Để công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới

Thời gian qua, Huế xuất hiện nhiều không gian trải nghiệm văn hóa, thu hút sự quan tâm của du khách gần xa.  

Nhiều lợi thế

Những năm qua, Huế được đánh giá là đô thị làm tốt việc đưa văn hóa vào đời sống kinh tế. Trong đó, phải kể đến việc tổ chức Festival Huế theo định hướng bốn mùa. Cùng với đó, việc xây dựng các thương hiệu “Huế - Kinh đô áo dài”, “Huế - kinh đô ẩm thực” đang được định hình. Ngoài ra, hoạt động nghệ thuật biểu diễn, thủ công mỹ nghệ, nhiếp ảnh, du lịch di sản thu hút đông đảo du khách.

Tiềm năng lớn không đồng nghĩa với việc có thể dễ dàng hình thành một ngành kinh tế mạnh. Doanh nghiệp văn hóa, sáng tạo trên địa bàn phần lớn còn nhỏ; sản phẩm có giá trị gia tăng cao chưa nhiều; thiếu không gian sáng tạo và cơ chế liên kết giữa Nhà nước, Nhà doanh nghiệp, Nhà sáng tạo và Cộng đồng; thiếu cơ chế và chính sách ưu đãi để thu hút nguồn đầu tư của các doanh nghiệp mạnh. Một khó khăn khác là, việc định giá giá trị kinh tế tổng hợp của di sản chưa có căn cứ pháp lý cụ thể; việc xác định chính xác mức đóng góp GRDP của các ngành công nghiệp văn hóa chưa có tiêu chí thống kê.

TS. Trần Đình Hằng, Phân viện trưởng Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch miền Trung cho rằng, có thể xác định nội lực Huế trong định hướng phát triển văn hóa dựa trên bốn trụ cột: hệ thống di sản, hệ giá trị nội sinh, năng lực kể chuyện và chủ thể sáng tạo. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để chuyển hóa các yếu tố này thành động lực phát triển.

Trước hết, cần phát triển sinh kế di sản. Bởi lẽ, di sản chỉ có thể được bảo tồn bền vững khi gắn với lợi ích kinh tế của cộng đồng. Việc phát triển các ngành như du lịch văn hóa, thủ công mỹ nghệ, ẩm thực và dịch vụ trải nghiệm sẽ tạo ra chuỗi giá trị mới, trong đó cộng đồng đóng vai trò trung tâm. Ngoài ra, cần đẩy mạnh số hóa di sản, điều này không chỉ giúp bảo tồn mà còn mở rộng khả năng tiếp cận và sáng tạo. Đặc biệt, cần thúc đẩy hệ sinh thái sáng tạo với sự tham gia của doanh nghiệp, nghệ sĩ và cộng đồng. Chính sự kết nối giữa các chủ thể sẽ tạo ra môi trường thuận lợi để các ý tưởng sáng tạo được hiện thực hóa.

Biến chiều sâu văn hóa thành nguồn lực

Thành phố đang xây dựng Đề án phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Thay vì triển khai dàn trải, địa phương dự kiến tập trung vào sáu nhóm ngành phù hợp với lợi thế địa phương: du lịch văn hóa; nghệ thuật biểu diễn; thiết kế sáng tạo; sản phẩm công nghiệp văn hóa số; thủ công mỹ nghệ, làng nghề; truyền hình và phát thanh, xuất bản, quảng cáo. Thành phố phấn đấu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 10% GRDP; đến năm 2045 trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp trên 20% GRDP.

Phó Chủ tịch UBND TP. Huế Trần Hữu Thùy Giang nhìn nhận, đây là mục tiêu rất cao và muốn đạt được Huế không thể chỉ tăng số lượng khách tham quan hoặc tổ chức thêm sự kiện, mà phải tạo dựng được Trung tâm công nghiệp văn hóa đổi mới sáng tạo. Điều này làm cơ sở để hình thành sản phẩm văn hóa có bản quyền, thương hiệu, hàm lượng sáng tạo và công nghệ cao.

Thành phố đang nghiên cứu một số dự án tạo động lực và không gian phát triển mới. Trong đó có ba dự án trọng điểm mang tính dẫn dắt có khả năng tạo sản phẩm mới và kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa gồm: Trung tâm Công nghiệp văn hóa và Đổi mới sáng tạo Huế, dự kiến là nơi kết nối nghệ sĩ, nhà thiết kế, doanh nghiệp công nghệ; Không gian trình diễn nghệ thuật thực cảnh Huế tại cồn Dã Viên và tại di tích Hổ Quyền; Công viên sáng tạo nghệ thuật và lưu trú sáng tác hồ Thủy Tiên, hướng đến xây dựng không gian sinh thái, nhiếp ảnh, điện ảnh, nghệ sĩ cư trú, triển lãm và trải nghiệm sáng tạo.

Theo ông Trần Hữu Thùy Giang, một khi có chính sách phù hợp, cách huy động nguồn lực linh hoạt và sự hỗ trợ của Trung ương, các bộ, ngành và đồng hành của doanh nghiệp thì công nghiệp văn hóa sẽ trở thành một động lực tăng trưởng mới. Đó chính là con đường để Huế biến chiều sâu văn hóa, giá trị di sản thành nguồn lực để di sản tiếp tục sống, tiếp tục được trao truyền cho các thế hệ mai sau.