Để làng nghề không bị mai một

Thành phố Hà Nội với định hướng xuyên suốt là “bảo tồn đi đôi với phát triển”, trong đó không gian làng nghề phải được coi là tài sản đặc biệt. Thành phố đang từng bước rà soát, quy hoạch lại làng nghề theo hướng bảo tồn cấu trúc truyền thống, đồng thời tạo điều kiện phát triển sản xuất, dịch vụ du lịch.

Không chỉ là di sản, làng nghề Hà Nội còn là nguồn lực kinh tế quan trọng. Các làng nghề tạo việc làm, đóng góp đáng kể vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn và nâng cao thu nhập cho người dân. Đặc biệt, sản phẩm thủ công mỹ nghệ Hà Nội đã có mặt tại 89 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có những thị trường “khó tính” như: Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc... Điều này cho thấy tiềm năng rất lớn nếu biết kết hợp giữa sản xuất truyền thống và du lịch trải nghiệm.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho rằng, phát triển làng nghề gắn với du lịch là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao giá trị gia tăng. Khi đó, sản phẩm không chỉ được bán dưới dạng hàng hóa mà còn được gắn với câu chuyện, trải nghiệm và không gian văn hóa. Thực tế tại các làng nghề cho thấy, mô hình du lịch trải nghiệm đang mang lại hiệu quả rõ rệt. Du khách đến không chỉ để mua sản phẩm mà còn tham gia làm gốm, dệt lụa, chế biến thực phẩm… Qua đó, thời gian lưu trú tăng lên, mức chi tiêu cao hơn và giá trị sản phẩm cũng được nâng tầm.

Ở góc độ quản lý, tại nhiều hội nghị, lãnh đạo thành phố nhấn mạnh, cần phát triển làng nghề theo hướng “đa giá trị”, vừa là nơi sản xuất, vừa là điểm đến du lịch, vừa là không gian sáng tạo văn hóa. Điều này đòi hỏi phải có quy hoạch đồng bộ, từ hạ tầng, môi trường đến sản phẩm du lịch. Tuy nhiên, hiện nay việc khai thác du lịch làng nghề chưa tương xứng với tiềm năng. Nhiều nơi còn thiếu sản phẩm đặc thù, dịch vụ nghèo nàn, chưa có sự liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp lữ hành; một số làng nghề còn gặp vấn đề về ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến trải nghiệm của du khách...

Để tháo gỡ những “điểm nghẽn” này, các sở, ngành của Hà Nội đang triển khai nhiều giải pháp. Trong đó, trọng tâm là xây dựng mô hình làng nghề gắn với du lịch nông thôn, phát triển sản phẩm OCOP theo chuỗi giá trị, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong quảng bá và tiêu thụ sản phẩm.

Theo ngành Du lịch Hà Nội, thành phố sẽ phát triển các tuyến du lịch chuyên đề kết nối làng nghề với di tích, làng cổ và không gian sinh thái. Đây sẽ là nền tảng để hình thành sản phẩm du lịch đặc trưng, mang đậm dấu ấn Thủ đô. Phát triển làng nghề gắn với không gian cộng đồng và du lịch là hướng đi tất yếu trong chiến lược phát triển bền vững của Hà Nội. Khi những giá trị truyền thống được bảo tồn trong không gian sống động bằng trải nghiệm du lịch, làng nghề không chỉ giữ được “hồn cốt” mà còn trở thành động lực kinh tế quan trọng. Trong hành trình xây dựng công nghiệp văn hóa và nâng tầm vị thế quốc tế, làng nghề tiếp tục là “mạch nguồn” bền bỉ, góp phần định hình bản sắc riêng của Thủ đô.