Để dự báo thị trường lao động dẫn đường cho đào tạo nghề

Ngày hội tư vấn việc làm, định hướng tương lai cho học sinh khối 11, 12 tại Trường THPT Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ. Ảnh: THPT Cẩm Khê

Nhận diện nhu cầu từ doanh nghiệp

Sự phát triển của các khu công nghiệp cùng những biến động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác dự báo thị trường lao động. Khi nhu cầu tuyển dụng liên tục thay đổi, việc nắm bắt thông tin không chỉ giúp người dân lựa chọn công việc phù hợp mà còn tạo cơ sở để các địa phương định hướng đào tạo nghề, hỗ trợ việc làm và thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Tại Phú Thọ, nhu cầu nhân lực được nhận diện thông qua hoạt động rà soát, thống kê từ các doanh nghiệp. Ngay từ tháng đầu năm 2026, có 192 doanh nghiệp đăng ký gần 200 vị trí việc làm, với nhu cầu tuyển dụng gần 15.000 lao động, tập trung ở các lĩnh vực may mặc, da giày, điện tử và logistics.

Việc rà soát được thực hiện theo ngành nghề, trình độ, vị trí tuyển dụng và cập nhật khi nhu cầu doanh nghiệp thay đổi. Đây là nguồn dữ liệu quan trọng giúp cơ quan quản lý nắm bắt xu hướng sử dụng lao động, đồng thời cung cấp thông tin để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp điều chỉnh hoạt động đào tạo sát với nhu cầu thực tế.

Thông tin từ UBND Phú Thọ cho thấy, trong 9 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 21,52% so với cùng kỳ, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 22,32%. Riêng ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 30,02%.

Tuy nhiên, bên cạnh đà tăng trưởng, thị trường lao động vẫn xuất hiện những biến động. Trong tháng 9/2026, toàn tỉnh ghi nhận gần 1.700 lao động thôi việc, mất việc, chủ yếu tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Thực tế này cho thấy dự báo thị trường lao động không chỉ nhằm xác định doanh nghiệp cần tuyển bao nhiêu người mà còn phải nhận diện những ngành nghề có nguy cơ biến động, nhóm lao động cần được đào tạo lại hoặc hỗ trợ chuyển đổi việc làm.

Học sinh Trường THPT Cẩm Khê (Phú Thọ) tìm hiểu thông tin tại Ngày hội tư vấn việc làm, định hướng tương lai. Ảnh: THPT Cẩm Khê

Tại Tuyên Quang, việc nắm bắt nhu cầu nhân lực được triển khai ngay từ quá trình thu hút và thực hiện các dự án đầu tư mới. Thông tin tới báo chí, ông Nguyễn Đức Chính, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm và Lưu trữ lịch sử tỉnh cho biết, đơn vị chủ động làm việc với nhà đầu tư từ khi dự án bắt đầu triển khai để xác định nhu cầu về số lượng, trình độ lao động.

Trên cơ sở đó, Trung tâm phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tổ chức đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp, hướng tới tạo cơ hội việc làm cho người học sau khi hoàn thành chương trình. Trong 9 tháng năm 2026, toàn tỉnh đã tư vấn, giới thiệu việc làm và học nghề cho gần 45.000 lượt người lao động.

Cách tiếp cận từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp góp phần tạo sự kết nối giữa dự báo nhân lực, đào tạo nghề và giải quyết việc làm, hạn chế khoảng cách giữa những kỹ năng được đào tạo với yêu cầu tuyển dụng.

Đưa dự báo vào chính sách việc làm

Để dự báo thị trường lao động phát huy hiệu quả, điều quan trọng là chuyển những thông tin thu thập được thành kế hoạch đào tạo và chính sách hỗ trợ phù hợp. Đối với lao động nông thôn, nhất là người thuộc hộ nghèo, cận nghèo và mới thoát nghèo, việc lựa chọn đúng nghề có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng tìm kiếm việc làm, tạo thu nhập và ổn định cuộc sống.

