ĐBQH: Tái thiết khu đô thị Vĩnh Hưng mở hướng mới cho phát triển Thủ đô

Với quy mô nghiên cứu khoảng 447 ha, dân số hiện hữu gần 80.000 người và tổng vốn đầu tư dự kiến gần 186.000 tỷ đồng, dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng (phường Vĩnh Hưng) đặt ra một hướng tiếp cận mới trong giải quyết những bất cập đô thị Hà Nội.

Thay vì chỉ mở rộng từng tuyến đường, cải tạo từng khu dân cư, dự án hướng tới tổ chức lại không gian đô thị trên diện rộng, kết hợp xây dựng mới với chỉnh trang khu vực hiện hữu, đồng thời phát triển đồng bộ hạ tầng phục vụ người dân.

Bản quy hoạch dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng được niêm yết để lấy ý kiến người dân. (Ảnh: Phường Vĩnh Hưng)

Hướng đi mới để giải quyết những bất cập đô thị kéo dài

Trả lời phóng viên Báo Điện tử VTC News, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) đánh giá việc nghiên cứu cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị trên một không gian đủ lớn là cách tiếp cận cần thiết để giải quyết những bất cập có tính hệ thống.

Theo bà Nga, đường nhỏ hẹp, thiếu trường học, không gian xanh, thoát nước yếu hay khó tiếp cận khi xảy ra cháy đều liên quan đến cấu trúc đô thị và cách phân bổ nguồn lực. Nếu chỉ xử lý từng công trình riêng lẻ, có thể giải quyết khó khăn trước mắt nhưng chưa khắc phục được nguyên nhân lâu dài.

Bà dẫn chứng, một tuyến đường dù được mở rộng vẫn có thể ùn tắc nếu các điểm kết nối không được cải thiện. Một khu nhà mới cũng có thể gây thêm áp lực lên trường học, hệ thống thoát nước và giao thông xung quanh nếu hạ tầng không được tính toán đồng bộ.

“Vì vậy, giá trị của cách tiếp cận tổng thể nằm ở khả năng giải quyết các mối quan hệ này ngay từ quy hoạch”, bà Nga nhấn mạnh.

Theo thông tin từ chủ đầu tư, dự án Vĩnh Hưng gồm hai khu vực: hơn 206 ha được tái thiết, xây dựng mới với hạ tầng đồng bộ; hơn 240 ha còn lại được cải tạo, chỉnh trang. Quỹ đất được ưu tiên cho giao thông, công viên, cây xanh và các công trình công cộng.

Khu vực tái thiết được định hướng phát triển theo mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), kết hợp không gian ngầm và mô hình đô thị 15 phút, giúp người dân thuận tiện tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.

Tuy nhiên, bà Nga lưu ý quy mô lớn không đồng nghĩa với chất lượng tốt. Việc tái thiết phải xác định rõ khu vực nào cần xây dựng lại, khu vực nào chỉ cần chỉnh trang, công trình nào cần bảo tồn. Những khu dân cư còn sử dụng tốt, không gian văn hóa và quan hệ cộng đồng hình thành qua nhiều thế hệ cũng cần được đánh giá cẩn trọng.

Đặc biệt, bà quan tâm đến mối quan hệ giữa quy mô dân số dự kiến và khả năng đáp ứng của hạ tầng tại Vĩnh Hưng. Theo dự thảo quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đang được lấy ý kiến, dân số khu vực này dự kiến tăng từ gần 80.000 người hiện nay lên khoảng 186.900 người trong tương lai.

Bà Nga cảnh báo, nếu xây dựng nhiều nhà ở, tăng mạnh dân số nhưng giao thông công cộng, trường học, y tế và hệ thống thoát nước triển khai chậm, những bất cập hiện hữu có thể tiếp tục xuất hiện ở mức độ lớn hơn.

Vì vậy, phải xác định rõ công trình nào cần hoàn thành trước, hạng mục nào triển khai đồng thời và những điều kiện phải đáp ứng trước khi đưa thêm dân cư vào sinh sống.

ĐBQH Phạm Văn Hòa

Nữ đại biểu Quốc hội cho rằng, chất lượng quy hoạch phải được kiểm chứng bằng cuộc sống hằng ngày: trẻ em đến trường có thuận tiện hơn không, người cao tuổi có không gian đi bộ an toàn không, xe chữa cháy có tiếp cận được khu dân cư không, người dân có giảm thời gian đi lại và nguy cơ ngập úng hay không.

