Nâng tầm thương hiệu Việt từ chiều sâu giá trị

Trong bối cảnh mới, yêu cầu nâng tầm thương hiệu Việt không chỉ dừng ở mở rộng số lượng, mà phải chuyển sang phát triển thực chất, dựa trên đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Lãnh đạo Chính phủ trao công nhận thương hiệu quốc gia cho các doanh nghiệp. Ảnh: Hà Nguyễn

Tăng về lượng nhưng thiếu chiều sâu giá trị
Sau hơn 20 năm triển khai, Chương trình Thương hiệu quốc gia đã ghi nhận bước phát triển mạnh mẽ cả về quy mô lẫn vị thế. Từ 30 doanh nghiệp tham gia năm 2003, đến năm 2026, con số này đã tăng lên 190 doanh nghiệp, cho thấy sự trưởng thành đáng kể của khu vực doanh nghiệp trong nước.
Cùng với đó, giá trị Thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2025 đạt 519,6 tỷ USD, xếp thứ 32/193 nền kinh tế, tăng hơn 200 tỷ USD so với năm 2020. Cùng với đó, sức mạnh mềm quốc gia và trụ cột kinh doanh - thương mại đều có sự cải thiện đáng kể về thứ hạng. Nhiều doanh nghiệp Việt đã vươn tầm quốc tế như Vietcombank, BIDV, VietinBank hay Vinamilk, Viettel, góp phần nâng cao hình ảnh thương hiệu Việt trên bản đồ toàn cầu.
Tuy nhiên, phía sau sự tăng trưởng ấn tượng đó là một nghịch lý đáng chú ý, tăng nhanh về lượng nhưng chưa thực sự mạnh về chất với chiều sâu giá trị thương hiệu chưa tương xứng. Tổng giá trị của 100 thương hiệu doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam năm 2025 chỉ đạt khoảng 38,4 tỷ USD, giảm 14% so với năm 2024. Điều này cho thấy quy mô và sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt vẫn còn khoảng cách lớn so với khu vực và thế giới.
Thực tế, Việt Nam vẫn chủ yếu tham gia vào các khâu giá trị thấp trong chuỗi cung ứng toàn cầu, tập trung vào gia công (OEM), trong khi năng lực thiết kế (ODM) và xây dựng thương hiệu riêng (OBM) còn hạn chế. Đây là “điểm nghẽn” cốt lõi khiến giá trị gia tăng của sản phẩm Việt chưa cao.
Từ kinh nghiệm của doanh nghiệp vượt qua những “điểm nghẽn” này, ông Huỳnh Ngọc Thạch, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Nhựa Tái chế Duy Tân cho biết, nguyên tắc xuyên suốt của doanh nghiệp là không cạnh tranh bằng quy mô mà bằng chất lượng. Doanh nghiệp đang từng bước khẳng định vị thế trong ngành tái chế nhựa công nghệ cao, với định hướng nâng cấp giá trị từ rác thải thành sản phẩm đạt chuẩn quốc tế. Đặc biệt trong lĩnh vực tái chế, điều này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần định hình hình ảnh một Việt Nam xanh và có trách nhiệm.
Trong khi đó, ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch HĐQT Công ty Secoin, doanh nghiệp có 12 năm đạt Thương hiệu quốc gia cho hay, nền tảng của một thương hiệu quốc tế được Secoin đúc kết qua 5 yếu tố: Chất lượng sản phẩm, tính độc đáo, tính đích thực, thiết kế và yếu tố môi trường. Trong đó, tính đích thực không chỉ là nguồn gốc, mà còn là câu chuyện văn hóa, lịch sử, truyền thống được kể một cách chân thực và hấp dẫn. Đặc biệt, thiết kế được xem là “chìa khóa vàng”. “Trong ngành vật liệu kiến trúc, 70% quyết định mua đến từ thẩm mỹ và cảm xúc”, ông Kỳ chia sẻ. Chính vì vậy, Secoin đã hợp tác với các nhà thiết kế quốc tế tại Mỹ, Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Nhật Bản… để nâng tầm sản phẩm Việt.