Năm 2026, Tuyên Quang xây dựng kế hoạch tuyển sinh, đào tạo giáo dục nghề nghiệp theo hướng gắn với nhu cầu doanh nghiệp và điều kiện phát triển kinh tế, xã hội địa phương. Tỉnh đặt mục tiêu đào tạo trình độ cao đẳng, trung cấp cho 2.095 người; đào tạo trình độ sơ cấp, dưới 3 tháng cho 8.711 lao động nông thôn theo phương thức đặt hàng.

Các ngành nghề đào tạo trải rộng từ điện công nghiệp, công nghệ ô tô, cơ khí, du lịch, dịch vụ đến trồng trọt, chăn nuôi và chế biến nông sản. Tỉnh phấn đấu tỷ lệ lao động sau đào tạo có việc làm hoặc tự tạo việc làm đạt trên 85%.

Thông tin tới báo chí, ông Trần Nhữ Thanh, Trưởng phòng Tuyển sinh và Hợp tác doanh nghiệp, Trường Cao đẳng Tuyên Quang cho biết, trước khi mở lớp đào tạo nghề, nhà trường phối hợp với địa phương rà soát nhu cầu của người lao động và doanh nghiệp. Việc khảo sát từ cơ sở giúp lựa chọn ngành nghề phù hợp, tạo điều kiện để người học vận dụng kiến thức vào sản xuất hoặc tìm kiếm việc làm sau đào tạo.

Ban tổ chức lắng nghe ý kiến tại Ngày hội tư vấn việc làm, định hướng tương lai cho học sinh khối 11, 12 tại Trường THPT Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ. Ảnh: THPT Cẩm Khê

Ở cấp xã, các hoạt động hỗ trợ việc làm cũng đang được triển khai gắn với chương trình giảm nghèo bền vững. Tại xã Tân Trịnh, UBND xã ban hành Kế hoạch số 227/KH-UBND ngày 10/9/2026 về triển khai Tiểu dự án 3, hỗ trợ việc làm bền vững thuộc Dự án 4 về phát triển giáo dục nghề nghiệp, việc làm bền vững.

Từ ngày 21 đến 23/9, địa phương tổ chức các hội nghị tuyên truyền, tư vấn, giới thiệu việc làm và cung cấp thông tin thị trường lao động trong nước, ngoài nước tại các thôn. Hoạt động giúp người dân tiếp cận nhu cầu tuyển dụng, tìm hiểu chính sách hỗ trợ và cân nhắc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với điều kiện bản thân.

Việc đưa thông tin thị trường lao động đến tận cơ sở có ý nghĩa thiết thực đối với những người ít có điều kiện tiếp cận các kênh tuyển dụng, đồng thời tạo thêm cơ hội để chính quyền địa phương nắm bắt nhu cầu học nghề, tìm việc của người dân.

Tại Phú Thọ, báo cáo của UBND tỉnh cho thấy, trong 9 tháng năm 2026, toàn tỉnh giải quyết việc làm cho 56.295 người, tăng 22,38% so với cùng kỳ và đạt 109,5% kế hoạch năm.

Cùng với việc duy trì các phiên giao dịch việc làm định kỳ, lưu động và trực tuyến, tỉnh chú trọng hợp tác cung ứng nhân lực cho doanh nghiệp, triển khai chính sách cho vay vốn hỗ trợ tạo việc làm, nhất là đối với các đối tượng chính sách.

Trong thời gian tới, UBND tỉnh yêu cầu tiếp tục theo dõi chặt chẽ tình hình lao động, đặc biệt tại các khu công nghiệp; rà soát những nhóm có nguy cơ bị ảnh hưởng về việc làm để kịp thời hỗ trợ. Đồng thời, tỉnh định hướng phát triển giáo dục nghề nghiệp gắn với giải quyết việc làm giai đoạn 2026–2030.

Từ thực tiễn Phú Thọ và Tuyên Quang có thể thấy, công tác dự báo thị trường lao động đang từng bước được kết nối với nhu cầu doanh nghiệp, hoạt động đào tạo nghề và chính sách hỗ trợ tại cơ sở. Đối với mục tiêu giảm nghèo bền vững, giá trị của dự báo không chỉ nằm ở số lượng vị trí tuyển dụng được thống kê mà còn ở khả năng giúp người dân lựa chọn đúng nghề, tiếp cận việc làm phù hợp và duy trì thu nhập ổn định.