồng.

Theo ông, cách phân chia này có thể khiến chính sách trở nên phức tạp, thu hẹp đối tượng thụ hưởng và bỏ sót những dự án có giá trị thực tế. Một dự án du lịch quy mô 1.000 tỷ đồng nhưng có sản phẩm hấp dẫn, thu hút nhiều khách vẫn có thể mang lại hiệu quả lớn cho địa phương.

Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu thiết kế lại theo hướng chỉ quy định một nhóm dự án du lịch chất lượng cao, với ngưỡng vốn khoảng 3.000 tỷ đồng. Đồng thời, cần thiết kế chính sách ưu đãi phù hợp với tính chất, quy mô và hiệu quả đóng góp của từng dự án.

Đặc biệt, đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị làm rõ phạm vi ưu đãi đối với những dự án có nhiều hợp phần, nhất là dự án du lịch kết hợp kinh doanh bất động sản. "Bảo đảm ưu đãi dành cho hoạt động du lịch thực chất. Du lịch kích cho bất động sản phát triển nhưng nếu không cẩn thận thì chúng ta sẽ lại ưu đãi một cách gián tiếp cho bất động sản," ông An nêu quan điểm.

Bên cạnh chính sách ưu đãi đầu tư, đại biểu Trịnh Xuân An cũng đề nghị điều chỉnh cơ chế thử nghiệm có kiểm soát tại Điều 9 của dự thảo Nghị quyết. Theo ông, các hoạt động như tổ hợp nghệ thuật biểu diễn, trung tâm hội nghị, lễ hội hay kinh tế đêm 24/7 đã có quy định pháp luật, không nhất thiết phải đưa vào cơ chế thử nghiệm.

"Thử nghiệm có kiểm soát là những gì mới, lạ mà chưa có quy định của pháp luật. Du lịch thì cứ cái gì hay, cái gì tốt, có được khách, có được tiền thì chúng ta cho thử nghiệm nếu chưa có quy định pháp luật," đại biểu nêu quan điểm.

Không phải dự án có vốn đầu tư lớn nào cũng tạo hiệu quả

Đại biểu Lê Hữu Trí - Đoàn Khánh Hoà. Ảnh: Media Quốc hội

Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) cho rằng, chính sách ưu đãi nếu chỉ dựa vào quy mô vốn, diện tích đất và tính chất dự án mà chưa gắn với hiệu quả kinh tế - xã hội sẽ dễ dẫn đến tình trạng nhà đầu tư được hưởng ưu đãi lớn nhưng giá trị đóng góp cho địa phương và đất nước không tương xứng.

Theo ông, thực tế không phải dự án có vốn đầu tư lớn nào cũng thu hút được nhiều du khách, tạo việc làm và đóng góp đáng kể cho ngân sách. Thậm chí, có những dự án sử dụng diện tích đất lớn, triển khai kéo dài nhưng hiệu quả khai thác thấp, gây lãng phí tài nguyên, tạo áp lực lên hạ tầng và môi trường, tài nguyên.

Do đó, ông đề nghị chuyển từ chính sách ưu đãi dựa trên điều kiện đầu vào sang đánh giá hiệu quả đầu ra, thông qua các tiêu chí như lượng khách thực tế, doanh thu, đóng góp ngân sách, số việc làm ổn định, tỷ lệ lao động địa phương, hiệu quả sử dụng đất và bảo vệ môi trường...

Đồng thời, cần quy định cơ chế hậu kiểm, đánh giá định kỳ, điều chỉnh hoặc thu hồi ưu đãi đối với những dự án không thực hiện đúng cam kết, chậm đưa vào khai thác hoặc không đạt hiệu quả đăng ký mà không có lý do chính đáng.

"Ưu đãi đầu tư du lịch không nên được xem là phần thưởng cho quy mô vốn mà phải là sự ghi nhận đối với những giá trị mà dự án tạo ra cho nền kinh tế và cộng đồng," đại biểu Lê Hữu Trí nhấn mạnh.

Đặc biệt, đại biểu cảnh báo không nên để chính sách đặc thù trở thành cơ chế tạo lợi thế về đất đai và tài chính cho một số nhà đầu tư, nhất là các dự án lớn, trong khi Nhà nước và người dân phải gánh chịu chi phí về tài nguyên, hạ tầng và môi trường.

Liên quan đến chính sách đất đai, ông đề nghị bổ sung cơ chế bảo đảm sự tham gia trực tiếp của cộng đồng dân cư trong quá trình lập và triển khai dự án; công khai phương án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư và bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân bị ảnh hưởng.

Theo đại biểu, cần tránh nghịch lý người dân sinh sống tại những địa bàn có tài nguyên du lịch, di sản và cảnh quan thiên nhiên nhưng khi du lịch phát triển lại đứng bên lề chuỗi giá trị, thậm chí chịu thiệt thòi.