ĐBQH: Phá dỡ chung cư không đồng nghĩa mất quyền sở hữu căn hộ

Góp ý về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023 tại phiên họp chiều 21/8, đại biểu Vương Kim Ánh (Đoàn Phú Thọ) cho rằng cần khẳng định rõ nguyên tắc bảo đảm quyền sở hữu nhà ở hợp pháp của người dân.

Đại biểu Vương Kim Ánh. (Ảnh: Media Quốc hội)

Ông Ánh nêu thực tế, đối với mỗi gia đình, ngôi nhà không chỉ là tài sản có giá trị lớn mà còn là nơi ở, nơi lập nghiệp, ổn định cuộc sống và là tài sản có thể được để lại cho các thế hệ sau.

Vì vậy, khi người dân đã bỏ tiền hợp pháp để mua nhà, được cấp giấy chứng nhận và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, thì pháp luật cần bảo đảm quyền sở hữu của họ một cách rõ ràng, ổn định và có thể dự đoán được.

“Cần tiếp tục thể hiện rõ trong Luật về nguyên tắc: quyền sở hữu căn hộ chung cư của người dân không chấm dứt chỉ vì nhà chung cư hết thời hạn sử dụng hoặc phải phá dỡ”, đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu Ánh phân tích, thời hạn sử dụng của công trình là vấn đề về kỹ thuật, an toàn xây dựng, còn quyền sở hữu tài sản của người dân là vấn đề pháp lý. Hai khái niệm này cần được phân định rõ, tránh để người dân hiểu rằng khi công trình xuống cấp hoặc hết thời hạn sử dụng thì quyền sở hữu căn hộ cũng đương nhiên mất đi.

Cùng với đó, đại biểu đề nghị quy định cụ thể hơn quyền lợi của chủ sở hữu khi nhà chung cư phải phá dỡ, xây dựng lại.

“Đây là nội dung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Một căn hộ có thể xuống cấp, phải kiểm định, phải phá dỡ để bảo đảm an toàn cho người dân, nhưng việc phá dỡ công trình không đồng nghĩa với việc phá bỏ quyền tài sản chủ sở hữu của họ”, đại biểu Ánh nói.

Do đó, ông Vương Kim Ánh đề nghị dự thảo Luật làm rõ nguyên tắc: khi nhà chung cư phá dỡ, quyền tài sản hợp pháp của chủ sở hữu căn hộ phải được bảo lưu và chuyển hóa thành quyền lợi, lợi ích tương ứng trong quá trình cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư.

Theo đại biểu, người dân cần biết rõ được bố trí chỗ ở như thế nào trong thời gian cải tạo, xây dựng lại chung cư; sau khi công trình hoàn thành sẽ được nhận căn hộ có diện tích ra sao, ở vị trí nào. Trường hợp diện tích, thiết kế hoặc giá trị căn hộ thay đổi, nguyên tắc xác định quyền lợi và nghĩa vụ tài chính của người dân cũng phải được quy định minh bạch.

Đặc biệt, ông Ánh lưu ý cần tránh tình trạng người dân đã sở hữu hợp pháp căn hộ nhưng khi cải tạo, xây dựng lại chung cư lại phát sinh những cách hiểu khác nhau về quyền sở hữu, dẫn đến khiếu kiện kéo dài.

Mua chung cư có thời hạn có thể “rẻ hơn một nửa”

Dùng quyền tranh luận nêu quan điểm, đại biểu Tạ Văn Hạ (Đoàn Đà Nẵng) cho rằng đất đai thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước là đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý.

Khi người dân mua căn hộ chung cư, quyền sở hữu đối với căn hộ là quyền tài sản hợp pháp của người mua. Tuy nhiên, theo đại biểu, cần thừa nhận rằng công trình và vật liệu xây dựng đều có tuổi thọ nhất định, không thể tồn tại vĩnh viễn.

Đại biểu Tạ Văn Hạ. (Ảnh: Media Quốc hội)

Từ thực tế này, ông Hạ nhìn nhận nếu chung cư có thời hạn sử dụng là 70 hay 90 năm, người dân và người lao động có thể tiếp cận mua dễ dàng hơn, vì có thể giá bán khi đó chỉ bằng một nửa so với mức giá hiện nay - khi xem việc mua chung cư là “vĩnh viễn”.

“Như vậy, những người không có điều kiện kinh tế, thay vì phải bỏ ra 4 tỷ đồng để sở hữu lâu dài, họ có thể lựa chọn mua căn hộ có thời hạn với mức giá khoảng 2 tỷ đồng”, ông Hạ nêu ví dụ.

Thậm chí, những căn hộ chỉ còn 10-20 năm thời hạn sử dụng cũng có thể trở thành lựa chọn đối với những người cần chỗ ở nhưng chưa đủ khả năng mua căn hộ có thời hạn dài hơn.

Đại biểu Tạ Văn Hạ nhấn mạnh việc hình thành thêm phân khúc nhà ở có thời hạn không chỉ giúp đa dạng hóa lựa chọn trên thị trường mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở cho người lao động, người thu nhập thấp.