Đế chế bán lẻ của nữ tỷ phú Nga lọt tầm ngắm Ukraine

Từ giữa tháng 7, quân đội Ukraine liên tục sử dụng UAV tập kích kho hàng của Wildberries trên khắp nước Nga, từ tỉnh Moskva tới vùng Ural cách tiền tuyến hàng nghìn km. Đây là nền tảng bán hàng trực tuyến sở hữu hệ thống kho bãi lớn, với các mặt hàng mà Ukraine cáo buộc "phục vụ mục đích quân sự".

Wildberries ước tính đã mất tới 1/3 tổng diện tích kho và lượng hàng hóa trị giá 480 tỷ ruble (5,9 tỷ USD), ít nhất 9 nhân viên của đế chế bán lẻ lớn nhất Nga thiệt mạng.

"Wildberries gần như không còn các kho hàng lớn. Gần như ngày nào cũng có một kho hàng bị phá hủy", Sergei Semko, chuyên gia phân tích tại công ty tư vấn thương mại điện tử Data Insight, phát biểu. Data Insight có trụ sở tại Moskva, 

Loạt diễn biến đưa Wildberries thành tâm điểm trong giai đoạn tập kích "ăn miếng trả miếng" hiện nay giữa Nga và Ukraine, gây ra cuộc khủng hoảng với bà Tatyana Kim, nữ tỷ phú giàu nhất Nga đã gây dựng nên đế chế bán lẻ này.

Nữ tỷ phú Tatyana Kim sinh năm 1975 tại Grozny, thủ phủ Cộng hòa Chechnya, trong một gia đình người Nga gốc Triều Tiên. Mẹ bà là giáo viên tiểu học, còn cha là một kỹ sư.

Bà tốt nghiệp khoa Ngoại ngữ, Đại học Kolomna, tỉnh Moskva, năm 1997 và trở thành giáo viên tiếng Anh tại một trường học, đồng thời làm thêm nghề gia sư để kiếm sống.

Bà từng định tới thủ đô Moskva học thiết kế nhưng phải từ bỏ kế hoạch vì cuộc khủng hoảng tài chính Nga năm 1998. Kim từng tâm sự rằng thời trẻ, bà "chưa từng nghĩ đến việc kinh doanh" do thiếu kiến thức về toán học và kinh tế.

Hồi đầu những năm 2000, Kim gặp doanh nhân Vladislav Bakalchuk, một kỹ sư công nghệ thông tin, người sau này trở thành chồng bà. Năm 2004, sau khi sinh con đầu lòng, Kim thành lập Wildberries, một website bán quần áo được đặt từ các hãng bán hàng qua catalog ở châu Âu.

Thay vì chỉ tập trung giao hàng tận nhà như các đối thủ cạnh tranh, Kim sớm chú trọng giải quyết một trở ngại lớn của mua sắm trực tuyến là khách hàng không thể xem hoặc thử sản phẩm trước khi trả tiền. Wildberries xây dựng các điểm nhận hàng, cho phép người mua kiểm tra và thử quần áo rồi quyết định. Mô hình này giúp công ty tạo dựng niềm tin với khách hàng, đồng thời mở đường cho việc mở rộng ra ngoài Moskva.

Song song với mạng lưới điểm nhận, bà Kim đầu tư mạnh vào kho bãi và giao nhận, thiết lập nền tảng cho Wildberries tăng trưởng. Công ty mở rộng kinh doanh từ quần áo sang điện tử, mỹ phẩm, đồ gia dụng và nhiều nhóm hàng khác. Đến giữa thập niên 2010, Wildberries thay đổi mô hình kinh doanh, cho phép doanh nghiệp bên ngoài bán hàng trên nền tảng. Cách làm này giúp Wildberries nhanh chóng mở rộng danh mục mà không phải tự sở hữu toàn bộ hàng hóa.

Đại dịch Covid-19 tạo thêm một cú hích. Khi các biện pháp hạn chế đi lại khiến người Nga chuyển sang mua sắm trực tuyến, Wildberries đã có sẵn hệ thống kho và giao nhận để đáp ứng nhu cầu tăng mạnh. Công ty tiếp tục mở rộng, còn tài sản của bà Kim tăng nhanh cùng sự bùng nổ của thương mại điện tử.

Forbes lần đầu ghi nhận Kim là tỷ phú vào năm 2019. Tài sản của bà từng vượt 13 tỷ USD trong giai đoạn thị trường công nghệ và thương mại điện tử tăng trưởng mạnh. Đến năm 2026, bà Kim sở hữu khoảng 8,1 tỷ USD, trở thành người phụ nữ giàu nhất Nga, còn công ty của bà trở thành đế chế bán lẻ lớn nhất nước Nga.