Để đồng vốn chính sách thực sự là sinh kế bền vững

Tặng quà hộ nghèo vay vốn chính sách tại xã Vu Gia. Ảnh: HOÀNG LIÊN

Trợ lực vươn lên từ cơ sở

Tại phường Bàn Thạch, hoạt động tín dụng chính sách được triển khai khá đồng bộ, đưa nguồn vốn đến gần hơn với người dân. Năm 2025, tổng dư nợ đạt hơn 139 tỷ đồng, tăng 7% so với năm trước, với hơn 1.700 lượt hộ vay. Riêng tháng 2/2026, thêm 2,5 tỷ đồng được giải ngân cho 28 hộ dân, kịp thời hỗ trợ sinh kế sau Tết.

Điểm đáng chú ý là cách tổ chức các phiên giao dịch ngay tại phường. Nhờ đó, người dân - nhất là hộ nghèo, người lớn tuổi – có thể tiếp cận vốn thuận lợi hơn, giảm chi phí đi lại, đồng thời tăng tính công khai, minh bạch. Khi được tiếp sức đúng lúc, người yếu thế hoàn toàn có thể tự mình vươn lên. Từ những khoản vay vài chục đến hàng trăm triệu đồng, nhiều hộ dân tại phường Bàn Thạch đã mạnh dạn đầu tư sản xuất, buôn bán nhỏ. Như bà Huỳnh Thị Thảo, từ chăn nuôi bò đã thoát nghèo, nay tiếp tục vay vốn mở rộng kinh doanh; bà Bùi Thị Bình duy trì quán ăn nhỏ, còn bà Trần Thị Ánh Nguyệt chắt chiu từng đồng vốn để vừa lo sinh kế, vừa nuôi con ăn học.

Khen thưởng tập thể xuất sắc trong công tác tín dụng xã hội phường Bàn Thạch. Ảnh: HOÀNG LIÊN

Không chỉ ở Bàn Thạch, tại xã Vu Gia, tín dụng chính sách cũng đang trở thành “điểm tựa” cho người nghèo. Năm 2025, toàn xã Vu Gia còn 65 hộ nghèo (chiếm 0,97%) và 169 hộ cận nghèo (2,51%). Con số này không lớn nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ tái nghèo nếu thiếu sinh kế ổn định. Trong năm 2025, doanh số cho vay tại xã đạt hơn 31,2 tỷ đồng với 1.545 lượt khách hàng; tổng dư nợ hơn 88,4 tỷ đồng.

Nguồn vốn được phân bổ vào nhiều chương trình thiết thực, thể hiện hiệu quả rõ nét: 125 hộ nghèo, cận nghèo và mới thoát nghèo được tiếp cận vốn; khoảng 200 lao động có việc làm; nhiều học sinh được tiếp tục đến trường; hơn 250 công trình nước sạch, vệ sinh được xây dựng. Từ nguồn vốn này, ông Phan Công Trung (thôn Quảng Đại) vay 50 triệu đồng mở rộng sản xuất bánh tráng, thu nhập khoảng 20 triệu đồng/tháng và tạo việc làm cho 7-10 lao động. Hay ông Lê Văn Đông (thôn Quảng Đại), từ khoản vay 90 triệu đồng đã phát triển kinh doanh vật liệu xây dựng, giải quyết việc làm tại chỗ.

Chủ tịch UBND xã Vu Gia Lê Phan Minh nhìn nhận: “Nguồn vốn đã phát huy đúng vai trò giúp người dân phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập. Quan trọng hơn, người dân đã dần thay đổi tư duy, chủ động làm ăn thay vì trông chờ hỗ trợ”. Dù vậy, trên thực tế, hiệu quả sử dụng vốn chưa đồng đều. Một cán bộ tín dụng cơ sở thẳng thắn nhìn nhận, nếu thiếu kiến thức làm ăn hoặc thông tin thị trường, người vay dễ rơi vào tình trạng cầm chừng, khó tích lũy. Bài toán vì thế không chỉ dừng ở việc “cho vay đúng đối tượng”.

Đồng hành với người vay vốn

Yêu cầu nâng cao chất lượng tín dụng chính sách đang đặt ra cấp thiết. Thực tế cho thấy, hiệu quả của nguồn vốn phụ thuộc rất lớn vào việc người vay có được đồng hành trong suốt quá trình sử dụng hay không.

Tại phường Bàn Thạch, các tổ tiết kiệm và vay vốn đang đóng vai trò “giữ nhịp” ở cơ sở. Nhiều tổ hoạt động hiệu quả, không phát sinh nợ quá hạn. Tuy nhiên, vẫn còn sự chênh lệch giữa các tổ, công tác kiểm tra sau vay đôi lúc chưa thường xuyên. Để khắc phục, đại diện Hội Nông dân phường Bàn Thạch cho biết, hội đã đẩy mạnh tuyên truyền, bám sát từng hộ vay; kiện toàn tổ vay vốn, lựa chọn ban quản lý có trách nhiệm. Việc bình xét được thực hiện công khai, đi kèm kiểm tra trước, trong và sau vay; theo dõi chặt việc trả lãi để kịp thời nhắc nhở, xử lý trường hợp chậm trễ.

Bí thư Đảng ủy phường Bàn Thạch Nguyễn Duy Ân cho biết: “Muốn nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách thì không thể chỉ dừng ở giải ngân. Điều quan trọng là phải theo sát người vay, hướng dẫn họ cách làm ăn, sử dụng vốn đúng mục đích. Khi người dân làm ăn hiệu quả thì nguồn vốn mới thực sự phát huy giá trị”. Theo ông Ân, địa phương đang tăng cường phối hợp giữa chính quyền và các đoàn thể để nâng cao chất lượng ủy thác. Đây phải là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, không chỉ của riêng ngành ngân hàng.

Tại xã Vu Gia, định hướng này được cụ thể hóa bằng việc rà soát sát nhu cầu vay vốn, phân công cán bộ theo dõi địa bàn, củng cố hệ thống tổ vay vốn và kịp thời xử lý các trường hợp sử dụng vốn chưa hiệu quả. Chủ tịch UBND xã Lê Phan Minh nói: “Không thể để người dân tự xoay xở sau khi nhận vốn, mà phải có sự đồng hành thường xuyên”.

Từ thực tiễn ở các địa phương, có thể thấy chuyển từ “cho vay” sang “đi cùng người vay” không chỉ là cách làm mà là yêu cầu tất yếu để biến đồng vốn thành sinh kế bền vững, thực hiện thành công mục tiêu giảm nghèo thực chất.