ĐBQH lo lắng học sinh lạm dụng trí tuệ nhân tạo

Ngày 12/11, tiếp tục chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, các đại biểu Quốc hội đặt ra những lo lắng về trí tuệ nhân tạo (AI), quy định Sandbox...

Tham gia chất vấn, đại biểu Sí Thị Mai Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai) nêu thực trạng học sinh sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giải bài tập, làm giảm cơ hội phát triển tư duy và có nguy cơ phụ thuộc vào công nghệ. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết những giải pháp cụ thể để chỉ đạo các đơn vị chức năng phối hợp với các nhà cung cấp dịch vụ AI, bảo đảm học sinh vừa có thể khai thác lợi ích của công nghệ, vừa không bị phụ thuộc vào AI.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đặt câu hỏi về giải pháp hỗ trợ điện thoại thông minh cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo.

Đại biểu Sí Thị Mai Anh. Ảnh: Quốc hội.

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Vũ Hải Quân chia sẻ bản thân ông từng là nhà giáo và vẫn thường sử dụng bảng, phấn trong giảng dạy. Theo ông, việc quá lạm dụng công nghệ trong học tập là không tốt.

Bộ trưởng cho biết, hiện nay Bộ đang tiến hành phân loại các mức độ rủi ro của AI, đồng thời xây dựng cơ chế bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng công nghệ này.

Nếu hỏi với tư cách cá nhân, không phải vai trò Bộ trưởng, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu quan điểm đồng tình với việc một số quốc gia đang hạn chế sử dụng AI trong học đường.

Liên quan đến chương trình hỗ trợ thiết bị thông minh cho hộ nghèo và hộ cận nghèo, Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết chương trình đã được triển khai nhưng vẫn gặp một số khó khăn.

Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Vũ Hải Quân. Ảnh: Quốc hội.

Theo Bộ trưởng, hoạt động hỗ trợ hiện do doanh nghiệp thực hiện. Tuy nhiên, nếu chỉ giao cho các doanh nghiệp viễn thông sẽ có nhiều khó khăn. Vì vậy, Bộ đã đề xuất để các địa phương cùng tham gia triển khai.

Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết Bộ mong muốn thời gian tới sẽ tham mưu Chính phủ tăng cường sự phối hợp của chính quyền cấp xã, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, trong việc triển khai hỗ trợ thiết bị thông minh cho người dân.

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (Đoàn ĐBQH Hà Nội) nêu vấn đề, nhiều luật và nghị quyết được ban hành gần đây có quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), nhưng các quy định chưa thống nhất, có nguy cơ hình thành nhiều cơ chế sandbox song song, chồng chéo gây khó khăn cho cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ vai trò của Bộ Khoa học - Công nghệ trong việc bảo đảm các quy định về sandbox được triển khai đồng bộ, thống nhất.

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy. Ảnh: Quốc hội.

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết sandbox là cơ chế đột phá được đưa vào Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo. Đây là luật khung, trong đó cơ chế thử nghiệm có 3 nội dung chính.

Thứ nhất là xác định nội dung thử nghiệm, bao gồm phạm vi, địa điểm và thời gian thử nghiệm.

Thứ hai là khung pháp lý miễn trừ trách nhiệm cho đơn vị tổ chức thử nghiệm.

Thứ ba là bảo đảm quyền lợi của các cá nhân, tổ chức tham gia thử nghiệm.

Theo Bộ trưởng, cơ chế sandbox cần được áp dụng khi các quy định pháp luật chưa rõ ràng, cụ thể. Đơn cử như lĩnh vực thiết bị bay không người lái (UAV), đây là công nghệ mới, chưa được quy định đầy đủ trong các văn bản pháp luật. Do đó, để triển khai cần có khung pháp lý thử nghiệm.

Lấy ví dụ tại Tây Ninh, địa phương đang xây dựng đề án với các nội dung như xác định vùng bay thử nghiệm, thời gian, đơn vị và lĩnh vực thử nghiệm.

Lý giải việc các văn bản pháp luật có những quy định khác nhau về sandbox, Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Vũ Hải Quân cho rằng nguyên nhân xuất phát từ tính đa dạng của các lĩnh vực.

Chẳng hạn, việc thử nghiệm UAV không chỉ liên quan đến Bộ Khoa học - Công nghệ mà còn có sự tham gia của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng. Vì vậy, xây dựng khung chính sách đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều bộ, ngành.

Hay với xe không người lái, vấn đề đặt ra là nếu phương tiện gây tai nạn thì ai phải chịu trách nhiệm? Trách nhiệm thuộc về nhà sáng chế, cơ quan quản lý hay chủ thể nào khác? Người dân bị tai nạn sẽ được bồi thường như thế nào?.

Theo Bộ trưởng, đây đều là những vấn đề cần được làm rõ trong quá trình xây dựng cơ chế thử nghiệm.

Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết đã ban hành nghị định về khung pháp lý thử nghiệm. Trường hợp các quy định còn chưa rõ ràng, cụ thể, Bộ sẵn sàng phối hợp với các đơn vị, địa phương để hướng dẫn và triển khai thực hiện.