“Vĩnh Hưng có thể cung cấp kinh nghiệm cho những khu đô thị khác nếu giải quyết tốt cả hạ tầng, quyền lợi người dân và tổ chức thực hiện. Khi nhân rộng, cần đánh giá kết quả thực tế, chi phí xã hội và sự phù hợp với từng địa bàn”, bà Nga nói.

Cùng quan điểm, đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp) đánh giá cao việc Hà Nội chủ động triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù theo Luật Thủ đô, qua đó có thêm điều kiện đổi mới cách thức phát triển đô thị.

Theo ông Hòa, Hà Nội cần những quy hoạch mang tính đột phá, tạo động lực phát triển mới. Việc tái thiết Vĩnh Hưng trên quy mô lớn là bước đi đáng chú ý, bởi tái thiết không đơn thuần là xây dựng lại nhà ở mà phải hình thành một khu đô thị đồng bộ.

“Nơi được tái thiết phải có nhà ở cho người thu nhập thấp, nhà ở thương mại, trung tâm thương mại, khu vui chơi giải trí và các công trình phục vụ đời sống người dân”, ông Hòa nói.

Ông cũng lưu ý quy hoạch phải phân định rõ quỹ đất dành cho thương mại, giao thông, văn hóa, giáo dục và các công trình thiết yếu, đặc biệt là nhà ở cho người thu nhập thấp và tái định cư tại chỗ.

Phải bảo đảm cuộc sống người dân tốt hơn

Bên cạnh việc tổ chức lại không gian đô thị, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng người dân phải thực sự được hưởng lợi từ quá trình tái thiết.

“Một căn hộ mới khang trang là cần thiết, nhưng cuộc sống còn gắn với thu nhập, học hành của con trẻ, chăm sóc sức khỏe, chi phí sinh hoạt và quan hệ cộng đồng”, bà Nga nói.

Theo phương án do chủ đầu tư công bố, khoảng 7.250 hộ dân, tương ứng 20.000 người, thuộc diện ảnh hưởng của dự án sẽ được bố trí tái định cư trên địa bàn phường. Ủng hộ định hướng ưu tiên tái định cư tại chỗ khi đáp ứng điều kiện thực hiện, bà Nga lưu ý phải chuẩn bị đầy đủ quỹ nhà, hạ tầng thiết yếu và phương án bàn giao trước khi di chuyển người dân.

Nếu phải tạm cư, cần làm rõ thời hạn, mức hỗ trợ và trách nhiệm khi chậm tiến độ. Chính sách hỗ trợ cũng phải tính đến hoàn cảnh của những hộ kinh doanh tại nhà, sống bằng nguồn thu cho thuê và các nhóm dễ bị tổn thương.

“Tôi cho rằng trách nhiệm đối với người dân phải kéo dài đến khi cuộc sống thực sự ổn định”, bà Nga nhấn mạnh.

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga

Về nguồn lực đầu tư, nữ đại biểu đánh giá sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân vào dự án quy mô lớn như Vĩnh Hưng là cần thiết, nhưng phải bảo đảm lợi ích công cộng.

Theo bà, các công trình giao thông, trường học, công viên, nhà ở tái định cư phải có tiến độ, nguồn vốn và trách nhiệm thực hiện rõ ràng. Đặc biệt, tiến độ phát triển nhà ở thương mại phải gắn với tái định cư và xây dựng hạ tầng, tránh tình trạng nhà ở hoàn thành nhưng các công trình phục vụ cộng đồng chậm triển khai.

Bà Nga cũng yêu cầu giám sát ngay từ khâu quy hoạch, chuẩn bị dự án. Việc lựa chọn nhà đầu tư, tiếp cận đất đai, nghĩa vụ tài chính và trách nhiệm bàn giao hạ tầng cần được công khai theo quy định để người dân theo dõi, giám sát.

Bổ sung góc nhìn về nguồn lực, đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng với dự án có vốn đầu tư hàng trăm nghìn tỷ đồng, việc huy động doanh nghiệp tư nhân có tiềm lực tài chính mạnh là cần thiết, bởi ngân sách Hà Nội còn phải dành cho nhiều nhiệm vụ phát triển khác.

Tuy nhiên, việc đầu tư phải tuân thủ pháp luật, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cần thực hiện thỏa đáng, tránh phát sinh khiếu nại, khiếu kiện kéo dài.

Ông Hòa cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra và giám sát của các cơ quan dân cử để phát hiện, ngăn ngừa vi phạm từ sớm.

Nếu thực hiện được những yêu cầu này, Vĩnh Hưng có thể trở thành kinh nghiệm để Hà Nội tái thiết các khu đô thị cũ, thay vì tiếp tục giải quyết từng bất cập riêng lẻ.