Công ty cổ phần Nhựa Tái chế Duy Tân đẩy mạnh tái chế nhựa chất lượng cao. Nguồn: Vietrade

Tái cấu trúc chiến lược: Từ hỗ trợ sang đồng hành
Trong bối cảnh đó, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh, Thương hiệu quốc gia cần được xác định là tài sản chiến lược, phản ánh năng lực cạnh tranh tổng thể và uy tín quốc gia, thay vì chỉ dừng ở hoạt động xúc tiến thương mại. “Xây dựng Thương hiệu quốc gia trong kỷ nguyên mới không chỉ là hình ảnh hàng hóa “Made in Vietnam”, mà còn là xây dựng uy tín quốc gia và sức mạnh mềm trên trường quốc tế” - Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho hay.
Theo định hướng của Bộ Công Thương, ba trụ cột quan trọng cần được thúc đẩy gồm: Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; phát triển thị trường quốc tế gắn với bảo hộ sở hữu trí tuệ; và khai thác giá trị văn hóa nội sinh để tạo khác biệt bền vững.
Điểm đột phá đáng chú ý của chương trình Thương hiệu quốc gia giai đoạn tới là sự ra đời của Chương trình “Vươn ra thị trường quốc tế” (Go Global) theo Quyết định 626/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Không chỉ dừng ở hỗ trợ doanh nghiệp vươn mạnh ra toàn cầu, chương trình này thể hiện bước chuyển căn bản trong tư duy chính sách khi nhà nước đồng hành và chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp.
Chương trình đặt ra các mục tiêu cụ thể như đào tạo 10.000 lượt doanh nghiệp, hỗ trợ 1.000 doanh nghiệp xây dựng kế hoạch quốc tế hóa, 100 doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đây được xem là “đòn bẩy” quan trọng để thúc đẩy doanh nghiệp Việt nâng cấp vị thế.
Song song, chiến lược Thương hiệu quốc gia đến năm 2035, tầm nhìn 2045 cũng được đề xuất theo ba giai đoạn rõ ràng. Giai đoạn 2026–2030 tập trung “đặt nền tảng - chuyển đổi căn bản”, với mục tiêu hoàn thiện tiêu chí, số hóa chương trình và hướng tới 1.000 sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia. Giai đoạn 2030-2035 hướng tới hình thành 5-10 thương hiệu Việt lọt Top 500 toàn cầu đồng thời nâng giá trị Thương hiệu quốc gia Việt Nam lên Top 25 toàn cầu. Tầm nhìn đến 2045 Thương hiệu quốc gia Việt Nam cần phản ánh rõ hình ảnh một nền kinh tế hiện đại, sáng tạo và có trách nhiệm. Khi đó, sản phẩm Việt Nam không chỉ xuất khẩu về mặt thương mại mà còn xuất khẩu giá trị, tư duy thiết kế và chuẩn mực phát triển bền vững.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Lê Hồng Quang, Tổng Giám đốc Tập đoàn MISA nhấn mạnh vai trò của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, như một yếu tố bắt buộc để nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo ông, thay vì tham gia các cuộc đua công nghệ quy mô lớn, doanh nghiệp Việt cần lựa chọn các “ngách” phù hợp để phát triển.
Còn đại diện Công ty Secoin chỉ ra rằng doanh nghiệp Việt Nam vẫn thiếu chiến lược thương hiệu bài bản. Nhiều doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào trung gian, thiếu năng lực kể câu chuyện thương hiệu và chưa khai thác hiệu quả giá trị văn hóa. Đáng chú ý, bài học lớn nhất được rút ra là doanh nghiệp không chỉ bán sản phẩm, mà phải bán câu chuyện và giá trị. Sự kết hợp giữa văn hóa bản địa và thiết kế quốc tế đang trở thành lợi thế cạnh tranh mới của thương hiệu Việt.
Nhằm đạt được mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, yêu cầu đặt ra lúc này không chỉ là tăng trưởng về lượng, mà phải nâng cao chất lượng và giá trị. Theo ông Hoàng Minh Chiến, Phó Cục trưởng Cục xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), câu hỏi lúc này không còn là “có làm hay không”, mà là “làm như thế nào để đi xa và đi bền”. Và câu trả lời đang dần rõ ràng hơn là sự kết hợp giữa chiến lược quốc gia, năng lực doanh nghiệp và một hệ sinh thái hỗ trợ đủ mạnh để đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu.